فصیحینیا: تئاتر نباید صرفاً به یک محصول تجاری تبدیل شود/گوریل در «کمدی آغاز» لطافتهای خاصی دارد
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، نمایش «کمدی آغاز» به نویسندگی، طراحی و کارگردانی زری اماد از چهارم تا بیستوچهارم شهریورماه، هر شب ساعت ۱۹ در سالن قشقایی مجموعه تئاتر شهر تهران روی صحنه میرود. این نمایش پس از ۱۱ سال، بازگشت زری اماد به صحنه تئاتر شهر را رقم زده است.
«کمدی آغاز» در فضایی سوررئال و وهمآلود، زندگی انسان را از تولد تا مرگ دنبال میکند و با بهرهگیری از مؤلفههایی همچون اکسپرسیونیسم، فرمالیسم و ناتورالیسم، روایت خود را پیش میبرد. رنگ، نور، بدن و دیالوگهای محدود از جمله عناصر مورد استفاده در این اثر هستند.
مسعود بهارلو، فریبرز قاسمی، محمدرضا فصیحینیا، علی آتشانی، نیلوفر شکری و زری اماد بازیگران این نمایش هستند. تهیهکنندگی اثر بر عهده سامان خلیلیان و حسین صفریان بحری است. حمیدرضا حسینی موسیقی و صدا، علی گلکاران طراحی صحنه، کوروش مراد طهرانی طراحی لباس، میثم صفری طراحی نور و حمیدرضا قاسمی گریم این اثر را بر عهده دارند.
حسین مسافرآستانه مدیر پروژه، غلامحسین شاهعلی مشاور، کسری فولادی مدیر تولید، مجید یازدیپور مدیر اجرایی و نیلوفر شکری دستیار و سرپرست گروه کارگردانی هستند. طراحی پوستر و موشنگرافیک توسط جاوید علیپور انجام شده و امیر خدامی و صالح آقاجانی عکاسان این پروژه هستند. روابط عمومی، رسانه و ارتباطات نمایش نیز بر عهده امیر پارسائیان مهر است.
این اثر به تهیه و اجرای مؤسسه جهان نمای تئاتر سکوت روی صحنه رفته است. با توجه به عملیات بازسازی اطراف مجموعه تئاتر شهر، تا اطلاع ثانوی تمامی ورودیها از سمت پیادهراه ولیعصر خواهد بود. تماشای این نمایش برای کودکان زیر ۱۲ سال توصیه نمیشود.
«از سال ۱۳۹۹ به عنوان بازیگر وارد تئاتر شدم»
آنا: لطفاً خودتان را معرفی کنید و درباره سابقه فعالیتتان در تئاتر بگویید.
محمدرضا فصیحینیا: من تقریباً از سال ۱۳۹۹ به عنوان بازیگر وارد تئاتر شدم. پیش از آن، چون کار اصلیام گویندگی و دوبلاژ بود، با گروههای تئاتری به عنوان مربی بیان همکاری میکردم. در واقع، پیش از اینکه به شکل جدی وارد بازیگری تئاتر شوم، ارتباطم با گروههای تئاتری از طریق کار بیان و صدا شکل گرفته بود.
کار اصلی من همچنان گویندگی و دوبلاژ است و در این حوزه فعالیت میکنم، اما از سال ۱۳۹۹ بازیگری تئاتر را نیز به شکل جدی آغاز کردم و این مسیر را در کنار فعالیت اصلیام ادامه دادم.
«نخستین تجربه بازی من با زری اماد در «۲۴۲۴» شکل گرفت»
آنا: آشنایی شما با زری اماد چگونه شکل گرفت و همکاریتان با ایشان از چه نقطهای آغاز شد؟
فصیحینیا: من از طریق نیلوفر شکری با خانم زری اماد آشنا شدم. نیلوفر دختر خانم اماد است و ما با هم آشنا بودیم. در واقع، از طریق یک کاری که در زمینه گریم داشتیم با نیلوفر آشنا شدم و بعد این آشنایی و دوستی ادامه پیدا کرد.
بعد از آن، در تئاتر «۲۴۲۴»، خانم اماد به دنبال بازیگری برای یک نقش بودند. آن نقش کوتاه بود، اما نقش بسیار تأثیرگذار و زیبایی بود؛ اولین قهرمانی بود که وارد داستان میشد و در همان صحنه اول هم کشته میشد.
من برای آن نقش تست دادم و پذیرفته شدم، اما در ادامه روند کار تغییر کرد. خانم اماد نقش دیگری را به من پیشنهاد کردند که نقش «آدم» در نمایش «۲۴۲۴» بود. این نقش بسیار پررنگتر و در عین حال خیلی دشوار بود و برای آن ماهها تمرین کردیم.
در واقع، اولین بار که برای خانم اماد بازی کردم، در نقش «آدم» در «۲۴۲۴» بود. بعد از آن هم در «فصل زرد» با ایشان همکاری کردم و اگر درست به خاطر داشته باشم، در قسمت سوم این اثر این افتخار را داشتم که مقابل خود خانم اماد هم بازی کنم که برای من تجربه بسیار لذتبخشی بود.
«یک اتود، ایده اولیه نقش گوریل را شکل داد»
آنا: زمانی که پیشنهاد حضور در «کمدی آغاز» را دریافت کردید، چه حسی داشتید و این پیشنهاد چگونه مطرح شد؟
فصیحینیا: زمانی که در «فصل زرد» کار میکردیم، خانم اماد ایدهای داشتند که در حال پرورش آن بودند. قبل از اینکه بچهها بیایند و تمرینها شروع شود، یک روز به من و نیلوفر گفتند که زودتر بیاییم، چون میخواهند یک اتود با ما انجام دهند.
ما حدود یک ساعت زودتر از بقیه رفتیم و خانم اماد با ما یک اتود انجام دادند. در آن اتود، نقش گوریل را به من دادند و نیلوفر هم نقش زمین را داشت. در واقع، ایده این نقش از همان اتود خودش را نشان داد و مشخص بود که این موضوع از قبل در ذهن خانم اماد وجود داشته و ایشان در حال پرورش آن هستند.
بعد از اتود، خانم اماد گفتند «اوکی، ممنون» و دیگر صحبتی درباره آن نشد. مدتی بعد، به صورت رسمی برای شروع تمرینهای «کمدی آغاز» دعوت شدیم و اینگونه حضور من در این نمایش شکل گرفت.
«بیدیالوگ بودن نقش، دقیقاً بخش عجیب کار بود»
آنا: اولین مواجهه شما با متن و فضای «کمدی آغاز» چگونه بود و چه چیزی در این اثر برایتان جذابیت داشت؟
فصیحینیا: مدل کار برای من خیلی متفاوت بود، چون متن به آن معنایی که برای یک بازیگر معمولاً وجود دارد، برای من لازم نبود؛ به این دلیل که من دیالوگ نداشتم. در واقع، عجیب بودن نقش برای من دقیقاً همین بود که قرار بود بدون دیالوگ بازی کنم.
نقش من یک گوریل است که در طول داستان قرار است تبدیل به انسان شود. اما اینطور نیست که از ابتدا یک «گوریلِ گوریل» باشد و در پایان هم یک «انسانِ انسان» شود. چیزی بین این دو وضعیت است؛ نه گوریلِ کامل و نه انسانِ کامل.
این وضعیت برای من خیلی عجیب و تا حدودی ترسناک و سنگین بود. با این حال، ما به خانم اماد اعتماد کردیم و فکر کردیم ذهن و فکر ایشان در نهایت ما را به جای خوبی میرساند. همین اعتماد باعث شد با وجود عجیب و متفاوت بودن این تجربه، وارد آن شویم و مسیر کار را ادامه دهیم.
«بازگشت بعد از ۱۱ سال، تجربهای فوقالعاده بود»
آنا: چه شد که پذیرفتید در این نمایش، بعد از ۱۱ سال با زری اماد در تئاتر شهر همکاری کنید؟
فصیحینیا: اینکه خانم اماد بعد از ۱۱ سال با این نمایش به تئاتر شهر برگشتند، برای من افتخار بود. خود این نمایش هم کار متفاوتی است و از رنگ، نور، بدن و دیالوگهای محدود استفاده میکند تا داستان و اجرا را جلو ببرد.
این ترکیب برای من تجربهای متفاوت و فوقالعاده بود. به همین دلیل با میل و علاقه پذیرفتم که در این کار حضور داشته باشم و واقعاً عاشقانه آمدم که کار کنم.
«نه انسانِ انسان، نه گوریلِ گوریل»
آنا: لطفاً درباره شخصیتی که در «کمدی آغاز» بازی میکنید بیشتر توضیح دهید.
فصیحینیا: من در این نمایش نقش گوریل را بازی میکنم. اما همانطور که گفتم، این گوریل نه کاملاً گوریل است و نه کاملاً انسان. چیزی بین این دو قرار دارد؛ نه انسانِ انسان و نه گوریلِ گوریل.
همین وضعیت بینابینی، یکی از ویژگیهای اصلی این شخصیت است و باعث میشود با یک گوریل معمولی که صرفاً قرار است یک حیوان را روی صحنه نشان دهد، مواجه نباشیم.
«گوریل، نماینده مسیر تکامل انسان است»
آنا: از نگاه شما، این شخصیت چه جایگاهی در روایت کلی نمایش دارد؟
فصیحینیا: گوریل در این نمایش نماینده مسیر تکامل انسان است؛ مسیری که از نئاندرتالها تا هوموساپینس طی شده است. در واقع، این شخصیت نماینده انسان و فرآیندی است که انسان در طول قرنها و عصرهای مختلف پشت سر گذاشته است.
برای همین، حضور این گوریل فقط به این معنا نیست که یک شخصیت حیوانی روی صحنه باشد، بلکه این شخصیت بخشی از مسیر تکامل انسان را نمایندگی میکند و در طول داستان این مسیر را با بدن و رفتار خودش نشان میدهد.
«گوریل در «کمدی آغاز» لطافتهای خاصی دارد»
آنا: چه شباهتها یا تفاوتهایی میان شما و این شخصیت وجود دارد؟
فصیحینیا: بخش انسانی این شخصیت بیشتر شبیه خود من و همه ماست. بخش حیوانی آن طبیعتاً متفاوت است، اما این نقش، با وجود اینکه یک گوریل است، لطافتهای خاص خودش را دارد و شباهتهایی با انسان در آن دیده میشود.
گوریل یاد میگیرد انسانی رفتار کند، انسانی واکنش نشان دهد و انسانی لذت ببرد. تلاش میکند به مادر زمین و مادر خودش نزدیک شود، توجه آنها را جلب کند و رفتار، کردار و حتی بدن خودش را بهتر کند تا بیشتر مورد پذیرش خودش و مادر زمین قرار بگیرد.
در واقع، این شخصیت در مسیر خودش تلاش میکند تغییر کند و به آن چیزی نزدیک شود که از او انتظار میرود. به نظرم همین مسیر تکاملی، یکی از مهمترین شباهتهایی است که همه ما انسانها با این نقش داریم.
«سختترین بخش نقش، رسیدن به بدنِ بینابینی بود»
آنا: سختترین بخش ایفای این نقش برای شما چه بود؟
فصیحینیا: بدن، سختترین بخش کار برای من بود. برای اینکه بتوانم به بدن و فرم مناسب گوریل نزدیک شوم، چند ماه درباره بدن گوریل تحقیق کردم. مستندهای مختلف دیدم و فیلمها و ویدئوهای زیادی از گوریلها تماشا کردم تا بتوانم حرکات و ویژگیهای بدنی آنها را بهتر بشناسم.
از طرف دیگر، قرار نبود صرفاً یک بدن گوریل را روی صحنه داشته باشم. این بدن باید بتواند واکنشهای انسانی هم داشته باشد؛ یعنی هم عمل کند و هم واکنش نشان دهد. باید چیزی بین انسان و حیوان باشد؛ بین فکر حیوانی و آگاهی انسانی.
به همین دلیل، رسیدن به این وضعیت بسیار دشوار بود. سختترین بخش کار این بود که بتوانم به آن بدنِ بینابینی برسم؛ بدنی که هم ویژگیهای گوریل را داشته باشد و هم بتواند واکنشها و آگاهی انسانی این شخصیت را منتقل کند.
«زری اماد به آداب و قواعد تئاتر متعهد است»
آنا: همکاری با زری اماد به عنوان کارگردان چه تجربهای برای شما داشت؟
فصیحینیا: کار کردن با خانم اماد هم خیلی راحت و لذتبخش است و هم خیلی سخت؛ البته سخت بودنش به این معنی نیست که کار با ایشان ناخوشایند باشد. ایشان خیلی سختگیر و قانونمند هستند و دوست دارند دقیقاً همان چیزی که میخواهند انجام شود.
واقعاً چیزی که ایشان از بازیگر میخواهند، درست است. ایشان بسیار منظم هستند، هدف دارند و به آداب و قواعد تئاتر متعهد هستند. همین موضوع باعث میشود کار کردن با ایشان لذتبخش باشد، چون بازیگر خودش را به کارگردانی میسپارد که قرار است بهترین راهنمایی را به او بدهد و در همکاری با بازیگر بهترین خروجی را بگیرد.
برای من کار کردن با ایشان بسیار لذتبخش بود. علاوه بر اینکه کارگردان ما هستند، به نوعی مادر خانواده تئاتری ما هم محسوب میشوند و این جایگاه، فضای خاصی در گروه ایجاد میکند.
«استقبال از تئاتر سینوسی بوده است»
آنا: به نظر شما استقبال مخاطبان از تئاتر در سالهای اخیر چگونه بوده است؟
فصیحینیا: استقبال از تئاتر در سالهای اخیر کموبیش یک حالت سینوسی داشته است؛ یعنی گاهی خوب بوده و گاهی بد. بعضی وقتها استقبال به سمت تئاتر خوب رفته و بعضی وقتها هم به سمت تئاتر بد.
گاهی نمایشهایی روی صحنه رفتهاند که اصلاً اسم «تئاتر» برای آنها مناسب نبوده است و گاهی هم نمایشهایی بودهاند که واقعاً شایسته این بودهاند که نام تئاتر روی آنها گذاشته شود و مخاطبان بسیار خوبی هم داشتهاند.
امیدوارم تئاتر به معنای واقعی خودش، تماشاگر و مخاطب خودش را داشته باشد و این هنر بتواند جایگاه واقعی خودش را در ارتباط با مخاطب حفظ کند.
«بعضی بازیگران سینما و تلویزیون به تئاتر جان میدهند»
آنا: حضور بازیگران سینما و تلویزیون در تئاتر را مثبت میدانید یا منفی؟
فصیحینیا: نمیدانم باید این موضوع را مثبت بدانم یا منفی. بعضی از بازیگران سینما و تلویزیون واقعاً تئاتر را میفهمند و تفاوت این مدیوم را با مدیوم خودشان میدانند. این افراد میتوانند به تئاتر کمک کنند و حضورشان مثبت باشد. به قول معروف، میآیند و به تئاتر جان میدهند.
اما بعضیهای دیگر حتی در مدیوم خودشان هم موفق نیستند و فقط به این دلیل که چهره یا سلبریتی هستند، میخواهند وارد تئاتر شوند تا یک «تئاتر بفروش» داشته باشند.من با این موضوع مخالفم. به نظرم اگر کسی قرار است وارد تئاتر شود، باید تفاوت این مدیوم را بشناسد و بداند که صرفاً چهره بودن نمیتواند دلیل کافی برای حضور در تئاتر باشد.
«مدیومهای تئاتر، سینما و تلویزیون واقعاً با هم فرق دارند»
آنا: از نگاه شما مهمترین تفاوت بازی در تئاتر با سینما و تلویزیون چیست؟
فصیحینیا: مدیومها واقعاً با هم فرق دارند. میزان و نوع بازی متفاوت است، نوع بیان متفاوت است، بدن تفاوت دارد و حتی نگاه هم متفاوت است. هر کدام از این مدیومها ویژگیها و قواعد خودشان را دارند و بازیگر باید این تفاوتها را بشناسد.
البته نظر شخصی من این است که اساس و ساختار هنر سینما و تلویزیون، تئاتر است. یعنی ریشه و ساختار اصلی این هنرها را میتوان در تئاتر دید، اما این به معنای یکی بودن شیوه اجرا و بازی در این مدیومها نیست.
«تئاتر نباید صرفاً به یک محصول تجاری تبدیل شود»
آنا: به عنوان یک بازیگر، مهمترین چالش پیش روی تئاتر امروز چیست؟
فصیحینیا: مهمترین مسئله این است که اجازه ندهیم تئاتر صرفاً تجاری شود. باید تئاتر را حفظ کنیم، نگه داریم و بسازیم. باید حواسمان باشد که تئاتر فقط برای فروش و گیشه ساخته نشود و عناصر اصلی و هنری آن همچنان جایگاه خودشان را داشته باشند.
متن، متن، متن؛ موسیقی، نور، بازیگر، لطفاً.
به نظرم باید تئاتر را حفظ کنیم و عناصر هنری آن را نگه داریم. این عناصر هستند که تئاتر را میسازند و نباید اجازه بدهیم همه چیز صرفاً در خدمت جنبه تجاری قرار بگیرد.
«هنرمندان تئاتر هنوز به جایگاه شایسته خود نرسیدهاند»
آنا: چه آرزویی برای آینده تئاتر ایران دارید؟
فصیحینیا: بچههای تئاتر در شرایط کاری بسیار سختی قرار دارند. برای کار کردن، برای تمرین کردن و گاهی حتی برای گرفتن مجوز با مشکلات زیادی مواجه هستند. هنرمندان تئاتر ماهها و ماهها زحمت میکشند و تمرین میکنند و برای آماده کردن یک اثر وقت و انرژی زیادی میگذارند.اما نسبت به میزان زحمتی که میکشند، هنوز به جایگاهی که حقشان است نرسیدهاند؛ چه در زمینه تبلیغات، چه درآمد، چه دیده شدن و چه اهمیت و جایگاه. به نظرم فاصلهای میان میزان زحمتی که هنرمندان تئاتر میکشند و جایگاهی که در جامعه به دست میآورند، وجود دارد.امیدوارم تئاتر به جایگاه واقعی و والای خودش برسد؛ جایگاهی که شایسته تئاتر و هنرمندان این عرصه باشد.
و در پایان، همان جملهای را میگویم که برای من بیانگر حال و روز اهل هنر است:
«وقتی که برف سرخ ببارد از آسمان، بخت سیاه اهل هنر سبز میشود.»
انتهای پیام/
