نسلی که با AI بزرگ میشود، چه مهارتهایی دارد
بیتا بهرامی، روانشناس بالینی و استاد دانشگاه آزاد واحد پزشکی تهران، در گفتوگو با آناتک معتقد است نسل آینده ضعیفتر نخواهد بود، اما ممکن است در برخی مهارتها قویتر و در برخی تواناییهای انسانی، از جمله تحمل ابهام، قضاوت اخلاقی و حل مسئله بدون ابزار، نیازمند تمرین بیشتری باشد.
کودکی که از سالهای نخست زندگی برای پاسخ بسیاری از پرسشهایش به AI مراجعه میکند، چه تفاوتی با نسلهای قبل دارد؟
نسل آینده ضعیفتر نیست، اما متفاوت خواهد بود و با یک «شکاف مهارتی» ویژه مواجه میشود. احتمال دارد آنها در حافظه کاری و تجزیهوتحلیل داده قویتر عمل کنند، اما از طرف دیگر در تحمل ابهام، قضاوت اخلاقی و تخیل خلاق که نیازمند سیر بیهدف ذهن است، ضعیفتر ظاهر شوند.
کدام تواناییهای ذهنی ممکن است در نسلی که با AI بزرگ میشود، کمتر تمرین شود؟
تواناییهایی که نیازمند تلاش مستقل، تحمل، حل مسئله بدون ابزار و مواجهه با مسیرهای نامطمئن هستند، ممکن است کمتر تمرین شوند.
اگر کودک از ابتدا برای هر مسئلهای پاسخ آماده دریافت کند، فرصت کمتری برای تجربه فرایند جستوجو، آزمون و خطا و رسیدن مستقل به پاسخ خواهد داشت.
پس AI چه مهارتهایی را در نسل جدید تقویت میکند؟
هوش مصنوعی میتواند به افزایش تواناییهایی مانند تجزیهوتحلیل داده و کار با حجم زیادی از اطلاعات کمک کند. با این کار، میتوان انتظار داشت نسل آینده در استفاده از ابزارهای دیجیتال و پردازش اطلاعات توانمندتر باشد؛ اما این توانمندی زمانی ارزشمند است که در کنار تفکر انتقادی و توانایی ارزیابی اطلاعات قرار بگیرد.
در عصری که هوش مصنوعی پاسخ بسیاری از مسائل را آماده میکند، آموزش حل مسئله بدون ابزار چه اهمیتی دارد؟
اهمیت زیادی دارد. اگر قرار باشد نسل آینده از AI بهره ببرد، باید در کنار آن توانایی فکر کردن و حل مسئله بدون ابزار را نیز حفظ کند و اگر نظامهای آموزشی فقط استفاده از ابزار را آموزش دهند و تفکر مستقل را کنار بگذارند، احتمال وابستگی افزایش پیدا میکند.
خانوادهها برای جلوگیری از وابستگی کودکان به AI چه نقشی دارند؟
خانوادهها باید به کودک فرصت حل مسئله بدون ابزار بدهند و برای همه مسائل بلافاصله سراغ هوش مصنوعی نروند. همچنین لازم است تفکر انتقادی و حل مسئله مستقل را بهعنوان بخشی از زندگی روزمره تمرین کنند.
این مهارتها باید به شکل آگاهانه در آموزش و خانواده تمرین شوند. کودک باید فرصت داشته باشد با مسئله روبهرو شود، پاسخهای مختلف را بررسی کند، اشتباه کند و خودش درباره نتیجه تصمیم بگیرد. همچنین تفکر انتقادی زمانی شکل میگیرد که فرد فقط دریافتکننده پاسخ نباشد، بلکه بتواند درباره درست یا نادرست بودن آن سؤال کند.
آیا مدارس باید استفاده از AI را آموزش دهند یا ابتدا مهارت فکر کردن بدون AI را تقویت کنند؟
هر دو لازم است، اما مهارت فکر کردن نباید قربانی استفاده از ابزار شود. آموزش باید بهگونهای باشد که دانشآموز ابتدا بتواند مسئله را بفهمد و برای حل آن تلاش کند و سپس از AI بهعنوان یک ابزار کمکی استفاده کند.
اگر قرار باشد یک مهارت انسانی را برای نسل آینده حفظ کنیم، به نظر شما آن مهارت چه باید باشد؟
تفکر انتقادی و حل مسئله بدون ابزار از مهمترین مهارتها هستند. نسل آینده باید یاد بگیرد از ماشین بهره ببرد، اما اراده و توانایی فکر کردن را به آن واگذار نکند.
اگر نظامهای آموزشی و خانوادهها تفکر انتقادی و حل مسئله بدون ابزار را پرورش دهند، نسل بعدی نه ضعیفتر، بلکه انسانیتر خواهد بود؛ یعنی یاد میگیرد از ماشین بهره ببرد، اما اراده انتخاب را در قبال خودش حفظ کند.
انتهای پیام/
