تأملی قرآنی و روایی بر سخنان آیت‌الله العظمی جوادی آملی/ اجرای عدالت از باران پربرکت‌تر است

به گزارش خبرگزاری آنا، آیت‌الله العظمی عبدالله جوادی آملی، از مراجع عظام تقلید در واکنش به التهابات اخیر بازار ارز، خطاب به قوه قضائیه به نقل از روزنامه قدس فرمودند: «گاهی برای باران ضجه لازم نیست؛ عدل دستگاه قضا کافی است. عدل را جاری کنید... این بازی‌های گران‌کردن عمدی را کنار بگذارید، این معاملات ارزی عمدی را کنار بگذارید، کارهای عادلانه انجام بدهید، حکم عادلانه انجام بدهید، این بیش از باران ۴۰ روزه برای شما نافع است». این بیان، فراتر از یک توصیه اخلاقی است؛ فتح بابی است بر همان اصلی که قرآن، بعثت انبیا را برای آن می‌داند و اهل‌بیت(ع) اجرای آن را در ترازوی اعمال، هم‌سنگ عبادت ۱۰۰ساله می‌شمارند. «میزان» که با آن «قیام الناس بالقسط» ممکن می‌شود.

عدالت، هدف بعثت انبیا

خداوند متعال در سوره حدید، آیه ۲۵ می‌فرماید: «لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَیِّنَاتِ وَأَنزَلْنَا مَعَهُمُ الْکِتَابَ وَالْمِیزَانَ لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ»؛ «ما پیامبران خود را با دلایل روشن فرستادیم و با آن‌ها کتاب آسمانی و میزان [شناسایی حق از باطل و قوانین عادلانه] نازل کردیم تا مردم قیام به عدالت کنند». براساس این آیه، اجرای عدالت نه یک وظیفه فرعی، بلکه هدف اصلی بعثت تمام انبیای الهی است. هرگونه اختلال عمدی در بازار، چه از طریق معاملات صوری ارزی و چه از طریق احتکار، مصداق بارز «ظلم» و «فساد فی‌الارض» بوده و مقابله با آن، اجرای همان میزانی است که خداوند برای قیام مردم به قسط فروفرستاده است.
رهبر شهید انقلاب نیز در تبیین این آموزه قرآنی فرموده‌اند: «در اسلام... مسئله‌ عدالت یک نقطه‌ برجسته است در تعالیم اسلامی؛ در قرآن، در نهج‌البلاغه، در روایات... محور، عدالت است». ایشان با استناد به آیه «وَ إِذَا حَکَمْتُمْ بَیْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْکُمُوا بِالْعَدْلِ» (نساء: ۵۸) تأکید کرده‌اند حکومت اسلامی موظف است عدالت اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی را برقرار کند.

عدالت قضایی، سنت اهل‌بیت(ع)

در مکتب اهل‌بیت(ع) عدالت تنها یک فضیلت اخلاقی نیست؛ عبادتی است که در ترازوی اعمال، با سال‌ها بندگی خالصانه سنجیده می‌شود. امام صادق(ع) فرمودند: «هر کس در دو درهم به عدالت داوری کند، مانند کسی است که ۱۰۰ سال خدا را عبادت کرده است». پس قاضی‌ای که در بازار ارز، میان حق و باطل ایستاده و حکم عدل جاری می‌کند، درواقع نه یک کار اداری، بلکه عبادتی را انجام می‌دهد که در ساحت قدس الهی، هم‌سنگ عمری بندگی است. اگر «دو درهم» چنین پاداشی دارد، برخورد با مفاسد کلان اقتصادی که سفره میلیون‌ها انسان را نشانه رفته، در پیشگاه خداوند چه اجر عظیمی خواهد داشت؟ اینجاست که سخن آیت‌الله العظمی جوادی آملی روشن‌تر می‌شود: عدل قاضی، خودش باران رحمت است؛ نه اقدامی پرهزینه، بلکه عبادتی جاری.

میزان عدل، باران رحمت

رهبر معظم انقلاب، حضرت آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای در پیام خود به مناسبت هفته قوه قضائیه، در ترسیم نقطه مطلوب عدالت فرموده‌اند: «باید اجرای عدالت به پایه‌ای برسد که هر مظلومی آن را مأمن خود بداند و به‌خصوص کسانی که به‌نوعی از قدرتی برخوردارند، جرئت تعدی به حقوق دیگران را نداشته باشند و باب سفارش و توصیه در آن به‌طور کلی مسدود شده و داشتن آشنا در بخش‌هایی از آن هیچ مزیتی به‌شمار نیاید».
این بیان، در امتداد همان منطقی است که آیت‌الله العظمی جوادی آملی بر آن تأکید دارند: عدالت قضایی، خودش بارانِ رحمت است؛ نه یک اقدام پرهزینه، بلکه سرمایه‌ای برای ثبات و آرامش بازار. گویا در هندسه معارف اسلامی، قاضی عادل، همان ابری است که خداوند به دست او، رحمت را بر زمین می‌باراند؛ با این تفاوت که باران ۴۰‌روزه، زمین را سیراب می‌کند، اما عدل جاری، ریشه‌های فساد را می‌خشکاند و اعتماد را در دل‌ها می‌کارد. از این منظر، امنیت اقتصادی نه محصول بخشنامه و توصیه، بلکه میوه درخت عدالتی است که در دستگاه قضا ریشه دوانده باشد.
در همین راستا، دادستانی تهران در پی التهابات اخیر بازار ارز، دستور ویژه‌ای برای برخورد با عوامل میدانی و مجازی اخلال در بازار ارز صادر کرده و ضمن شناسایی و توقیف ده‌ها صفحه و کانال فعال در قیمت‌گذاری کاذب، برخورد قضایی با آن‌ها را در دستور کار قرار داده است. این اقدام‌ها، مصداق عملی همان «اجرای عدل» است که مراجع تقلید و رهبر معظم بر آن تأکید دارند؛ همان میزانی که قرآن، انبیا را با آن فرستاد تا «قیام الناس بالقسط» محقق شود.

از میزان تا آرامش

سخن آیت‌الله العظمی جوادی آملی، پرده از یک حقیقت قرآنی برمی‌دارد؛ پیش از آنکه زمین تشنه باران باشد، جامعه تشنه عدالت است. خداوند نه از آسمان، بلکه از «میزان» سخن گفته و انبیا را با آن فرستاد تا «قیام الناس بالقسط» محقق شود. پس اگر قوه قضائیه در بازار ارز، عدل را جاری و دست اخلالگران عمدی را کوتاه کند، پیش از آنکه سفره‌ها پر شود، دل‌ها آرام می‌گیرد و این همان برکتی است که هیچ ابری نمی‌تواند بباراند و ثبات اقتصادی، آرامش بازار و اعتماد عمومی را تقویت می‌کند.