سوژه صعود، کابوس سیطره؛ شماره دوازدهم خردورزی منتشر شد

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، شماره دوازدهم فصل‌نامه علوم اجتماعی «خردورزی» با محوریت موضوعی «سوژه صعود، کابوس سیطره؛ حکمرانی نوجوان امروز در کشاکش جنگ شناختی و برزخ انکار» منتشر شد و روی پیشخان مطبوعات قرار گرفت.

این شماره در پی تبیین گسل‌های ادراکی و ارتباطی میان نسل نو و نهاد‌های رسمی است؛ نسلی که در ادبیات مدیریتی رایج اغلب به اشتباه در قالب «بحران تربیتی» یا «سوژه‌ای برای مهار» تعریف می‌شود. خردورزی با نقد این رویکرد انفعالی، استدلال می‌کند که سکوت، فاصله و تغییر سبک زندگی نوجوان، نوعی واکنش طبیعی به الگو‌های قیم‌مآبانه در خانواده، مدرسه و جامعه است.

در غیاب بستر‌های واقعی برای عاملیت، معماری پلتفرم‌های دیجیتال به پناهگاهی برای بازتعریف هویت این نسل بدل شده است؛ نسلی که نپذیرفتن چارچوب‌های صلب و دستوری، اتفاقاً نشانه ظرفیت سنجشگری او برای بازسازی آینده است، مشروط بر آنکه ساختار‌های رسمی حق عاملیت او را به رسمیت بشناسند. این نسل به‌هیچ‌وجه بازنده‌ی منفعل یک نبرد شناختی نیست؛ بلکه حامل بالاترین ظرفیت تحلیلی و تمدنی برای دگرگونی و گره‌گشایی از آینده است. نسلی که اگر به جای مهار، استقلال فکری‌اش پذیرفته شود و به جای مشارکت‌های صوری و نمایشی، وزن و مسئولیت واقعی بر دوشش قرار گیرد، نه‌تنها متوقف نمی‌شود، بلکه نیروی محرکه‌ی اصلی برای امتداد تاریخی و بازآفرینی جامعه خواهد بود.

چهار پرونده‌ی تحلیلی این شماره، گسل‌های زیست‌جهان نسل نو را بدین شرح واکاوی کرده‌اند:

• قفل پوچ؛ خانواده و بحران مرجعیت: تبیین این واقعیت که جایگزینی رابطه با کنترل مکانیکی، نوجوان را به زیست زیرزمینی رانده است. این پرونده استدلال می‌کند که تقلیل خانه به «اتاق تفتیش عقاید»، مرجعیت تربیتی را به الگوریتم‌ها واگذار می‌کند و بازگشت خرد، تنها در گرو بازسازی «اقتدار شنونده» در مدار امن خانواده است.

• نقاب جعل؛ هویت در عصر شبیه‌سازی: واکاوی چگونگی محبوس‌شدن ذهن در اتاق‌های شیشه‌ای پژواک. این بخش نشان می‌دهد که نوجوانان چگونه با ابداع خرده‌فرهنگ‌ها، در برابر روایت‌های دستوری مقاومت می‌کنند؛ تلاشی برای گریز از «شبیه‌سازی‌های هدایت‌شده» و حفظ آخرین سنگر‌های داوری مستقل.

• شوق فهم؛ عبور از رخوت شناختی: نقد الگوی «پاداش‌های آنی» که ذهن را به مصرف‌کننده‌ی شتاب‌زده‌ی خرده‌داده‌ها تبدیل کرده است. این پرونده فراتر از سواد رسانه‌ای سنتی رفته و بر ضرورت «سواد توجه» تأکید می‌کند؛ مهارتی حیاتی برای بازپس‌گیری اراده از منطق تسخیر ذهنی و رسیدن به لذت اصیل اندیشیدن.

• نبض فردا؛ از مشارکت ویترینی تا عاملیت خردمند: بازخوانی جایگاه نوجوان به مثابه‌ی کارگزاری که الگو‌های قیم‌مآبانه را پس می‌زند. این تحلیل تأکید دارد که هم‌راستایی با آینده، نه از طریق مدیریت فرمایشی، بلکه در گروی تغییر مدار رابطه از «اعمال قدرت» به «گفت‌وگوی هم‌تراز» و حق اثرگذاری واقعی است.

شماره دوازدهم فصل‌نامه «خردورزی» به مدیرمسئولی رفیع‌الدین اسماعیلی و سردبیری مجید رحیمی، در ۲۰۴ صفحه به چاپ رسیده و دربردارنده بیش از چهل گفتار و یادداشت تخصصی از اساتید و پژوهشگران حوزه‌های روان‌شناسی، علوم اجتماعی و علوم شناختی است.

علاقه‌مندان برای تهیه این نسخه از فصل‌نامه می‌توانند به وب‌سایت مجله یا شناسه‌ی kheradvarzi_com@ در پیام‌رسان‌های ایتا و تلگرام مراجعه کنند.