پیام معاونت تحقیقات دانشگاه آزاد:
روایت رئیس فرهنگستان علوم از مدیریت راهبردی امام شهید؛ از تدوین نقشه جامع علمی تا عضویت در باشگاه قدرتهای فضایی
به گزارش خبرگزاری آنا، محمدرضا مخبر دزفولی رئیس فرهنگستان علوم در نخستین همایش بینالمللی «مکتب امام مجاهد شهید»که امروز در فرهنگستان علوم برگزار شد، با اشاره به چهار دهه فعالیت در عرصه علم، آموزش عالی و سیاستگذاری فرهنگی، همکاری نزدیک با رهبر معظم شهید انقلاب را از بزرگترین نعمتهای زندگی خود برشمرد و تأکید کرد: بسیاری از زیرساختهای امروز حوزه علم و فناوری کشور که به عنوان سرمایه ملی شناخته میشوند، ریشه در نگاه راهبردی و استراتژیک ایشان دارد.
مخبر دزفولی با یادآوری نخستین آشنایی خود با آن شهید بزرگوار در سال ۱۳۵۸، به تداوم حضور ایشان در مسجد دانشگاه تهران اشاره کرد و گفت: در آن دوران پرالتهاب سیاسی، ایشان دوشنبه هر هفته در مسجد دانشگاه حاضر میشدند و با حوصله به پرسشهای دانشجویان پاسخ میدادند. آنچه در آن جلسات برای ما آموزنده بود، آرامش مثالزدنی ایشان در مواجهه با تندترین انتقادات و حتی توهینها بود. ایشان هیچگاه اجازه نمیدادند فضای گفتوگو از مسیر منطق خارج شود و همواره با تکیه بر مبانی دینی و استدلال علمی، تلاش میکردند مخاطب را اقناع کنند.
سعهصدر و استقبال از صراحت نخبگان
رئیس فرهنگستان علوم، سعهصدر را یکی از مهمترین ویژگیهای شخصیتی «امام شهید» دانست و تصریح کرد: در دیدارهای سالانه نخبگان و دانشگاهیان، بارها شاهد بودم که دانشجویان با صراحت و ادبیاتی تند نقدهای خود را مطرح میکردند، اما ایشان با لبخند و متانت به همه گوش میدادند و اگر نیاز به اصلاحی بود، با استدلال علمی و بدون ذرهای ناراحتی پاسخ میدادند.
درس مدیریتی؛ «محکم و دقیق سخن بگویید»
وی با نقل خاطرهای از یکی از جلسات کارشناسی، به روحیه نقدپذیری شهید اشاره کرد و افزود: روزی بنده با صراحت نسبت به کمتوجهی مسئولان به پیشنهادهای کارشناسی جوانان گلایه کردم. ایشان با آرامش کامل سخنان مرا شنیدند و تأکید کردند که کار علمی دقیق، دیر یا زود آثار خود را در نظام تصمیمسازی کشور نشان خواهد داد. وقتی بعد از جلسه بابت لحن تندم عذرخواهی کردم، ایشان با صراحت فرمودند: «اتفاقاً خیلی خوب بود؛ محکم و دقیق سخن بگویید.» این روحیه، برای همه مسئولان و مدیران کشور راهنما و راهگشاست.
مخبر دزفولی با بیان اینکه بخش بزرگی از سرمایههای علمی کشور ریشه در نگاه استراتژیک «امام شهید» دارد، به خاطرهای از سال ۱۳۸۴ اشاره کرد و گفت: ایشان در دیدار با اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی، با گلایه از عدم تدوین سند مهندسی فرهنگی، بر ضرورت نگاه کلان به آینده کشور تأکید کردند. این پیام برای بنده که مسئولیت دبیری شورا را بر عهده داشتم، بسیار تعیینکننده بود؛ چرا که نشان میداد ایشان از امور روزمره پرهیز داشته و نگاهشان به آینده بلندمدت ایران است.
معماری نقشه جامع علمی کشور
وی با اشاره به تدوین «نقشه جامع علمی کشور» به دستور مستقیم رهبر شهید، افزود: در آن زمان بسیاری از مدیران، تصویر روشنی از این مفهوم نداشتند. اما ایشان با اصرار بر اینکه تمام بندهای این سند باید در صحن شورا و با حضور رؤسای سه قوه تصویب شود، یک سال از وقت شورای عالی انقلاب فرهنگی را به این پروژه استراتژیک اختصاص دادند که ماحصل آن، نقشه راهی برای اقتدار علمی ایران شد.
مخبر دزفولی با برشمردن دستاوردهای علمی کشور گفت: در دهه اول انقلاب، تعداد دانشگاههای جامع حدود ۲۵ مورد بود که امروز به بیش از ۴۰۰ مرکز رسیده است. در حالی که در ابتدای دهه ۷۰ سهم ایران از تولید علم تنها ۰.۳ درصد بود، امروز با وجود داشتن یک درصد جمعیت جهان، سهم ایران به ۲ درصد تولید علمی دنیا رسیده است. این جهش، تنها با حمایتهای مستمر و پیگیریهای شخص رهبر شهید ممکن بود.
رئیس فرهنگستان علوم، پیشرفتهای خیرهکننده در حوزههای راهبردی را چنین تبیین کرد: اگر امروز در نانو جزء ۴ کشور برتر دنیا هستیم، به دلیل پیگیریهای دقیق ایشان در جلسات مختلف بود. در هوافضا، فرستادن موجود زنده به فضا و بازگشت سالم آن، به معنای عضویت در باشگاه فضایی دنیاست؛ جایگاهی که دیگر کسی نمیتواند ما را از آن حذف کند. همچنین در فناوریهای زیستی و تولید واکسنهای پیشرفته از جمله واکسنهای mRNA نیز ایران اکنون در رتبههای ۱۰ تا ۱۲ جهان قرار دارد.
میثاق با آرمانهای علمی
مخبر دزفولی با تأکید بر سیره آن شهید بزرگوار در حمایت از نخبگان افزود: شهید عزیز ما معتقد بود که کار علمی دقیق، دیر یا زود تأثیر خود را در نظام تصمیمسازی کشور نشان خواهد داد. سیره ایشان این بود که «تا نفس دارم، از جامعه علمی و حرکت علمی کشور کوتاه نخواهم آمد» و این مسیر، راهنمای امروز و فردای همه مسئولان کشور است.
وی تأکید کرد که راهبردِ اصلی رهبر شهید برای رسیدن به «ایرانِ قوی»، سرمایهگذاری بر روی علوم و فناوریهای پیشرفته و تربیت دانشمندان تراز جهانی بود.
مخبر دزفولی با اشاره به اعتماد ویژه آن شهید بزرگوار به نخبگان و دانشمندان داخلی، تصریح کرد: اعتماد ایشان به توانمندی متخصصان ایرانی در دوران کرونا و استفاده از واکسن تولید داخل، تنها یک نمونه از باور عمیق ایشان به قدرت علمی کشور بود.
مخبر دزفولی با اشاره به دغدغههای رهبر شهید پیرامون مسئله جمعیت، گفت: ایشان جمعیت را یکی از مؤلفههای اصلی قدرت ملی میدانستند. در جلسهای تخصصی که به آسیبشناسی سیاستهای کنترل جمعیت اختصاص داشت، ایشان با تأکید بر اینکه «برای ایران و اسلام احساس خطر میکنم»، دستور دادند این موضوع با جدیت به قانون تبدیل شود. پیگیریهای مستمر ایشان باعث شد تا غفلتهای گذشته در این حوزه حیاتی جبران شود.
حمایت از فناوریهای نوظهور: از «رویان» تا علوم شناختی
رئیس فرهنگستان علوم با ذکر خاطراتی از پیگیریهای مستقیم رهبر شهید در حوزههای پیشرفته، افزود: اهتمام ایشان به حوزههایی همچون «علوم شناختی»، «نانو»، «هوافضا» و «سلولهای بنیادی» مثالزدنی بود. اگر امروز «پژوهشگاه رویان» به یک مرجع جهانی در حوزه ناباروری و فناوریهای سلول بنیادی تبدیل شده، نتیجه مستقیم حمایتها و پشتیبانیهای مستمر ایشان است. به گفته وی، رهبر شهید همواره شخصاً پیشرفت این پروژههای استراتژیک را از مسئولان مطالبه میکردند.
مخبر دزفولی در بخش پایانی سخنان خود، مفهوم «ایرانِ قوی» را اصطلاحی برآمده از نگاه راهبردی رهبر شهید دانست و تأکید کرد: استراتژی رهبر شهید ما این بود که جمهوری اسلامی باید در عرصههای ملی، منطقهای و جهانی در علم و فناوری پیشتاز باشد؛ بهگونهای که دانشمندان ما هم در سطح بینالمللی بدرخشند و هم گره از مشکلات کشور باز کنند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: آنچه از سیره عملی و نظری آن شهید بزرگوار در عرصه علم و فناوری به یادگار مانده، ظرفیت تدوین چندین جلد کتاب را دارد و ضروری است که اندیشکدهها و مراکز نخبگانی با نگاهی هوشمندانه، این راهبردهای تمدنساز را استخراج و برای نسلهای آینده تبیین کنند.
انتهای پیام/
