بازار سرمایه سکاندار تأمین مالی پروژه‌های ملی می‌شود؟

به گزارش خبرگزاری آنا؛ پذیره‌نویسی صندوق پروژه برق خورشیدی را می‌توان فراتر از یک رویداد معمول در بازار سرمایه دانست؛ تجربه‌ای که در صورت موفقیت، می‌تواند به الگویی تازه برای تأمین مالی پروژه‌های بزرگ و ملی کشور تبدیل شود.اقتصاد ایران سال‌ها برای اجرای پروژه‌های زیرساختی عمدتاً به بودجه عمومی و منابع بانکی متکی بوده است؛ منابعی که با توجه به محدودیت‌های مالی دولت و نظام بانکی، پاسخگوی حجم بالای نیاز‌های سرمایه‌گذاری کشور نیستند. در چنین شرایطی، بازار سرمایه می‌تواند نقش مهمی در جمع‌آوری سرمایه‌های خرد مردم و هدایت آنها به سمت پروژه‌های مولد ایفا کند.

یکی از مهم‌ترین مزیت‌های این مدل، تبدیل مردم از تماشاگر توسعه اقتصادی به شریک پروژه‌های ملی است. سرمایه‌های خردی که در بسیاری از موارد به سمت بازار‌های غیرمولد حرکت می‌کنند، می‌توانند با ایجاد ابزار‌های شفاف و قابل اعتماد به سمت ساخت دارایی‌های واقعی و توسعه زیرساخت‌های کشور هدایت شوند. البته موفقیت این مسیر نیازمند شفافیت کامل، نظارت دقیق، ارائه اطلاعات مستمر درباره روند اجرای پروژه‌ها و ایجاد اعتماد برای سرمایه‌گذاران است. مردم زمانی سرمایه خود را وارد پروژه‌های بلندمدت می‌کنند که از امنیت سرمایه‌گذاری و چشم‌انداز اقتصادی آن اطمینان داشته باشند.

این اقدام می تواند سرآغازی نو باشد؛ مسیری که در آن بازار سرمایه تنها محل خریدوفروش سهام نیست، بلکه به موتور تأمین مالی پروژه‌های آینده کشور تبدیل می‌شود. اگر این تجربه با موفقیت همراه شود، می‌توان امیدوار بود که سرمایه‌های خرد مردم، به جای حرکت به سمت فعالیت‌های غیرمولد، در ساخت نیروگاه، کارخانه، خط‌آهن، پالایشگاه و دیگر زیرساخت‌های ملی به کار گرفته شود؛ مسیری که در نهایت می‌تواند مردم را به یکی از اصلی‌ترین شرکای توسعه اقتصادی کشور تبدیل کند.

مهم‌ترین کارکرد عرضه اولیه چیست؟

مصطفی صفاری، کارشناس و تحلیلگر بازار سرمایه، در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی آنا، با اشاره به عرضه اولیه یک پروژه نیروگاه خورشیدی در بازار سرمایه و ظرفیت ایجادشده برای تأمین مالی سایر طرح‌های ملی اظهار کرد: بازار سرمایه دارای مزیت‌های متعددی است که یکی از آنها عرضه اولیه یا IPO شرکت‌هاست، اما مهم‌ترین کارکرد این بازار، تأمین مالی است.

وی افزود: تأمین مالی می‌تواند از طریق ورود شرکت‌ها به بورس و بازار سرمایه انجام شود؛ همان‌گونه که در پروژه نیروگاه خورشیدی شاهد آن بودیم. البته صرف ورود یک شرکت یا پروژه به بورس نمی‌تواند عامل موفقیت آن باشد و موضوع اصلی، سودآوری شرکت و پروژه است.

این کارشناس بازار سرمایه تصریح کرد: اگر پروژه‌ها سودآور باشند، قطعاً سرمایه‌گذاران از آنها استقبال خواهند کرد و ورود چنین شرکت‌هایی به بازار سرمایه می‌تواند زمینه مناسبی برای جذب منابع مالی مورد نیاز آنها فراهم کند.

پروژه‌های دارای مزیت اقتصادی، بیشترین ظرفیت را برای جذب سرمایه دارند

صفاری درباره پروژه‌ها و بخش‌هایی که ظرفیت بیشتری برای استفاده از بازار سرمایه در تأمین مالی دارند، گفت: پروژه‌های حوزه فولاد، معدن، پتروشیمی، پالایش، حمل‌ونقل و انرژی، در صورتی که دارای مزیت اقتصادی و سودآوری باشند، می‌توانند با استقبال سرمایه‌گذاران مواجه شوند.

وی تأکید کرد: در واقع، هر پروژه‌ای که دارای مزیت اقتصادی باشد و بتواند بازدهی مناسبی برای سرمایه‌گذاران ایجاد کند، ظرفیت ورود به بازار سرمایه و تأمین مالی از این مسیر را خواهد داشت.

سرمایه‌های خرد باید از مسیر صندوق‌ها وارد بازار شوند

این تحلیلگر بازار سرمایه با اشاره به اهمیت ساماندهی ورود سرمایه‌های خرد به بازار سرمایه اظهار کرد: در کشور‌های مختلف، سرمایه‌های خرد معمولاً از طریق صندوق‌های سرمایه‌گذاری یا سبدگردان‌ها وارد بازار می‌شوند و سرمایه‌گذاران به‌صورت مستقیم و بدون برخورداری از تجربه و دانش کافی، به شکل گسترده وارد خرید و فروش سهام نمی‌شوند.

صفاری افزود: لازم است این فرهنگ در ایران نیز نهادینه شود که سرمایه‌های خرد از طریق صندوق‌های سرمایه‌گذاری و سبدگردان‌ها وارد بازار شوند تا تجربه‌هایی مانند سال ۱۳۹۹ بار دیگر تکرار نشود.

وی ادامه داد: سرمایه‌گذار خرد می‌تواند از طریق صندوق‌ها و نهاد‌های تخصصی سرمایه‌گذاری وارد بازار شود تا تصمیم‌گیری درباره خرید سهام و مدیریت سرمایه بر اساس تحلیل و تخصص صورت گیرد.

حرکت از اقتصاد بانک‌محور به اقتصاد سرمایه‌محور

این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به ضرورت تغییر رویکرد در نظام تأمین مالی کشور گفت: اقتصاد کشور‌ها به‌طور کلی یا بانک‌محور هستند یا سرمایه‌محور. در اقتصاد بانک‌محور، تأمین مالی عمدتاً از طریق بانک‌ها انجام می‌شود، اما در اقتصاد سرمایه‌محور، منابع مورد نیاز فعالیت‌ها و پروژه‌ها از طریق بازار سهام و سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه تأمین می‌شود.

صفاری با تأکید بر اینکه کشور‌های پیشرفته جهان عمدتاً رویکرد سرمایه‌محور دارند، بیان کرد: اگر بتوانیم نرخ بهره را کنترل کنیم و در کنار آن بازار سهام و بازار سرمایه را تقویت کنیم، سرمایه‌گذاران نیز با انگیزه بیشتری وارد این بازار خواهند شد.

وی افزود: حرکت به سمت اقتصاد سرمایه‌محور نیازمند برنامه‌ریزی و قانون‌گذاری است و سیاست‌گذاری‌های کلان کشور باید به‌گونه‌ای باشد که بازار سرمایه بتواند نقش واقعی خود را در تأمین مالی اقتصاد ایفا کند.

معافیت‌های بازار سرمایه مناسب است، اما سیاست‌های کلان باید آن را تقویت کند

این تحلیلگر بازار سرمایه درباره ضرورت اصلاحات قانونی برای تقویت تأمین مالی پروژه‌های ملی از مسیر بازار سرمایه اظهار کرد: معافیت‌ها و ظرفیت‌های قانونی موجود برای بازار سرمایه مناسب است، اما تقویت واقعی این بازار بیش از هر چیز به سیاست‌های کلان دولت و نحوه اجرای سیاست‌ها بازمی‌گردد.

صفاری تأکید کرد: اگر سیاست‌های کلان اقتصادی به سمت تقویت بازار سرمایه حرکت کند، این بازار می‌تواند نقش بسیار پررنگ‌تری در تأمین مالی اقتصاد و اجرای پروژه‌های بزرگ و ملی ایفا کند.

وی در ادامه با اشاره به اهمیت ثبات اقتصادی و سیاسی در کاهش ریسک سرمایه‌گذاری گفت: شاخص بازار سرمایه به‌نوعی دماسنج اقتصاد است و شرایط سیاسی و اقتصادی کشور در آن خود را نشان می‌دهد. بنابراین، هرچه آرامش و ثبات بیشتری در اقتصاد و فضای سیاسی کشور وجود داشته باشد، بازار سرمایه نیز می‌تواند در شرایط باثبات‌تری فعالیت کند.

ثبات اقتصادی شرط افزایش اعتماد سرمایه‌گذاران

این کارشناس بازار سرمایه اظهار کرد: برای افزایش اعتماد مردم و بخش خصوصی به سرمایه‌گذاری در پروژه‌های بلندمدت ملی، باید ثبات اقتصادی و سیاسی ایجاد شود. سرمایه‌گذار زمانی با اطمینان بیشتری منابع خود را وارد پروژه‌های بلندمدت می‌کند که بتواند آینده اقتصاد، مقررات و فضای کسب‌وکار را با اطمینان بیشتری پیش‌بینی کند.

صفاری با اشاره به اهمیت ثبات در اقتصاد گفت: تحقق ثبات سیاسی و اقتصادی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در آرامش بازار‌ها و افزایش اعتماد سرمایه‌گذاران داشته باشد.

ارزش دلاری بازار سرمایه هنوز جای رشد زیادی دارد

وی همچنین درباره رشد شاخص بازار سرمایه و چشم‌انداز آینده این بازار اظهار کرد: نباید صرفاً به اعداد اسمی شاخص نگاه کرد، زیرا اقتصاد کشور با پدیده توهم پولی مواجه است و برای ارزیابی واقعی وضعیت بازار باید ارزش‌های واقعی و به‌ویژه ارزش دلاری بازار سرمایه را مورد توجه قرار داد.

این تحلیلگر بازار سرمایه افزود: ارزش دلاری بازار سرمایه ایران در مرداد سال ۱۳۹۹ حدود ۴۳۰ میلیارد دلار بود. این رقم در دوره دولت شهید آیت‌الله رئیسی به حدود ۲۳۰ میلیارد دلار رسید و در زمان آغاز به کار دولت چهاردهم و حضور دکتر پزشکیان، حدود ۱۵۰ میلیارد دلار بود.

صفاری ادامه داد: در حال حاضر ارزش دلاری بازار سرمایه ایران به کمتر از ۱۰۰ میلیارد دلار رسیده است و از این منظر، بازار هنوز ظرفیت رشد قابل توجهی دارد.

وی تصریح کرد: بنابراین، افزایش اعداد اسمی شاخص به‌تنهایی به معنای رشد واقعی بازار نیست و باید ارزش واقعی و دلاری بازار را نیز در تحلیل‌ها مدنظر قرار داد. با توجه به کاهش قابل توجه ارزش دلاری بازار نسبت به دوره‌های گذشته، هنوز ظرفیت زیادی برای رشد بازار سرمایه وجود دارد.

بازار سرمایه می‌تواند نقطه اتکای تأمین مالی پروژه‌های ملی باشد

صفاری با تأکید بر تداوم ظرفیت‌های رشد بازار سرمایه گفت: بازار سرمایه می‌تواند در آینده نقش سکاندار تأمین مالی کشور را ایفا کند و به نقطه اتکایی برای تأمین منابع مالی پروژه‌های بزرگ و ملی تبدیل شود.

وی خاطرنشان کرد: در صورتی که پروژه‌های سودآور و دارای مزیت اقتصادی به بازار سرمایه معرفی شوند و در کنار آن ثبات اقتصادی، کنترل نرخ بهره و سیاست‌گذاری مناسب برای تقویت بازار سرمایه فراهم شود، این بازار می‌تواند نقش مهمی در تأمین مالی طرح‌های بزرگ و پروژه‌های زمین‌مانده کشور داشته باشد.