نیازسنجی صنعت و هدایت پژوهش‌ها؛ حلقه‌های مفقوده ارتباط دانشگاه و صنعت

مسعود حیدری، معاون علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر، در گفت‌و‌گو با خبرنگار خبرگزاری آنا به ارتباط صنعت با دانشگاه اشاره کرد. وی درباره سازوکار‌هایی که دانشگاه باید برای بهبود و تقویت این ارتباط نسبت به گذشته در نظر بگیرد، گفت: دانشگاه وظیفه‌ای ذاتی دارد و باید در حوزه آموزش، قدم‌های مطمئن بردارد. برای تحقق این امر، باید روی مفاهیمی که نیاز واقعی جامعه است، تعمق و تأمل بیشتری صورت گیرد. این تعمق و تأمل، مسیری است که ملازم با آموزش بوده و به سمت پژوهش حرکت می‌کند. بازنگری در محتوای آموزشی، مسیری است که از آموزش آغاز شده و به پژوهش کاربردی منتهی می‌شود؛ مسیری که می‌تواند نقش دانشگاه را در حل مسائل جامعه پررنگ‌تر کند.

وی افزود: پژوهش زمانی می‌تواند کارکرد خود را نشان دهد که به‌صورت عملیاتی، خروجی واقعی ارائه دهد. این خروجی‌های واقعی در اطراف ما به‌صورت پراکنده موجودند و ما وظیفه داریم آنها را رصد کنیم. این رصد باید در یک فرایند دوطرفه انجام گیرد؛ یک طرف دانشگاه است که با ارائه ظرفیت‌ها، خود را معرفی می‌کند و طرف دیگر، حوزه‌های مختلفی هستند که در جامعه وجود دارند؛ از جمله صنعت، فرهنگ، اقتصاد و حوزه‌هایی مانند عمران، معماری و تمام بخش‌هایی که جامعه به آنها نیاز دارد.

معاون علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر گفت: آنچه بیشتر در دانشگاه مدنظر است، ارتباط دانشگاه با صنعت بوده است. این موضوع از ابتدای تأسیس دانشگاه‌ها پررنگ شده و همه گمان می‌کنند که کاربرد مفاهیم دانشگاهی بیشتر در صنعت اتفاق می‌افتد؛ درحالی‌که کارکرد دانشگاه می‌تواند در حوزه‌های مختلف وجود داشته باشد. بنابراین، این فرایند باید دوسویه باشد؛ از یک‌سو دانشگاه توانمندی‌های خود را معرفی کند و از سوی دیگر، بخش‌هایی مانند صنعت، اقتصاد، فرهنگ و عمران نیاز‌های خود را به‌صورت شفاف مطرح کنند.

حیدری اظهار کرد: اگر بخواهیم درخصوص صنعت صحبت کنیم، کاری که از سمت صنعت باید انجام شود، نیازسنجی است؛ یعنی نیاز‌ها را شناسایی و فهرست‌برداری کند و پس از نیازسنجی به دنبال حل مسئله باشد. آن چیزی که در دانشگاه می‌تواند به خوبی پیش رود، همان چیزی است که ما آن را حل مسئله می‌شناسیم. تا جایی که اطلاع دارم، مرکزی در دانشگاه‌های ایران با عنوان مرکز محاسبات نرم وجود دارد که تعداد آنها از دو یا سه مورد بیشتر نیست. بخشی از فعالیت‌های این مراکز مرتبط با هوش مصنوعی است و در آنها نیاز‌های صنعت و جامعه مورد بررسی قرار می‌گیرد و تمام ظرفیت‌های دانشگاه برای حل مسئله به کار گرفته می‌شود؛ بنابراین اگر این مسیر درست طراحی شود و جایگاه آن در دانشگاه به خوبی تعریف گردد، این ارتباط بهبود می‌یابد و می‌تواند نتایج کاربردی خوبی داشته باشد.

وی با اشاره به فعالیت محدود مراکز تخصصی مانند مراکز محاسبات نرم در کشور تصریح کرد: اگر چنین سازوکار‌هایی به‌درستی در دانشگاه‌ها طراحی و تقویت شوند، ارتباط دانشگاه با صنعت به نتایج کاربردی و ملموس‌تری خواهد رسید.

معاون علمی واحد ابهر در پاسخ به این سوال که مقالات و پژوهش‌های دانشجویان و اساتید چگونه باید باشند تا به سمت حل مسئله پیش بروند، گفت: هدایت این امر باید از سوی مدیران دانشگاه انجام شود؛ یعنی افرادی که مدیریت دانشگاه را برعهده دارند، باید مسئله‌شناس باشند و مسائل و دغدغه‌های کشور را به دانشگاه مطرح کنند. همچنین افرادی که جایگاه علمی دارند، مانند استاد راهنما، استاد مشاور و مدیران گروه‌های آموزشی، باید دانشجویان را به این سمت هدایت کنند؛ به گونه‌ای که اگر دانشجو قصد انجام کار علمی و پژوهشی دارد، آن را در جهت حل این مسائل پیش ببرد.

حیدری در ادامه در پاسخ به این سوال که چرا برخی اساتید و دانشجویان مقالات خود را به مجلات خارجی ارسال می‌کنند، در حالی که کشور با دغدغه‌ها و چالش‌های حل‌نشده زیادی روبه‌رو است، بیان کرد: زیرساخت‌ها مناسب نیستند. وقتی محققی می‌خواهد کار علمی انجام دهد و می‌بیند که مسیر و زیرساخت‌ها برای او فراهم نیست، به سمتی هدایت می‌شود که چالش‌های کمتری در مسیرش باشد.

وی با بیان مثالی افزود: در رشته مهندسی پزشکی، دانشجویی در مرز انصراف از تحصیل بود، اما استادی او را منصرف کرد و آن دانشجو در این رشته به جایگاه بالایی رسید. تا جایی که اطلاع دارم، در واحد ما حدود ۱۰۰ رشته تحصیلی در گروه‌های مختلف آموزشی از جمله علوم انسانی، مهندسی، پرستاری و حتی علوم پزشکی وجود دارد. وقتی ظرفیت‌های متعددی وجود دارد، لزومی ندارد به فکر جای دیگری باشیم؛ در واقع باید زیرساخت‌های لازم را برای استاد و دانشجو فراهم کنیم تا آنها با رغبت کار پژوهشی خود را در داخل کشور ادامه دهند.