نیمی از دانشآموزان متوسطه باید مهارتآموز شوند؛ هنرستانها در مسیر تحول
به گزارش خبرنگار آنا، یک میلیون و چهارصد هزار دانشآموز در رشتههای فنی و کاردانش تحصیل میکنند، اما برنامه هفتم توسعه میگوید این عدد باید تا نصف کل دانشآموزان متوسطه دوم برسد. سید مصطفی آذرکیش، معاون آموزش متوسطه، در گفتوگو با خبرنگار آنا از مسیر این تحول بزرگ گفت.
وقتی صحبت از آینده آموزش در ایران میشود، اغلب بحثها به دانشگاه و کنکور ختم میشود. اما بخشی از نظام آموزشی که شاید کمتر دیده شود، همان جایی است که آذرکیش این روزها بیشترین وقتش را صرف آن میکند؛ هنرستانها. نهادی که قرار است در افق برنامه هفتم توسعه، نقشی محوری در تأمین نیروی ماهر کشور بازی کند.
براساس برنامه هفتم توسعه، وزارت آموزش و پرورش موظف است سهم دانشآموزان را در آموزشهای مهارتمحور در دوره متوسطه دوم به ۵۰ درصد افزایش دهد. این جمله را آذرکیش با لحنی قاطع بیان کرد. نه بهعنوان یک آرزو، بلکه بهعنوان یک تکلیف قانونی.
در حال حاضر، از هفت میلیون دانشآموز مقطع متوسطه کشور، سه میلیون نفر در متوسطه دوم درس میخوانند. از این سه میلیون، حدود یک میلیون و چهارصد هزار نفر در مسیر فنی و کاردانش هستند. یعنی کمتر از نصف. آذرکیش مأمور است این نسبت را به نیمی از دانشآموزان متوسطه دوم برساند.
رشد ۲.۵ درصدی؛ آمار خوب، کافی نیست
اعداد در این حوزه جالب است. تعداد دانشآموزان هنرستانها در سال تحصیلی جاری حدود ۲.۵ درصد رشد داشته و بیش از ۱۲۰ هزار هنرجوی جدید جذب شدهاند. این آمار در نگاه اول مثبت به نظر میرسد، اما وقتی کنارش میگذاریم که قرار است سهم هنرستانها به ۵۰ درصد برسد، روشن میشود که فاصله هنوز زیاد است و سرعت باید چند برابر شود.
اما آذرکیش نگاه سرراستی به این ارقام دارد. برای او مسئله فقط افزایش عدد نیست؛ کیفیت رشتهها و همسویی آنها با نیازهای واقعی بازار کار اهمیت بیشتری دارد. دقیقاً همینجاست که موضوع بازنگری رشتهها وارد بحث میشود.
رشتههایی که با دنیای امروز حرف میزنند
با تغییرات تکنولوژی، هوش مصنوعی و نیازهای روز بازار کار، فرآیند بهروزرسانی رشتههای فنی و حرفهای و کاردانش در دستور کار قرار گرفت. این جمله آذرکیش در واقع خلاصهای است از یک فرآیند طولانی که منجر شده ۱۷ رشته در شاخه کاردانش و ۲۳ رشته در شاخه فنی و حرفهای مورد بازنگری جدی قرار بگیرند.
بخشی از این رشتهها کاملاً جدید هستند و برخی دیگر بازطراحی شدهاند تا با واقعیتهای امروز همخوانی داشته باشند. رشتههایی مثل سینما، گرافیک، عکاسی، تربیت کودک و گردشگری و مهماننوازی در فهرست فنی و حرفهای به چشم میخورند. در کاردانش هم رشتههایی مثل ایمنی و آتشنشانی، خط و سازههای فنی راهآهن و تعمیرات ناوگان ریلی اضافه شدهاند.
بهروزرسانی رشتههای فنی و کاردانش بر اساس شرایط و فناوریهای نوین جامعه است که در بازههای زمانی ۲ تا ۵ ساله انجام میشود. این بازه زمانی که آذرکیش از آن یاد کرد، یعنی هنرستانها دیگر با رشتههای دهههای قبل کار نمیکنند. سرفصلهایی مثل تحول در تعمیر خودرو، برق ساختمان هوشمند، طراحی لباس و نصب آسانسور نمونههایی از جهتگیری جدید هستند. رشتههای مکاترونیک و مکاترونیک-اتوماسیون صنعتی نیز با اعتبار تمدیدشده در برنامه حفظ شدهاند. آذرکیش تأکید کرد روند بهروزرسانی رشتهها در سال آینده نیز ادامه خواهد یافت.
گرهای به نام کمبود معلم متخصص
اما همه چیز آنقدرها که روی کاغذ خوب به نظر میرسد، در واقعیت هم آسان نیست. آذرکیش صادقانه به یکی از بزرگترین چالشهای پیش رو اشاره کرد؛ کمبود نیروی انسانی متخصص.
نیاز به نیروی انسانی متخصص در هنرستانها بیشتر از سایر مقاطع حس میشود و با توجه به روند افزایش جمعیت دانشآموزی، بهویژه ورود موج جدید به دوره متوسطه اول، پیشبینی میشود تا سال ۱۴۱۰، کمبودهایی در تأمین معلم برای هنرستانها احساس شود.
این هشدار ششساله جدی است. هنرستانها برخلاف مدارس عمومی، به معلمانی نیاز دارند که نه فقط تئوری، بلکه تجربه عملی حرفهای هم داشته باشند؛ کسانی که در همان صنعت کار کرده باشند. پیدا کردن و بهکارگیری این افراد با قوانین استخدامی معمول آموزش و پرورش همیشه آسان نیست.
آزمون نهایی؛ منتظر مجوز میمانیم
در کنار بحث هنرستانها، آذرکیش در خصوص آزمونهای نهایی پایههای یازدهم و دوازدهم هم موضع روشنی گرفت. وزارت آموزش و پرورش تمامی تمهیدات را برای اجرای آزمونهای پایههای یازدهم و دوازدهم اندیشیده، اما زمان دقیق برگزاری تابع تصمیمات کلان و منوط به دریافت مجوز از مراجع ذیصلاح خواهد بود.
نکته مهمی که آذرکیش تصریح کرد این است که هر زمان مراجع ذیصلاح مجوزهای لازم را صادر کنند، حداقل ۱۵ روز بعد امتحانات نهایی برگزار خواهد شد. این فاصله ۱۵ روزه یعنی دانشآموزان پس از اعلام رسمی، فرصت کافی برای آمادگی نهایی خواهند داشت و غافلگیر نخواهند شد.
ثبتنام از تیرماه؛ پایه هفتم و دهم در اولویت
آخرین بخش از صحبتهای آذرکیش به فرآیند ثبتنام برگشت. فرآیند ثبتنام دانشآموزان کل مقطع متوسطه پس از اعلام نتایج امتحانات خردادماه، در تیرماه آغاز خواهد شد. ثبتنام دانشآموزان میانپایه محدودیت زمانی ندارد، اما برای پایههای هفتم و دهم، عمده ثبتنامها به اواخر تیرماه موکول شده است.
این زمانبندی برای خانوادههایی که نگران انتخاب مدرسه یا هنرستان فرزندشان هستند اهمیت دارد. اواخر تیرماه یعنی حدود یک ماه مانده به شروع مهر، فرصت کافی برای تصمیمگیری وجود دارد؛ اما فضا برای بلاتکلیفی زیاد نیست.
تصویر بزرگتر؛ مهارت بهجای مدرک
وقتی همه این اطلاعات را کنار هم میگذاریم، یک روایت منسجم شکل میگیرد. نظام آموزشی ایران سعی دارد از مدل مدرکمحور به سمت مهارتمحور حرکت کند. برنامه هفتم توسعه این حرکت را الزامی کرده است. آذرکیش و وزارت آموزش و پرورش در حال اجرای این الزام هستند؛ با بهروزرسانی رشتهها، جذب هنرجوی بیشتر و تلاش برای تأمین معلم متخصص.
مسیر هموار نیست. کمبود معلم، فاصله تا هدف ۵۰ درصدی و نیاز به زیرساخت بیشتر، چالشهای واقعیاند. اما جهت درست به نظر میرسد. اگر روند بهروزرسانی رشتهها که آذرکیش وعده داد در سال آینده هم ادامه یابد، هنرستانهای ایران شاید بتوانند جای درستی در آینده اشتغال کشور پیدا کنند؛ جایی که نه بهعنوان گزینه دوم، بلکه بهعنوان انتخاب اول مطرح باشند.
انتهای پیام/
