تأثیر مصرف 3 ماهه رب گوجهفرنگی بر مغز
به گزارش خبرگزاری آنا به نقل از «ساینس آلرت» (Science Alert)؛ پژوهشگران در اسپانیا اکنون بررسی کردهاند که یک «برنامه مصرف گوجهفرنگی» چگونه بر نتایج شناختی بزرگسالان سالم تأثیر میگذارد.
نویسندگان مقاله نوشتند: «تا آنجا که ما میدانیم، این نخستین کارآزمایی بالینی است که تغییرات آنتیاکسیدان لیکوپن را با تغییرات در اتصال عملکردی مغز مرتبط میکند».
یافتههای این پژوهش در نشریه «Antioxidants» منتشر شده است.
وقتی ۴۲ فرد میانسال به مدت سه ماه، هر روز ۳۵ گرم رب گوجهفرنگی مصرف کردند، در آزمونهای شناختی، بهبود توجه انتخابی و افزایش اندکی در حافظه تداعیگر نشان دادند.
این بهبودها با اسکنهای مغزی در گروه کوچکتری متشکل از ۱۴ شرکتکننده نیز پشتیبانی شد. این اسکنها تغییرات احتمالی در اتصال میان شبکههای گسترده مغزی را آشکار کردند، اگرچه تجزیه و تحلیل تصویربرداری محدود و از نظر آماری ضعیف بود - و بر اساس آستانه آماری آسانگیرانهتری نسبت به روش اصلاحی برنامهریزیشده خود مطالعه انجام شد.
همچنین باید توجه داشت که این کارآزمایی کورسازی نشده بود؛ هم شرکتکنندگان و هم پژوهشگران میدانستند چه کسی رب گوجهفرنگی مصرف میکند و چه کسی مصرف نمیکند. بنابراین، نویسندگان مطالعه نمیتوانند بهطور کامل منتفی بدانند که آگاهی افراد از نوع رژیمی که در آن قرار داشتند، بر انگیزه یا میزان تلاش آنها در آزمونهای شناختی تأثیر گذاشته باشد.
مانند هر کارآزمایی اولیه، مهم است که از نتایج بیش از حد هیجانزده نشویم، اما با وجود اینکه شواهد هنوز مقدماتی هستند، یافتهها جالب هستند.
این یافتهها نشان میدهند که ترکیبات زیستفعال موجود در گوجهفرنگی، مانند لیکوپن، ممکن است سلامت مغز را تقویت کنند؛ فرضیهای که باید در کارآزماییهای بزرگتر آینده بیشتر مورد آزمایش قرار گیرد.
نویسندگان مطالعه به سرپرستی ریکاردو لوپس-سولیس، متخصص تغذیه از دانشگاه بارسلونا در اسپانیا، در پایان نوشتند: «این یافتهها شواهدی ارائه میکنند مبنی بر اینکه مصرف گوجهفرنگی ممکن است از عملکرد شناختی حمایت کند و اتصال مغزی را در بزرگسالان سالم میانسال تعدیل کند».
این پژوهش شامل یک کارآزمایی متقاطع بود؛ به این معنا که شرکتکنندگان اساسا بهعنوان گروه کنترل خودشان عمل میکردند.
یک هفته پیش از آغاز کارآزمایی تصادفیسازیشده، از شرکتکنندگان خواسته شد از مصرف مواد غذایی غنی از لیکوپن، مانند گوجهفرنگی، هندوانه، پاپایا، گریپفروت یا گواوا خودداری کنند.
سپس آنها دو مداخله غذایی سهماهه را پشت سر گذاشتند: در یکی، هر روز رب گوجهفرنگی مصرف میکردند و در دیگری، رژیمی با میزان پایین لیکوپن داشتند.
این دو رژیم با یک دوره یکماهه «پاکسازی» از یکدیگر جدا میشدند. شرکتکنندگان در سه هفته نخست، طبق روال معمول خود غذا میخوردند و سپس در هفته پایانی دوباره به رژیم کملیکوپن بازمیگشتند تا پیش از ورود به مرحله بعد، وضعیت بدن آنها به حالت پایه بازگردد.
پس از هر یک از مداخلات غذایی، دانشمندان تغییرات مشخصی را در خون شرکتکنندگان اندازهگیری کردند.
غلظت لیکوپن در دوره رژیم حاوی گوجهفرنگی بهطور محسوسی افزایش یافت و میزان یک پروتئین مرتبط با رشد مغز به نام BDNF نیز افزایش اندکی نشان داد، هرچند شواهد مربوط به این افزایش چندان قوی نبود.
بخش مربوط به اسکن مغز در این مطالعه کوچکتر و از قطعیت کمتری برخوردار بود، اما زمانی که رژیم غذایی سرشار از لیکوپن بود، اتصال در حالت استراحت در شبکههای پیشانی-آهیانهای و شنوایی کاهش یافت.
برعکس، زمانی که رژیم غذایی حاوی مقدار کمی گوجهفرنگی بود، دانشمندان کاهش اتصال در حالت استراحت را در شبکههای توجه پشتی (Dorsal attention network) مشاهده کردند.
نویسندگان مینویسند: «در مجموع، این تغییرات عصبی نشان میدهند که مصرف گوجهفرنگی باعث سازماندهی مجدد عملکردی شبکههای گسترده مغزی میشود و از طریق حذف تعاملات اضافی میان شبکهها، کارایی و سازگاری عصبی را افزایش میدهد».
آنها اشاره میکنند که سازگاریهای مشابهی پس از مداخلاتی که برای تقویت حافظه کاری فرد انجام شدهاند مشاهده شده است.
نویسندگان در پایان نتیجه میگیرند که ارتباطهای موازی میان لیکوپن، BDNF و اتصال شبکهای ممکن است نشانههایی از «سازماندهی مجدد عملکردی مغز پس از مصرف گوجهفرنگی» باشند.
این یافتهها به طور گسترده با یک مطالعه مقدماتی پیشین در بزرگسالان مسنتر سازگار است که در آن، یک ماده غذایی حاوی پودر گوجهفرنگی غنی از کاروتنوئید، در مقایسه با دارونما، طی هشت هفته موجب بهبود سرعت پردازش، توجه و حافظه کاری شده بود.
یک کارآزمایی متقاطع جداگانه پنجهفتهای نیز نشان داد که یک نوشیدنی حاوی ترکیبی از انواع توتها و پودر گوجهفرنگی، حافظه کاری افراد مسنتر را بهبود بخشید، اما بر توجه انتخابی آنها تأثیری نداشت؛ اختلافی که نویسندگان مطالعه احتمال میدهند ناشی از اثرات تمرین بر اثر مواجهه مکرر با یک آزمون شناختی یکسان باشد.
اینکه آیا این اثر بهطور مشخص ناشی از لیکوپن است یا خیر، دشوارتر میباشد، زیرا گوجهفرنگی سرشار از آنتیاکسیدانها و ویتامینهاست.
با این حال، در مطالعات انجامشده روی موشها و انسانها، سطوح لیکوپن با نرخ پایینتر ابتلا به سرطان پروستات و ریه و همچنین بیماریهای قلبی و کبدی مرتبط بوده است.
با این حال، تاکنون هیچ مطالعهای رابطه علت و معلولی را ثابت نکرده است.
برای تعیین اینکه آیا تغییرات عصبی مرتبط با رب گوجهفرنگی در طول زمان پایدار میمانند یا حتی به تغییرات بالینی معنادار در مغز منجر میشوند، به کارآزماییهای بزرگتر و بلندمدتتر نیاز است.
در این فاصله، فقط این را بدانید که گوجهفرنگی سرشار از آنتیاکسیدانها و ویتامینهای قدرتمند است. حتی زمانی که آنها را به سس تبدیل میکنید، این ترکیبات کلیدی همچنان باقی میمانند. در واقع، گوجهفرنگی پخته ممکن است لیکوپن بیشتری نسبت به گوجهفرنگی خام فراهم کند.
«ریچل کوپک»، متخصص تغذیه در دانشگاه ایالتی اوهایو، چند سال پیش به روزنامه نیویورکتایمز توضیح داد که حرارت حاصل از پختن گوجهفرنگی دیوارههای سلولی آن را تجزیه میکند و همین امر باعث میشود هضم لیکوپن آسانتر شود.
یک قاشق رب گوجهفرنگی میتواند مقدار قابلتوجهی از این ماده را به هر وعده غذایی اضافه کند.
انتهای پیام/
