استرس اکسیداتیو (Oxidative stress) چیست؟

بدن به‌طور معمول با استفاده از ترکیباتی به نام آنتی‌اکسیدان‌ها این مولکول‌ها را کنترل می‌کند؛ اما اگر مقدار رادیکال‌های آزاد افزایش پیدا کند یا دفاع آنتی‌اکسیدانی کاهش یابد، شرایطی به نام استرس اکسیداتیو شکل می‌گیرد.

در این وضعیت، رادیکال‌های آزاد می‌توانند به بخش‌های مختلف سلول، از جمله DNA، پروتئین‌ها و چربی‌های غشای سلولی آسیب وارد کنند. این آسیب‌ها ممکن است عملکرد طبیعی سلول‌ها را مختل کند و روند ترمیم و فعالیت آنها را کاهش دهد. به همین دلیل، استرس اکسیداتیو یکی از عواملی است که پژوهشگران آن را در ارتباط با بسیاری از فرایند‌های زیستی و بیماری‌ها بررسی می‌کنند.

عوامل مختلفی می‌توانند باعث افزایش استرس اکسیداتیو شوند؛ از جمله آلودگی هوا، قرار گرفتن بیش از حد در معرض پرتو فرابنفش، مصرف دخانیات، رژیم غذایی نامتعادل، کم‌خوابی و فشار‌های روانی طولانی‌مدت. همچنین برخی فرایند‌های طبیعی بدن مانند التهاب نیز می‌توانند تولید رادیکال‌های آزاد را افزایش دهند.

بدن برای مقابله با این وضعیت، از سیستم‌های دفاعی پیچیده‌ای بهره می‌برد که شامل آنزیم‌ها و ترکیبات آنتی‌اکسیدانی است. داشتن تغذیه متعادل، فعالیت بدنی منظم، خواب کافی و کاهش عوامل آسیب‌زا می‌تواند به حفظ تعادل میان عوامل اکسیدکننده و دفاع‌های آنتی‌اکسیدانی بدن کمک کند. به همین دلیل، شناخت استرس اکسیداتیو نقش مهمی در درک چگونگی حفظ سلامت سلول‌ها دارد.