جنگ اقتصادی و جهش فناوری؛ مهندسی ذرات ایرانی وارد میدان شد

یک شرکت دانش‌بنیان با بومی‌سازی دستگاه «فرآیند بستر سیال» (Fluidized Bed Processor)، گامی راهبردی در مسیر کاهش وابستگی و تقویت توان صنعتی کشور برداشته است. این محصول راهبردی که بر پایه مهندسی معکوس نمونه‌های اروپایی و با تمرکز بر نیاز‌های تحقیقاتی و آزمایشگاهی توسعه یافته، اکنون علاوه بر کاهش قابل‌توجه هزینه‌های ارزی، نقش مؤثری در ارتقای سطح فناوری صنایع ایفا می‌کند؛ به‌طوری‌که به گفته مدیر اجرایی شرکت دانش‌بنیان درسا بهساز، نمونه اروپایی این دستگاه حدود ۳۵ هزار یورو قیمت دارد، در حالی که نمونه داخلی با قیمتی نزدیک به یک‌چهارم آن عرضه می‌شود و تا ۷۵ درصد صرفه‌جویی ارزی ایجاد کرده است.

از دل تحریم تا خط مقدم صنعت؛ «پوزیشنر هوشمند ایرانی» سلاح پنهان ایران در جنگ اقتصاد

شرکتی دانش‌بنیان؛ پیشگام در بومی‌سازی تجهیزات راهبردی

مجتبی وطن‌آرا، عضو هیئت‌مدیره و مدیر اجرایی این شرکت دانش‌بنیان، در گفت‌و‌گو با خبرنگار آناتک، درباره طراحی و تولید دستگاه «فلوید پروسسور» یا «فرآیند بستر سیال» اظهار کرد: «این دستگاه قابلیت‌های متعددی بر ذرات کروی پودری و ذرات گرانولی دارد و می‌تواند فرآیند خشک‌کردن پودر‌ها را به‌گونه‌ای انجام دهد که آسیبی به محتوا و مواد مؤثر آنها وارد نشود.»

سه کارکرد کلیدی برای مهندسی دقیق ذرات

وی با تشریح عملکرد این دستگاه افزود: «این تجهیز دارای سه کارکرد اصلی است. یکی از این کارکردها، فرآیند خشک‌کردن است؛ به‌گونه‌ای که می‌توان پودر‌هایی حساس، از جمله مواد زیستی یا باکتریایی را در دما‌های بسیار پایین و بدون آسیب خشک کرد. این بخش با عنوان «فلوید بِد درایر» یا FBD شناخته می‌شود.»

وطن‌آرا ادامه داد: «در حالت دوم، این دستگاه امکان گرانول‌سازی را فراهم می‌کند؛ به این معنا که ذرات پودری ریز با استفاده از محلول‌های چسبنده به ذرات بزرگ‌تر تبدیل می‌شوند که به آن «فلوید بِد گرانولاتور» یا FBG گفته می‌شود.»

وی افزود: «در حالت سوم نیز، امکان پوشش‌دهی ذرات کروی وجود دارد. به‌عنوان مثال، در کاربرد‌های دارویی می‌توان پوششی ایجاد کرد که از آزاد شدن ماده در معده جلوگیری کرده و موجب آزادسازی آن در روده شود. این فرآیند با عنوان «فلوید بِد کوتینگ» یا FBC شناخته می‌شود.»

کاربرد‌های گسترده؛ از دارو تا کشاورزی

به گفته وی، این دستگاه در حوزه‌های مختلفی از جمله صنایع غذایی (غذای انسانی و دامی)، کشاورزی به‌ویژه در تولید کود‌های آهسته‌رهش، شیلات و آبزیان و همچنین در حوزه‌های زیست‌فناوری کاربرد دارد و می‌تواند ارزش افزوده قابل‌توجهی برای محصولات ایجاد کند.

صرفه‌جویی ارزی با اتکا به مهندسی معکوس

وطن‌آرا با اشاره به فرآیند توسعه این محصول، گفت: «پیش از این، نمونه‌های آزمایشگاهی این تجهیز عمدتاً وارداتی بودند و تمرکز شرکت ما بر تولید در مقیاس آزمایشگاهی برای واحد‌های تحقیق و توسعه، نمونه‌سازی و آموزش بوده است. قیمت نمونه اروپایی این دستگاه حدود ۴۵ هزار یورو است، در حالی که نمونه تولید داخل با قیمتی در حدود یک‌سوم تا یک‌چهارم آن عرضه می‌شود که این امر منجر به ایجاد حدود ۶۰ درصد ارزش افزوده ارزی شده است.»

ضرورت تغییر نگاه به تجهیزات داخلی

مدیر اجرایی این شرکت دانش‌بنیان، با بیان اینکه این محصول از سال ۱۴۰۳ وارد بازار شده است، اظهار کرد: «یکی از چالش‌های اصلی در حوزه تجهیزات ساخت داخل، پایین بودن تیراژ تولید و در نتیجه بالا بودن هزینه تمام‌شده است، چراکه این تجهیزات برای پاسخ به نیاز‌های خاص فناورانه و در بازاری محدود تولید می‌شوند.»

وی تأکید کرد: «ایجاد اعتماد در میان دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی نسبت به تجهیزات داخلی، یک ضرورت جدی است؛ چراکه با وجود زیرساخت‌هایی همچون نمایشگاه تجهیزات آزمایشگاهی ایران‌ساخت و عرضه تجهیزات با کیفیت قابل‌قبول، همچنان گرایش به استفاده از نمونه‌های وارداتی وجود دارد؛ در حالی که برخی از نمونه‌های خارجی کیفیت پایین‌تری دارند و نمونه‌های باکیفیت نیز با قیمت‌های بسیار بالاتری عرضه می‌شوند.»

ابزار‌های راهبردی در سایه جنگ؛ آنالایزر‌های گازی که عملکرد صنایع حیاتی را تضمین می‌کند

نقش نمایشگاه‌ها و ضرورت تداوم حمایت‌ها در شرایط جنگی

وطن‌آرا نمایشگاه «ساخت ایران» را یکی از مؤثرترین بستر‌ها برای معرفی و فروش محصولات دانش‌بنیان دانست و گفت: «این نمایشگاه نقش مهمی در توسعه بازار داشته است، هرچند در سال‌های اخیر به‌دلیل محدودیت بودجه دانشگاه‌ها، میزان اثرگذاری آن کاهش یافته است؛ با این حال، تداوم حمایت‌های نهادی، به‌ویژه در حوزه بازاریابی با توجه به ماهیت خاص این محصولات، فرهنگ‌سازی و تسهیل فرآیند‌های تأمین مالی، می‌تواند مسیر توسعه تجهیزات پیشرفته داخلی را هموارتر کند؛ مسیری که در شرایط جنگی و پس از جنگ، بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.»