در گفت‌و‌گو با آناتک بررسی شد
هسته زمین طول روز را تغییر می‌دهد
«قصه‌های هومن و جناب‌خان» جهان جناب‌خان را گسترش می‌دهد
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، «قصه‌های هومن و جناب‌خان» با حضور هومن حاجی‌عبداللهی و جناب‌خان، تجربه‌ای متفاوت در ادامه حضور این عروسک محبوب در تلویزیون است که به جای تکیه بر ساختار رایج برنامه‌های ترکیبی، به سمت روایت نمایشی و موقعیت‌های داستانی حرکت کرده است. در این قالب، جناب‌خان از فضای آشنای گفت‌و‌گو با مجری و مهمان فاصله می‌گیرد و بخشی از زندگی، روابط و مواجهه‌های روزمره او با موقعیت‌های مختلف روایت می‌شود. حضور هومن حاجی‌عبداللهی نیز با توجه به سابقه طولانی او در اجرا، بازیگری و صداپیشگی، یکی از عناصر اصلی شکل‌گیری این جهان تازه است.
این برنامه از سوی دیگر تلاش می‌کند ظرفیت‌های کمدی و بداهه‌پردازی جناب‌خان را در یک فرم تازه به کار بگیرد. موقعیت‌های از پیش طراحی‌شده در کنار واکنش‌ها و دیالوگ‌های بداهه، فضای سیتکامی مجموعه را شکل می‌دهند و امکان می‌دهند شخصیت جناب‌خان بدون تکرار صرف ویژگی‌های گذشته، در موقعیت‌های تازه دیده شود. پرداختن به موضوعات اجتماعی نیز یکی دیگر از لایه‌های برنامه است؛ مسائلی که قرار است در دل قصه و طنز مطرح شوند و به جای بیان مستقیم و شعاری، از مسیر سرگرمی با مخاطب ارتباط برقرار کنند.
انتخاب هومن حاجی‌عبداللهی فقط انتخاب یک مجری نبود
فریدالدین نیکجو، تهیه‌کننده «قصه‌های هومن و جناب‌خان» با اشاره به ایده شکل‌گیری این برنامه گفت: این مجموعه محصول یک خواست هنری از سوی گروه برنامه‌ساز بود و در عین حال شرایط خاصی که در دوره جنگ و محدودیت‌های ناشی از آن ایجاد شد، ما را به سمت ساخت برنامه‌ای جمع‌وجورتر و متفاوت سوق داد. هدف این بود که اثری متناسب با امکانات و شرایط تولید آن دوره ساخته شود و در عین حال تجربه‌ای تازه برای مخاطب رقم بزند. از همین نقطه، ایده رفتن به سمت یک اثر نمایشی جدی‌تر شد و «قصه‌های هومن و جناب‌خان» شکل گرفت.
نیکجو درباره انتخاب هومن حاجی‌عبداللهی برای همراهی با جناب‌خان اظهار کرد: هومن مجموعه‌ای از ویژگی‌های منحصر‌به‌فرد را در کنار هم دارد که او را به گزینه‌ای مناسب برای این همکاری تبدیل می‌کند. سال‌ها سابقه اجرا دارد و همین تجربه برای همراهی با جناب‌خان و پیشبرد روایت برنامه اهمیت زیادی دارد. در کنار اجرا، سابقه طولانی هومن در بازیگری، چه در تئاتر و چه در تلویزیون و سینما، به‌ویژه حضور در اثری پربیننده مانند «پایتخت»، باعث شده توانایی بالایی در بازی در موقعیت‌های نمایشی و تعامل با شخصیت‌ها و مهمانان مختلف داشته باشد.
این تهیه‌کننده ادامه داد: از طرف دیگر، هومن سال‌ها تجربه صداپیشگی و کار با عروسک دارد. تجربه‌ای مانند صداپیشگی «پنگول» در برنامه «رنگین‌کمان» باعث شده او با منطق بازی و تعامل با یک شخصیت عروسکی آشنا باشد. این ویژگی در مواجهه او با جناب‌خان اهمیت زیادی پیدا می‌کند. شناخت هومن از فضای تلویزیون، توانایی ارتباط با مخاطب، اخلاق حرفه‌ای، تعهد کاری و روحیه همکاری نیز مجموعه دیگری از ویژگی‌هایی است که برای این تجربه ارزشمند است؛ بنابراین انتخاب هومن صرفاً انتخاب یک مجری نبود بلکه مجموعه‌ای از توانایی‌های اجرایی، بازیگری و تجربه کار با عروسک در این انتخاب کنار هم قرار گرفت.
جهان جناب‌خان این بار بزرگ‌تر می‌شود
وی درباره تفاوت «قصه‌های هومن و جناب‌خان» با تجربه‌های قبلی این شخصیت گفت: تفاوت اصلی در فرم و جهان برنامه است. جناب‌خان پیش از این عمدتاً در قالب برنامه‌های ترکیبی و به عنوان یکی از حاضران یا همراه مجری دیده شده بود ولی در اینجا وارد یک اثر نمایشی شده‌ایم. این تغییر فرم برای نخستین‌بار فرصت بیشتری ایجاد می‌کند تا بخش‌هایی از زندگی روزمره و شخصی جناب‌خان، روابطش و مواجهه او با موقعیت‌های مختلف را روایت کنیم. همین مسئله جهان جناب‌خان را بزرگ‌تر می‌کند و امکان نزدیک‌تر شدن مخاطب به این شخصیت را نیز افزایش می‌دهد.
نیکجو ادامه داد: برای ما مهم بود که مخاطب احساس نکند همان جناب‌خان قبلی را صرفاً در یک دکور و فضای جدید می‌بیند. قرار بود این شخصیت وارد موقعیت‌های تازه‌ای شود و ابعاد دیگری از او برای مخاطب شکل بگیرد.
بخش مهمی از لحظات جناب‌خان بر پایه بداهه است
تهیه‌کننده «قصه‌های هومن و جناب‌خان» درباره میزان استفاده از بداهه در این برنامه بیان کرد: اگر بخواهیم با عدد درباره میزان بداهه صحبت کنیم، کار دشوار می‌شود، چون بداهه در همه بخش‌های برنامه به یک اندازه حضور ندارد. با این حال می‌توان گفت بخش بسیار بزرگی از لحظات مربوط به جناب‌خان، به‌خصوص واکنش‌ها، دیالوگ‌ها و لحظات کمدی، بر پایه بداهه شکل می‌گیرد. ساختار و موقعیت کلی از قبل طراحی شده است ولی درون این ساختار فضای قابل توجهی برای واکنش لحظه‌ای، شوخی و بداهه‌پردازی وجود دارد. بخش مهمی از طراوت برنامه نیز از همین اتفاق‌های پیش‌بینی‌نشده می‌آید.
نیکجو درباره طراحی رابطه میان هومن و جناب‌خان تصریح کرد: در چنین سبکی قرار نیست رابطه شخصیت‌ها از ابتدا با تمام جزئیات طراحی شده باشد. یک تصور و چارچوب اولیه از رابطه وجود دارد ولی بخش مهمی از آن در جریان تولید و در مواجهه شخصیت‌ها با موقعیت‌های مختلف شکل می‌گیرد. هرچه برنامه جلو می‌رود، این رابطه جزئیات بیشتری پیدا می‌کند و ابعاد تازه‌ای از آن کشف و طراحی می‌شود. در واقع خود جریان برنامه و اتفاقاتی که میان هومن و جناب‌خان رخ می‌دهد، به تکامل و کامل‌تر شدن این رابطه کمک می‌کند.
ورود جناب‌خان به سیتکام یکی از چالش‌های اصلی بود
این تهیه‌کننده درباره مهم‌ترین چالش تولید اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین چالش‌ها ورود به ژانر سیتکام بود؛ ژانری که اساساً تولید آن در ایران کار ساده‌ای نیست و از نظر تولید، بازیگری، طراحی موقعیت، ریتم و نویسندگی پیچیدگی‌های خاص خود را دارد.
وی افزود: از طرف دیگر، ما همزمان داشتیم جناب‌خان را از فضای آشنای برنامه‌های ترکیبی وارد یک فضای نمایشی جدید می‌کردیم و یک مجری را نیز به عنوان یکی از شخصیت‌های اصلی این جهان وارد این ژانر می‌کردیم؛ بنابراین چالش فقط تغییر فضای حضور جناب‌خان نبود؛ باید میان فرم جدید، بازی هومن، شخصیت جناب‌خان، ریتم سیتکام و انتظاری که مخاطب از این کاراکتر داشت، تعادل ایجاد می‌کردیم.
نیکجو درباره نسبت سرگرمی و مسائل اجتماعی در این برنامه گفت: سرگرمی قطعاً یکی از اهداف اصلی برنامه است ولی پرداختن به مسائل و دغدغه‌های اجتماعی نیز همیشه یکی از دغدغه‌های ما بوده و هست. اساساً فکر می‌کنیم یک برنامه سرگرم‌کننده می‌تواند بدون تبدیل شدن به یک برنامه آموزشی یا شعاری، در حوزه‌های مختلف اجتماعی و فرهنگی اثرگذار باشد. برای مثال، در یکی از قسمت‌ها به موضوع کولونوسکوپی و اهمیت مراجعه و مراقبت پزشکی پرداختیم. هدف صرفاً طرح یک موضوع پزشکی نبود بلکه می‌خواستیم از طریق زبان طنز و شخصیت جناب‌خان، موضوعی را که ممکن است برای بخشی از مردم با خجالت یا ترس همراه باشد، به یک گفت‌وگوی عمومی و عادی تبدیل کنیم.
این تهیه‌کننده ادامه داد: این نگاه می‌تواند در حوزه‌های مختلف ادامه پیدا کند؛ از سلامت و فرهنگ گرفته تا مسائل اجتماعی. برای ما مهم است که دغدغه‌های اجتماعی را در دل قصه و سرگرمی وارد کنیم نه اینکه برنامه تبدیل به تریبونی برای بیان مستقیم و شعاری پیام‌ها شود.
به جای تغییر جناب‌خان، جهان او را گسترش دادیم
وی درباره تمهیدات گروه برای جلوگیری از تکراری شدن جناب‌خان یادآور شد: در این زمینه، خلاقیت محمد بحرانی عامل اصلی زنده بودن و طراوت همیشگی این کاراکتر در تعامل با مخاطب، حتی پس از سال‌ها حضور گسترده رسانه‌ای است. بعد از این موضوع، مهم‌ترین عاملی که تیم برای جلوگیری از تکرار در نظر گرفت، قرار دادن کاراکتر در موقعیت‌های جدید بود.
نیکجو افزود: وقتی یک شخصیت سال‌ها در یک فرم مشخص حضور داشته، طبیعی است که اگر همان شیوه را دوباره تکرار کنیم، بخشی از جذابیت آن تحت تأثیر قرار بگیرد. به همین دلیل تلاش کردیم به جای اینکه صرفاً همان جناب‌خان قبلی را در یک دکور جدید قرار دهیم، جهان او را گسترش بدهیم. وارد زندگی شخصی او شدیم، روابط جدیدی برایش تعریف کردیم و او را در موقعیت‌های نمایشی متفاوت قرار دادیم تا لایه‌های دیگری از شخصیتش دیده شود. از طرف دیگر، فرم سیتکام و رابطه او با هومن این امکان را ایجاد می‌کند که موقعیت‌های متنوعی شکل بگیرد و جناب‌خان هر بار از زاویه‌ای تازه دیده شود. در واقع به جای تغییر دادن ویژگی‌های اصلی کاراکتر، تلاش کردیم دامنه تجربه‌های او را بزرگ‌تر کنیم.
بازخورد مخاطب از داده‌های مهم گروه است
نیکجو درباره تأثیر بازخورد مخاطبان بر روند تولید گفت: بازخورد مخاطبان برای ما اهمیت زیادی دارد، چون مخاطب در نهایت مهم‌ترین کسی است که نتیجه این تجربه را می‌بیند و واکنش او می‌تواند نقاط قوت و ظرفیت‌های مختلف برنامه را برای ما روشن‌تر کند. به‌خصوص در تجربه‌ای مانند «قصه‌های هومن و جناب‌خان» که فرم متفاوتی دارد، توجه به واکنش مخاطب اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
وی تصریح کرد: البته قرار نیست هر واکنش مقطعی مسیر هنری برنامه را تعیین کند. بازخورد مخاطب برای ما یکی از داده‌های مهم است که در کنار تجربه و بینش گروه برنامه‌ساز قرار می‌گیرد؛ بنابراین مسیر برنامه را بر اساس ترکیبی از بازخورد مخاطبان و نگاه گروه سازنده نسبت به ظرفیت‌ها و آینده اثر پیش می‌بریم.
مخاطب وارد جهان شخصی جناب‌خان می‌شود
این تهیه‌کننده مهم‌ترین ویژگی متمایزکننده برنامه را تغییر قالب آن دانست و تاکید کرد: مهم‌ترین تفاوت، تغییر قالب از یک برنامه ترکیبی به یک اثر نمایشی است. در اینجا مخاطب صرفاً با جناب‌خان در جایگاه همراه مجری یا یکی از حاضران در یک برنامه تلویزیونی مواجه نیست بلکه می‌تواند وارد جهان شخصی او شود، زندگی روزمره‌اش را ببیند و او را در موقعیت‌های داستانی و روابط متفاوت تجربه کند.
وی افزود: همین تغییر فرم، امکان بزرگ‌تر و صمیمی‌تر شدن جهان جناب‌خان را فراهم کرده است. به نظرم این مسئله می‌تواند تجربه‌ای متفاوت برای مخاطبی باشد که سال‌ها جناب‌خان را در قالب‌های دیگری دیده است.
نیکجو درباره ادامه مسیر برنامه نیز خاطرنشان کرد: برای ادامه برنامه‌ریزی‌هایی انجام شده است هرچند در حال حاضر نمی‌توانیم تاریخ دقیق آن را اعلام کنیم. ان‌شاءالله با نزدیک شدن به زمان ارائه، اتفاقات جدیدی را در رابطه با هر دو نسخه برنامه خواهیم داشت؛ هم نسخه استودیویی «هزار و یک» و هم «قصه‌های هومن و جناب‌خان». مخاطبان باید منتظر اتفاقات جدیدی در هر دو مسیر باشند و امیدواریم این تجربه بتواند همچنان ظرفیت‌های تازه‌ای از جهان جناب‌خان و همکاری او با هومن حاجی‌عبداللهی را برای مخاطبان به نمایش بگذارد.
انتهای پیام/
