اعطای نشان ملی پارسی‌جان به بنیان‌گذار گنجور

به گزارش خبرگزاری آنا دومین آیین اعطای «نشان ملی پارسی‌جان» عصر شنبه ۲۸ شهریورماه ۱۴۰۵ به همت دفتر پاسداشت زبان فارسی در سالن سوره حوزه هنری برگزار شد.

ناصر فیض، دبیر دومین آیین اعطای «نشان ملی پارسی‌جان»، در ابتدای این مراسم گفت: آمده‌ایم تا از هویت و زبانمان پاسداری کنیم؛ چیزی که به واسطه آن در جهان جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده‌ایم. حوزه هنری از زمان تأسیس، توجه ویژه‌ای به ادبیات داشت و شعر و ادبیات داستانی از مهم‌ترین حوزه‌های فعالیت آن بود. از همان ابتدا نیز زبان فارسی مورد توجه حوزه هنری قرار گرفت.

فیض ادامه داد: در حوزه ادبیات دفاع مقدس، شعر و دیگر شاخه‌های ادبی، آثاری تولید و منتشر شد که این حوزه را به یکی از مهم‌ترین عرصه‌های فعالیت حوزه هنری تبدیل کرد. در ادامه این ضرورت احساس شد که باید مجموعه‌ای داشته باشیم که با توجه به تأکیدات رهبر انقلاب، به صورت ویژه‌تر به زبان فارسی توجه کند.

دبیر دومین آیین اعطای «نشان ملی پارسی‌جان» با اشاره به تأکیدات رهبر انقلاب بر اهمیت زبان فارسی افزود: رهبر انقلاب بارها درباره زبان فارسی صحبت کرده‌اند. مسائل مختلفی وجود دارد که می‌تواند موجب تضعیف و از دست رفتن زبان شود که ورود واژه‌های بیگانه یکی از آنهاست. یکی از نشانه‌های قدرتمند بودن یک زبان این است که در هزاره جدید همچنان زنده و پویا باشد. با گذشت قرن‌ها، ما همچنان با فردوسی و سعدی ارتباط برقرار می‌کنیم و آثار آنها برایمان قابل فهم و ارتباط‌پذیر هستند.

فیض با اشاره به معیارهای انتخاب برگزیدگان «نشان ملی پارسی‌جان» گفت: ممکن است این فرد یک شخص یا یک مجموعه باشد. دوستان در هیئت علمی بارها مطرح کردند که ما چندان به سراغ کسانی که وظیفه ذاتی‌شان پاسداری از زبان فارسی است، نمی‌رویم؛ چراکه پاسداری از زبان فارسی وظیفه همه ماست. در این میان، افرادی هستند که می‌توانستند کار دیگری انجام دهند و امکانات و توانایی خود را در مسیر دیگری به کار بگیرند، اما به سراغ زبان فارسی آمده‌اند.

او افزود: ممکن است فردی هزینه‌ای برای این کار دریافت نکرده باشد و حتی هزینه بیشتری نیز متحمل شده باشد. تلاش ما این است که چنین افرادی را ببینیم؛ چراکه ممکن است فعالیت آنها کمتر دیده شود. کسانی که وظیفه ذاتی‌شان انجام این کار است، معمولاً هر چند وقت یک‌بار گزارشی از فعالیت‌هایشان ارائه می‌کنند، اما ما بیشتر تلاش کرده‌ایم افرادی را مورد توجه قرار دهیم که خودشان ابتدا به ساکن کاری را در زمینه زبان فارسی آغاز کرده‌اند.

فیض درباره روند انتخاب برگزیدگان توضیح داد: این جایزه به صورت ماهانه نیز برگزار می‌شود و در قالب «سرو سیمین» به برگزیدگان اهدا می‌شود. همچنین یک جایزه سالانه داریم که از میان برگزیدگان ۱۲ ماه انتخاب می‌شود و ممکن است در این میان فرد جدیدی نیز به جمع نامزدها اضافه شود و الزاماً لازم نیست پیش‌تر در میان برگزیدگان ماهانه بوده باشد.

زبان تنها وسیله ارتباطی نیست؛ زبان خودِ فکر است

در ادامه این آیین، سیدعلی میرفتاح، دبیر علمی آیین اعطای نشان ملی پارسی‌جان، با یاد و خاطره‌ای از قاسم هاشمی‌نژاد گفت: او به ادبیات عارفانه و صوفیانه خیلی خدمت کرد. یک روز به خدمت او رفتم و او محزون بود. کتابش تازه چاپ شده بود و من گمان می‌کردم که خوشحال باشد. از ناراحتی‌اش پرسیدم و به اشتباه تایپی که در کتابش رخ داده بود اشاره کرد و متوجه شدم علت ناراحتی‌اش همین موضوع بوده است. قاسم هاشمی‌نژاد به من گفت: «سخن امانت است و من نمی‌توانم خیانت در امانت بکنم.»

او افزود: حفظ و حراست از ادبیات فارسی از این جهت است که گیر و دار اخروی هم دارد. ما معتقدیم که این کلمات شأن قدسی دارند.

میرفتاح ادامه داد: ما مکلف هستیم که این زبان فارسی را حفظ کنیم. این بخشی که به ما رسیده و تا آن‌جا که در توان است را به نسل‌های آینده برسانیم. اگر آیندگان بخواهند راجع به ما قضاوت کنند، چه می‌گویند؟ روزی در این مملکت جنگ و گرانی بود ولی در عین حال گروهی حواسشان به زبان فارسی هم بود.

دبیر علمی آیین اعطای نشان ملی پارسی‌جان با اشاره به اهمیت توجه به زبان فارسی گفت: تصور کنید ۱۰۰ سال دیگر بگویند در دوره‌ای که در این کشور جنگ، توپ و تفنگ، تیر و موشک و مسائل و مشکلات اقتصادی، گرانی و اختلافات سیاسی وجود داشت، گروهی نیز بودند که حواسشان به زبان فارسی بود و آن را رصد می‌کردند تا آسیبی به این زبان وارد نشود.

میرفتاح افزود: بخشی از تلاش برای زبان فارسی، به جهان‌بینی و نگاه ما به این زبان بازمی‌گردد. زبان فارسی با ادبیات عرفانی و دنیای معنوی پیوند دارد و از گذشته تلاش‌هایی برای جدا کردن این زبان از این پیشینه و سکولار کردن آن صورت گرفته است.

او با تأکید بر اینکه زبان تنها وسیله ارتباطی نیست، گفت: زبان، خودِ فکر است. زبان آشفته و پراکنده به فکر آشفته و پراکنده منجر می‌شود و زبان منسجم به شکل‌گیری فکر منسجم کمک می‌کند. بنابراین برای حل بسیاری از مسائل، باید به زبان توجه داشته باشیم و اگر زبان را اصلاح نکنیم، بخشی از مسائل فکری و فرهنگی نیز حل نخواهد شد.

میرفتاح با اشاره به ویژگی خطیبان و سخنوران برجسته در استفاده دقیق از واژه‌ها اظهار کرد: یکی از فضیلت‌هایی که برخی بزرگان داشتند، تسلط بر زبان و انتخاب دقیق کلمات بود. به یاد دارم که رهبر شهید انقلاب حتی پیش از سخنرانی، نکات و کلمات خاصی را یادداشت می‌کردند و با دقت به واژه‌هایی که استفاده می‌کردند، توجه داشتند. این موضوع نشان می‌دهد که کلمات اتفاقی و بی‌اهمیت نیستند.

دبیر علمی این دوره با اشاره به عرصه‌های مختلف توجه به زبان فارسی گفت: آقای فیض و مجموعه‌ای که در حوزه هنری برای این موضوع زحمت کشیده‌اند، بیشتر بر کسانی تمرکز کرده‌اند که به صورت مستقیم با زبان فارسی در ارتباط هستند؛ از موسیقی و اجراها گرفته تا گزارش‌ها و دیگر عرصه‌های فرهنگی.

میرفتاح افزود: یکی از بخش‌هایی که باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد، سیستم اداری کشور و نظام بروکراسی است. در سیستم اداری و قانونی کشور، زبان فارسی به شکل قابل توجهی مورد بی‌توجهی قرار گرفته است. نمی‌خواهم تعابیری به کار ببرم که وجه سیاسی پیدا کند، اما حداقل می‌توان گفت که در این عرصه توجه کافی به زبان فارسی وجود ندارد.

او ادامه داد: بزرگان ما در گذشته به این موضوع توجه داشتند. قائم‌مقام فراهانی یکی از خدماتی که انجام داد، نجات دادن نامه‌های اداری از وضعیت پیچیده و دشوار آن دوره بود. امروز نیز به چنین اتفاقی نیاز داریم. ادبیات نامه‌های اداری و برخی نامه‌های بسیار حقوقی به گونه‌ای است که گاهی مردم عادی اصلاً متوجه معنای آن نمی‌شوند. یکی از کارهای مهمی که دفتر پاسداشت زبان فارسی می‌تواند آغاز کند، توجه به زبان فارسی در بخش اداری و بروکراسی کشور است؛ چراکه تأثیر و نفوذ این بخش بسیار زیاد است.

میرفتاح در پایان با اشاره به نظام آموزشی گفت: یکی دیگر از عرصه‌های مهم، نظام آموزشی کشور است که در این زمینه نیز نگرانی‌هایی وجود دارد و باید توجه بیشتری به زبان فارسی در این حوزه صورت گیرد.

پارسی‌جان صدای تازه‌ای برای حفظ زبان فارسی است

در ادامه، میلاد عرفان‌پور، شاعر و مدیر مرکز آفرینش‌های ادبی حوزه هنری، با تشکر از برگزاری این برنامه گفت: بنای پارسی‌جان، متمایز و صدایی تازه‌ای برای حفظ زبان فارسی است. نیاز است که برنامه‌هایی که برای حفظ زبان فارسی برگزار می‌شوند، خلاقانه‌تر و مردمی‌تر شوند.

عرفان‌پور در ادامه افزود: همچنین یاد می‌کنم از امام شهیدمان سیدعلی خامنه‌ای، همان بزرگ‌مردی که در این پنج دهه اخیر کسی به اندازه او برای حفظ ادبیات و زبان فارسی دل نسوزاند.

مدیر مرکز آفرینش‌های ادبی حوزه هنری در ادامه از نامزدهای دریافت نشان ملی و سرو سیمین پارسی‌جان نام برد و از آنها تقدیر و تشکر کرد.

در ادامه فریبا یوسفی به شعرخوانی پرداخت.

گنجور حاصل کار هزاران نفر است

حمیدرضا محمدی، بنیان‌گذار گنجور و نامزد دریافت نشان ملی پارسی‌جان، در این آیین گفت: گنجور اساساً یک چهره و یک شخص نیست و باید از هزاران نفری یاد کنم که پشت این مجموعه ایستاده‌اند و آن را پرورش داده‌اند تا به مقصد کاربران اینترنت تبدیل شود؛ کاربرانی که با یک جست‌وجو به شعر مورد نظر خود دسترسی پیدا می‌کنند.

بنیان‌گذار گنجور ادامه داد: گنجور حاصل کار هزاران نفر است و اینکه در این مراسم به گنجور بها داده شده، فقط به من مربوط نیست، بلکه به کار و تلاش این هزاران نفر بها داده شده است.

خوشه‌چین دفتر ادبیات ایران هستم

سپس محمد معتمدی، خواننده آواز ایرانی و دیگر نامزد دریافت «نشان ملی پارسی‌جان»، دو قطعه موسیقی «حالا که می‌روی» و «مژده باران» را برای حاضران اجرا کرد.

معتمدی در ادامه گفت: برای من باعث افتخار است که در این جمع ادبی و به بهانه پاسداشت زبان فارسی حضور دارم. من خوشه‌چین دفتر ادبیات ایران هستم و دستم در سفره شعر و شاعران است. وظیفه دارم بدون اینکه تخریبی در این مسیر ایجاد کنم، شعر را به گوش شنونده منتقل کنم.

شعر زبان فارسی را نجات داده است

در ادامه، یوسفعلی میرشکاک، شاعر و پژوهشگر ادبیات، ضمن قدردانی از کسانی که در عرصه نهاد هنر و اندیشه کشور تلاش می‌کنند، گفت: یادمان نرود که اگر پارسی‌جان گل کرده، برای این است که در این مملکت شعر وجود دارد و شعر است که زبان فارسی را نجات داده است.

او افزود: نثر ما بنیادش نفسانیت است. شما کمتر کسی مانند ابوالفضل بیهقی پیدا می‌کنید که کتابش را مانند یک رمان مدرن بخوانید.

میرشکاک ادامه داد: مدت‌هاست می‌بینم که جلسه و شب شعر داریم اما جلسه هندسه کلمات ند

میرشکاک ادامه داد: مدت‌هاست می‌بینم که جلسه و شب شعر داریم اما جلسه هندسه کلمات نداریم. امیدوارم این پارسی‌جان روزی جهانی شود و ان‌شاءالله می‌شود.

این شاعر و پژوهشگر ادبی در ادامه گفت: این زبان امانت دست مقدس متعالی است که پشت کتف سلمان فارسی گذاشت، یعنی امیرالمؤمنین (ع).

او در پایان گفت: این زبان هم جزو امانتی است که بر گردن ماست. امانت ولایت معصوم است و این زبان اگر بروز و ظهور دارد، به ولایت مظاهر ازلی ابدی حضرت حق برمی‌گردد.

‌پارسی همان سرو سخن‌گوست

حسین اژدهایی، خبرنگار واحد مرکزی هرمزگان و دیگر نامزد دریافت «نشان ملی پارسی‌جان»، در ادامه این برنامه گفت: امروز هم جنگ تمدنی ادامه دارد؛ تمدن شرق با پرچمداری ما و تمدن غرب. حتماً پیروزی نهایی با ماست، چراکه اینجا سرزمین خداست.

اژدهایی افزود: آنچه به نظرم می‌رسد این است که «پارسی» همان سرو سخن‌گوست؛ این همان ایران ماست. ایران، جاودان‌ترین خاک خدا و خون و شرف ماست.

اعلام نامزدهای دریافت نشان ملی و سرو زرین پارسی‌جان

در ادامه، هیئت داوران دومین آیین اعطای نشان ملی پارسی‌جان، نامزدهای دریافت نشان ملی و سرو زرین پارسی‌جان را به شرح زیر اعلام کرد:‌

نرم‌افزار بله، محمدمهدی باقری (مدیر مؤسسه ویراستاران)، حمیدرضا محمدی (مؤسس تارنمای گنجور)، محمد معتمدی (خواننده آواز ایرانی)، قطار شهری تهران (معاونت فرهنگی مترو) و حسین اژدهایی (خبرنگار واحد مرکزی هرمزگان).

‌در پایان، نشان ملی پارسی‌جان به حمیدرضا محمدی، مؤسس تارنمای گنجور، اعطا شد.