پیشنهاد سردبیر
فناوری +
تغییرات جوی اثر مستقیم بر مغز، قلب و تولیدمثل دارند
بدن انسان، بیآنکه خود متوجه باشد، به کوچکترین تغییرات دما، فشار هوا و حتی کیفیت هوا واکنش نشان میدهد. سالها این واکنشها بیشتر در حد باورهای عامه باقی مانده بود؛ مثل این تصور که باران باعث درد مفاصل میشود یا افت فشار هوا سردرد میآورد. اما پژوهشهای علمی تازه نشان میدهند که برخی از این روایتها ممکن است ریشهای زیستی داشته باشند و بدن ما واقعا نسبت به محیط پیرامون خود حساس است.
موشها به همنوع بیهوشِ خود، واکنش امدادی نشان دادند
موشها با کمکهای اولیه یکدیگر را نجات میدهند
موشها در مواجهه با همنوعی که ناگهان از حرکت میایستد، رفتاری مرحلهبهمرحله از خود نشان میدهند؛ ابتدا بو کشیدن و بررسی، سپس تمیز کردن و در صورت ادامه بیپاسخی، تمرکز بر دهان و زبان برای تحریک تنفس او. این واکنشها با بازگشت هوشیاری متوقف میشوند و نشان میدهند آنچه رخ میدهد، صرفاً کنجکاوی یا رفتار تصادفی نیست.
گفتوگوی آناتک با پژوهشگر «دانشگاه کلگری» درباره توسعه ابزارهای جدید ثبت انتقال عصبی
کشف راهی دقیق برای مشاهده پیام میان نورونهای مغز
تبادل پیام بین نورونها در کسری از ثانیه رخ میدهد. در هر انتقال عصبی، مولکولی به نام «گلوتامات» در فاصلهای میکروسکوپی میان دو سلول آزاد میشود و سیگنال را به نورون بعدی منتقل میکند. این رویداد در مقیاسی به اندازه چند هزارمثانیه اتفاق میافتد، اما ثبت دقیق آن سالها یکی از چالشهای علوم اعصاب بوده است. اکنون نسل تازهای از نشانگرهای گلوتامات با حساسیت بالاتر و پاسخپذیری تنظیمپذیر، امکان مشاهده دقیقتر این لحظهها را فراهم کردهاند.
آلودگی نیتروژن ریتم تنفس جنگلها را برهم میزند
نحوه تنفس جنگلها در حال تغییر است
گاهی آنچه در جنگل دیده نمیشود، مهمتر است. در دل خاک، ریشهها و میکربها هر روز کربن را جابهجا میکنند و دیاکسید کربن آزاد میشود؛ فرآیندی که به آن «تنفس خاک» (Soil Respiration) میگویند. حالا یک پژوهش جهانی نشان میدهد نیتروژنی که از فعالیتهای انسانی وارد طبیعت میشود، این روند طبیعی را در بسیاری از جنگلها تغییر داده و میتواند بر نحوه ذخیره کربن در زمین اثر بگذارد.
افزایش سن، روابط دوستانه را پایدارتر میکند
در سالمندی کیفیت دوستیها افزایش پیدا میکند
با بالا رفتن سن، دوستیها معنا پیدا میکنند. در سالهای پایانی زندگی، عموما آدمها به دنبال آشناییهای تازه و گسترده نیستند و ترجیح میدهند وقت و انرژی خود را صرف چند رابطه صمیمی کنند که حس آرامش و درک متقابل بیشتری برایشان به همراه دارد. پژوهشها نشان میدهد این تغییر، عقبنشینی از اجتماع نیست، بلکه انتخابی آگاهانه است؛ جایی که کیفیت روابط دوستانه از تعداد آن مهمتر میشود.
گفتوگوی آناتک با پژوهشگر کره جنوبی پیشگام در حذف آلایندههای تفلونی از آب
بعضی از خطرناکترین آلودگیهای جهان، بیصدا و نامرئیاند. همان موادی که باعث میشوند تخممرغ به تابه نچسبد، باران روی لباسمان سر بخورد و یا مواد به کار برده شده در بستهبندی غذا، گروهی از ترکیبات شیمیایی بسیار ماندگار را وارد زندگی ما کردهاند؛ موادی که دانشمندان آنها را «پرفلوئوروآلکیل و پلیفلوئوروآلکیل» یا PFAS مینامند و به دلیل دوام بالایشان به «مواد شیمیایی همیشگی» معروف شدهاند. پروفسور «کیو-هان کیم»، پژوهشگر پیشگام حذف «مواد شیمیایی همیشگی» در گفتوگو با آناتک درباره فناوری تازهای که قادر است این ترکیبات را با سرعت بالا از آب جذب کرده و سپس تجزیه کند، توضیح میدهد.
در ساختار برخی فلزات، حافظه وجود دارد
فلز هم میتواند به گذشتهاش بازگردد. خم میشود، پیچ میخورد، حتی درهم فشرده میشود؛ اما کافی است دما تغییر کند تا دوباره صاف شود، گویی هیچچیز رخ نداده است. این رفتار نه ترفند آزمایشگاهی است و نه خطای دید، بلکه ویژگی گروهی از مواد مهندسیشده است که با نام «آلیاژهای حافظهدار» (Shape Memory Alloys) شناخته میشوند. موادی که نشان میدهند حافظه همیشه به مغز و نورون محدود نیست؛ گاهی در آرایش اتمها ذخیره میشود.
«ویرایش ژن تکثیرشونده» دامنه اصلاح ژنتیکی را گسترش میدهد
یک اصلاح در ژن، هزاران تغییر میآفریند. درمانی که تا همین چند سال پیش نیازمند استخراج سلولها، دستکاری آزمایشگاهی و بازگرداندن دوباره آنها به بدن بود، حالا در آستانه جهشی قرار گرفته که میتواند مفهوم مداخله ژنتیکی را از یک اقدام محدود و پرهزینه به فرآیندی خودگستر و تکثیرشونده در درون بدن تبدیل کند؛ جایی که تنها کافی است پیام اصلاح به بخشی از سلولها برسد تا خود آنها، همان پیام را تکثیر کرده و به دیگر سلولها منتقل کنند.
نخاع بدون ارتباط با مغز یاد میگیرد
همیشه این تصور وجود دارد که یادگیری و حافظه، و حتی کنترل حرکت در انحصار مغز انسان است. مغز تصمیم میگیرد، بدن اجرا میکند و نخاع تنها نقش یک مسیر انتقال پیام را دارد؛ چیزی شبیه کابل زیستی که فرمانها را از مغز به عضلات میرساند. اما تحقیقات تازه نشان میدهد که این دیدگاه نهتنها ناقص، بلکه تا حد زیادی اشتباه است. نخاع، برخلاف تصور قدیمی، میتواند خودش یاد بگیرد، خاطرات حرکتی را ذخیره کند و حتی بدون ارتباط مستقیم با مغز، الگوهای حرکتی تازه بسازد.
حیات خیلی زودتر از تصور ما اکسیژن را «نفس» کشید
ردپای تنفس هوازی ممکن است به میلیاردها سال پیش از اکسیژندار شدن جو زمین برسد. پژوهشی تازه با بررسی منشا یک آنزیم کلیدی نشان میدهد مصرف اکسیژن در حیات اولیه خیلی زودتر آغاز شده است.
