دختران بیشتر از پسران قربانی فشار‌های شبکه‌های اجتماعی می‌شوند

حسین روزبهانی در گفت‌و‌گو با خبرنگار آناتک در رابطه با پیامدهای استفاده طولانی مدت از شبکه‌های اجتماعی بر سلامت روان  اظهار کرد: استفاده طولانی‌مدت از شبکه‌های اجتماعی می‌تواند دلایل متعددی در بروز مشکلات روانی از جمله افکار خودکشی داشته باشد.

 وی گفت: وقتی زمان زیادی در فضای مجازی سپری می‌کنیم، خواب شبانه‌روزی تحت تأثیر قرار می‌گیرد، مدت و کیفیت خواب کاهش می‌یابد و حتی خواب عمیق که برای بازسازی مغز حیاتی است، مختل می‌شود.

حضور نوجوانان در فضای مجازی ممنوع نیست؛ محتوا باید کنترل شود

خواب ناکافی می‌تواند احتمال افسردگی را دو برابر کند

وی افزود: این مسئله علاوه بر کاهش تحرک و فعالیت بدنی، بر روابط بین‌فردی و تعاملات اجتماعی هم اثر منفی می‌گذارد و در نتیجه خلق‌وخو و تاب‌آوری افراد را کاهش می‌دهد. خواب ناکافی می‌تواند احتمال افسردگی را دو برابر کند و در نهایت بر افکار خودکشی نیز تأثیر بگذارد.

روزبهانی ادامه داد: کسانی که زمان زیادی را در شبکه‌های اجتماعی می‌گذرانند، در معرض محتوای نامناسب و ناسالم فضای مجازی قرار می‌گیرند؛ از جمله قلدری‌های آنلاین، مقایسه ظاهری با دیگران و مواجهه با مطالب خودآسیب‌رسان. الگوریتم‌های هوش مصنوعی نیز این محتوا‌ها را متناسب با علایق کاربر بیشتر در معرض او قرار می‌دهند که باعث درماندگی، نشخوار فکری و وابستگی بیشتر می‌شود.

وی گفت: وقتی افراد درگیر چنین محتوا‌هایی می‌شوند، مغز دوپامین ترشح می‌کند و همین موضوع ترک شبکه‌های اجتماعی را دشوار می‌سازد. در نتیجه استرس بالا می‌رود، علائم افسردگی بیشتر نمایان می‌شود و حتی خطر آسیب به خود افزایش پیدا می‌کند.

این روانشناس خاطرنشان کرد: نوجوانان بیش از دیگر گروه‌ها در معرض این آسیب‌ها قرار دارند، چراکه به‌طور طبیعی آسیب‌پذیرترند و بیشتر برای فرار از مشکلات به شبکه‌های اجتماعی پناه می‌برند.

نوجوانان بدون آموزش، در فضای مجازی هر روز تنها‌تر می‌شوند

وی در ادامه با اشاره به نوجوانان و نقش مقایسه اجتماعی توضیح داد: وقتی نوجوانان زندگی واقعی خود را با تصاویر گزینش‌شده و دستکاری‌شده دیگران مقایسه می‌کنند، شکاف ادراکی میان خود واقعی و خود ایده‌آل به وجود می‌آید. این موضوع نارضایتی از خود، کاهش عزت‌نفس، شرم بدنی و در نهایت افسردگی را تشدید می‌کند.

تأثیرات شبکه‌های اجتماعی در همه کشور‌ها یکسان نیست

روزبهانی در رابطه با تفاوت تاثیر شبکه‌های اجتماعی در کشورهای مختلف گفت: تأثیرات شبکه‌های اجتماعی در همه کشور‌ها یکسان نیست. فرهنگ، ساختار اجتماعی، نقش خانواده، هنجار‌های زیبایی، سیاست‌های کلان و حتی میزان فردگرایی یا جمع‌گرایی جامعه می‌تواند شدت یا ضعف اثرات منفی را تعیین کند.

وی در رابطه با تفاوت اثرات شبکه‌های اجتماعی بر دختران و پسران توضیح داد: مطالعات نشان می‌دهد دختران بیش از پسران از نظر تصویر بدنی، قلدری آنلاین و حساسیت نسبت به بازخورد‌های اجتماعی آسیب می‌بینند، هرچند پسران هم در معرض افسردگی و افکار خودکشی هستند.

مطالعات نشان می‌دهد دختران بیش از پسران از نظر تصویر بدنی، قلدری آنلاین و حساسیت نسبت به بازخورد‌های اجتماعی آسیب می‌بینند، هرچند پسران هم در معرض افسردگی و افکار خودکشی هستند

بهترین زمان خواب از ۹:۳۰ شب تا ۳ بامداد است

این روانشناس درباره راهکار‌های کاهش آسیب گفت: تنظیم خواب نخستین قدم است. بهترین زمان خواب از ۹:۳۰ شب تا ۳ بامداد است. افراد باید یک ساعت پیش از خواب از نگاه‌کردن به صفحه گوشی خودداری کنند، گوشی را بیرون از اتاق بگذارند و اعلان‌های غیرضروری را خاموش کنند.

وی گفت: همچنین لازم است برای هر اپلیکیشن محدودیت زمانی مشخص شود، صفحات مقایسه‌برانگیز آنفالو یا بی‌صدا شوند، محتوای حمایتی و آموزشی بیشتر دنبال شود و حتی نمایش تعداد لایک‌ها پنهان گردد. خانواده‌ها هم می‌توانند قوانینی بگذارند که در زمان صرف غذا، انجام تکالیف یا هنگام خواب، استفاده از گوشی ممنوع باشد.

استفاده از شبکه‌های اجتماعی چگونه باعث افسردگی می‌شود

روزبهانی افزود: جایگزین‌کردن فعالیت‌های آفلاین مانند ورزش‌های گروهی، هنر و موسیقی، افزایش سواد رسانه‌ای، تقویت مهارت‌های کنترل هیجان و یادگیری تکنیک‌های تنظیم هیجان مثل تنفس جعبه یا ثبت افکار و احساسات، همگی می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد.

جایگزین‌کردن فعالیت‌های آفلاین مانند ورزش‌های گروهی، هنر و موسیقی، افزایش سواد رسانه‌ای، تقویت مهارت‌های کنترل هیجان و یادگیری تکنیک‌های تنظیم هیجان مثل تنفس جعبه یا ثبت افکار و احساسات، همگی می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد

وی تأکید کرد: اگر علائم افسردگی پایدار باشد، خواب مختل شود، افکار خودکشی شکل بگیرد یا فرد از جامعه کناره‌گیری کند، مراجعه فوری به تراپیست و متخصص سلامت روان ضروری است؛ چراکه در چنین شرایطی وضعیت بحرانی بوده و حتی ممکن است نیاز به دارو وجود داشته باشد.

شبکه‌های اجتماعی مانند شمشیری دولبه هستند

او در پایان خاطرنشان کرد: شبکه‌های اجتماعی همچون شمشیری دولبه هستند؛ هم می‌توانند اثرات مثبت داشته باشند و هم اثرات منفی. اما آنچه اهمیت دارد، استفاده هوشمندانه و مدیریت‌شده همراه با خواب کافی و تعاملات اجتماعی سالم است.