آخرین مطالب
یک استاد تمام جغرافیا دانشگاه آزاد در گفتوگو با آناتک:
آیا کویر لوت واقعا گرمترین نقطه زمین است
کویر لوت سالهاست با عنوان «گرمترین نقطه زمین» شناخته میشود، اما رکوردهای ۷۰ یا ۸۰ درجهای که میشنویم، درباره دمای هوای آن نیستند؛ بلکه دمای سطح زمیناند. آیا این تفاوت میتواند روایت ما از گرمای لوت را تغییر دهد؟
رئیس پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران در گفتوگو با آناتک:
مردم ایران پیش از ساعت چگونه زمان را میسنجیدند
پیش از ورود ساعتهای مکانیکی، مردم برای تنظیم کارهای روزانه و تشخیص فصلها به چه نشانههایی تکیه میکردند؟ پاسخ این پرسش آنقدرها هم ساده نیست؛ زیرا از زندگی روزمره مردم عادی در گذشته اسناد تاریخی اندکی باقی مانده است. این در حالی است که از رصدخانهها و زیجهای نجومی اطلاعات زیادی از تاریخ علم ایران باقی مانده است.
یک دانشیار علوم گیاهی دانشگاه «اجهیل» در گفتوگو با آناتک:
نجات کشاورزی به چیزی بیشتر از یک ژن نیاز دارد
تغییرات اقلیمی، کشاورزی جهان را با چالشی فراتر از افزایش دما و کاهش بارش روبهرو کرده است: تولید محصولاتی که بتوانند در شرایط سخت همچنان عملکرد و کیفیت خود را حفظ کنند. اما آیا میتوان با اصلاح ژنتیکی گیاهان، آنها را برای رویارویی با اقلیم آینده آماده کرد؟
رئیس پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران در گفتوگو با آناتک:
۳۰۰ سال پیش از کوپرنیک؛ منجمان مراغه در پی حل معمای مدلهای سیارات
قرنها پیش از آنکه کوپرنیک خورشید را در مرکز نظام نجومی خود قرار دهد، منجمان مسلمان با یک مسئله اساسی در نجوم بطلمیوسی دستوپنجه نرم میکردند: چگونه میتوان حرکت پیچیده سیارات را با مدلی توضیح داد که بر حرکتهای دایرهای و یکنواخت افلاک استوار بود؟ رصدخانه مراغه در قرن هفتم هجری یکی از مهمترین محلهای تلاش برای حل همین مسئله بود. بعدها، شباهتهایی میان برخی راهحلهای ریاضی منجمان این سنت و آثار کوپرنیک دیده شد؛ شباهتهایی که هنوز نمیتوان آنها را بهطور قطعی نتیجه انتقال مستقیم دانش دانست.
آناتک در گفتوگو با یک دانشیار پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران بررسی کرد
چگونه علم مدرن راه خود را به ایران باز کرد
وقتی نخستین پیامهای تلگرافی در ایران ردوبدل شد و ماشینها و فناوریهای تازه به یکی از نشانههای پیشرفت اروپا تبدیل شدند، علم دیگر مفهومی دور از دسترس نبود. ایرانیان از راه سفر، ترجمه، مطبوعات و مشاهده دستاوردهای فنی با دانشی روبهرو شدند که بهتدریج نگاهشان به آموزش، پیشرفت و جهان پیرامون تغییر کرد. اما این آشنایی چگونه شکل گرفت و چه مسیری را طی کرد تا سرانجام به نهادینه شدن آموزش علوم جدید در ایران رسید؟
پروفسور اربابی متخصص اقلیمشناسی در گفتوگو با آناتک:
موجهای گرمایی در آینده طولانیتر و شدیدتر خواهند شد
موج گرما فقط حاصل بالا رفتن دمای هوا نیست؛ وقتی سامانههای پرفشار پایدار میشوند، رطوبت خاک کاهش مییابد و هوای گرم برای چند روز روی یک منطقه ماندگار میشود، یک دوره گرم معمولی میتواند به رخدادی شدید و گسترده تبدیل شود. تغییر اقلیم نیز با جابهجا کردن خط پایه دما، احتمال وقوع چنین رخدادهایی را افزایش داده است.
سخنگوی کمیته نجوم آماتوری انجمن نجوم در گفتوگو با آناتک:
هر شش سیاره را همزمان با خورشیدگرفتگی نمیتوان دید
آسمان ۲۱ مرداد شلوغ است، اما نه آنطور که برخی تصاویر فضای مجازی نشان میدهند. خورشیدگرفتگی امشب، اوج بارش برساوشی و همراستایی ظاهری سیارات، خبرهایی است که درباره آسمان در این روز منتشر شده است.
گفتوگوی آناتک با باستانشناس پروژه تروا درباره «اودیسه»
نگاه باستانشناسانه به آخرین اثر «کریستوفر نولان»
آیا نولان در فیلم «اودیسه» به استنادات باستانشناختی پایبند بوده است؟ آیا آنچه از زرهها، کلاهخودها و شمشیرهایی که به تصویر میکشد، با واقعیت عصر مفرغ منطبق است؟ آیا تصاویری که فیلمهای هالیوودی از رخدادها یا افسانهها و اسطورههای تاریخی ارائه میدهند، الزاما با شواهد و مطالعات باستانشناختی همخوانی دارند؟
رئیس اداره پیشبینی و مدیریت بحران مخاطرات جوی استان تهران در گفتوگو با آناتک تاکید کرد
سهم ایران از «ابر النینو» احتمال افزایش بارش است نه تضمین پایان خشکسالی
«ابر النینو» اگر شکل بگیرد، آیا میتواند ایران را وارد سالی پربارش کند؟ بررسی تجربه رویدادهای گذشته نشان میدهد این پدیده هرچند احتمال افزایش بارش را در برخی مناطق کشور بالا میبرد، اما بهتنهایی نه پایان خشکسالی را تضمین میکند و نه لزوما به معنای وقوع یک سال پربارش است.
یک استاد معماری دانشگاه آزاد در گفتوگو با آناتک:
بازگشت به معماری سنتی، احیای منطق طراحی است
آنچه خانههای سنتی ایران را پیش از عصر کولر در تابستان خنک و در زمستان گرم نگه میداشت، شکل ظاهری بادگیر یا حیاط مرکزی نبود، بلکه مجموعهای از راهکارهای مبتنی بر قوانین فیزیک و شناخت دقیق اقلیم بود؛ دانشی که امروز دوباره الهامبخش معماری کممصرف انرژی شده است.
رئیس اداره پیشبینی و مدیریت بحران مخاطرات جوی استان تهران در گفتوگو با آناتک:
شدت نهایی «ابر النینو» پیشرو هنوز مشخص نیست
اداره ملی اقیانوسی و جوی آمریکا (NOAA) اخیرا از احتمال وقوع یک «ابر النینو» خبر داده است؛ پیشبینیای که توجه بسیاری از رسانهها و کارشناسان اقلیم را به خود جلب کرده است. اما این پدیده دقیقاً چیست و آیا میتوان از هماکنون درباره شدت نهایی آن با اطمینان سخن گفت؟
یک استادیار معماری دانشگاه آزاد در گفتوگو با آناتک:
مصالح ساختمانها پس از تخریب دوباره ارزش مییابند
ساختمانها سالها پس از پایان عمرشان هم میتوانند بر محیطزیست اثر بگذارند؛ از کوههای نخالههای ساختمانی تا مصرف دوباره منابعی که در دیوارها، سازهها و مصالح دفن شدهاند. معماری چرخهای تلاش میکند این مسیر را تغییر دهد و ساختمان را نه پایان یک مصرف، بلکه آغاز چرخهای تازه از استفاده بداند.
جیمز وب به تازگی چه دیده است؟
وقتی سیاهچالهها غذا میخورند
رصد تازه تلسکوپ فضایی جیمز وب برای نخستین بار تصویری روشن از مسیر ورود گاز به سیاهچالههای ابرپرجرم ارائه کرده و به یکی از قدیمیترین پرسشهای اخترشناسی درباره نحوه تغذیه این غولهای کیهانی پاسخ دقیقتری داده است.
در گفتوگوی آناتک با یک استاد باستانشناسی دانشگاه آزاد بررسی شد
پیش از کشف آهن، انسانها با چه فلزی ابزار میساختند
هزاران سال، سنگ مهمترین ابزار انسان بود؛ اما روزی که بشر آموخت فلز را از دل سنگهای معدنی بیرون بکشد، مسیر کشاورزی، تجارت، جنگ، شهرنشینی و حتی شکلگیری قدرتهای سیاسی تغییر کرد.
در گفتوگو با استاد زمینشناسی دانشگاه آزاد بررسی شد
روایت ۲۰۰ میلیون ساله تولد تنگه هرمز
امروز تنگه هرمز یکی از مهمترین گذرگاههای دریایی جهان است، اما کمتر کسی میداند این آبراه استراتژیک چگونه شکل گرفته است. آیا تنگه هرمز تنها یک شکاف طبیعی است یا حاصل میلیونها سال برخورد قارهها، کوهزایی و دگرگونیهای زمین؟
در گفتوگوی آناتک با پژوهشگر «دانشگاه کیل» آلمان بررسی شد
وقتی آب به سدی نامرئی برای جانوران تبدیل میشود
چرا گاهی جانوران دریایی بدون آنکه رفتارشان تغییر کند، ناگهان از بخشی از آب ناپدید میشوند؟ پژوهشگران آلمانی اکنون نشان دادهاند که پاسخ همیشه در زیستشناسی نیست؛ گاهی خود فیزیک آب مرزی نامرئی ایجاد میکند که حتی شناگران فعال نیز توان عبور از آن را ندارند.
دانشیار «دانشگاه تولدو» اوهایو، در گفتوگو با آناتک:
رهاسازی حتی چند ماهی قرمز، بحران زیستمحیطی ایجاد میکند
رها کردن یک ماهی قرمز در رودخانه یا دریاچه شاید در نگاه نخست اقدامی مهربانانه به نظر برسد؛ اما نتایج یک پژوهش جدید نشان میدهد همین تصمیم میتواند زنجیرهای از تغییرات را آغاز کند که شفافیت آب را کاهش دهد، شبکه غذایی را بر هم بزند و حتی ساختار کل یک اکوسیستم آب شیرین را دگرگون کند.
سنگها حرف میزنند
چگونه زمینشناسان تاریخ چند میلیون ساله زمین را میخوانند
تصویری از یک دیواره سنگی در شبکههای اجتماعی با عنوان «۳۵۰ میلیون سال تاریخ زمین در یک عکس» منتشر شده است؛ اما آیا واقعا یک برش سنگی میتواند چنین داستان بزرگی را روایت کند؟
در گفتوگوی پژوهشگر «دانشگاه آکسفورد» با آناتک بررسی شد
چگونه «دیانای» دندانها راز قدیمیترین شیوع طاعون را فاش کرد
دیانای استخراجشده از دندان انسانهایی که ۵۵۰۰ سال پیش در کنار «دریاچه بایکال» زندگی میکردند، راز یکی از قدیمیترین شیوعهای شناخته شده طاعون را آشکار کرده است؛ کشفی که نشان میدهد این بیماری هزاران سال پیش از شکلگیری شهرها نیز میتوانسته انسانها را به کام مرگ بکشاند.
در گفتوگو با یک استاد زمینشناسی دانشگاه آزاد اسلامی مطرح شد
ایران؛ آزمایشگاه طبیعی زندهای که تاریخ میلیونها ساله زمین را روایت میکند
چه ویژگیهایی باعث شده ایران به یکی از جذابترین سرزمینهای جهان برای زمینشناسان تبدیل شود؟ چرا برخی پژوهشگران از ایران با عنوان «آزمایشگاه طبیعی زنده» یاد میکنند و چه رازهایی از تاریخ میلیونها ساله زمین در دل این سرزمین نهفته است؟
