وحدت شیعه و سنی باید از همدلی فرهنگی به ائتلاف عملیاتی برسد

به گزارش خبرگزاری آنا، حجت‌الاسلام محمدباقر پورامینی، استاد حوزه و عضو پژوهشگاه فرهنگ، در برنامه «رو در رو» با اشاره به ضرورت تبدیل وحدت اسلامی از یک مفهوم شعاری به همکاری عملی، اظهار کرد: در حوزه وحدت باید میان «وحدت عملی» و «یکسانی اعتقادی» تمایز قائل شد؛ چراکه قرار نیست همه مذاهب یکی شوند، بلکه هدف این است که مذاهب اسلامی در یک راستا به وحدت عملی دست پیدا کنند.

وی با بیان اینکه ضرورت وحدت را می‌توان از جنبه‌های مختلف مورد بررسی قرار داد، افزود: نخستین سطح، ضرورت عقلانی وحدت است؛ چراکه جهان اسلام در برابر تهدیدات مشترکی قرار دارد و از جریان صهیونیسم گرفته تا جریان‌های تکفیری، کلیت جهان اسلام هدف قرار گرفته است.

حجت‌الاسلام پورامینی ادامه داد: در چنین تقابل نامتقارنی، طبیعی است که دشمن به دنبال ایجاد پراکندگی و جلوگیری از شکل‌گیری وحدت میان مسلمانان باشد؛ بنابراین مقابله با تهدیدات مشترک، نیازمند هماهنگی و همگرایی میان کشورهای اسلامی است.

این استاد حوزه، ضرورت قرآنی را دومین مبنای وحدت اسلامی دانست و گفت: قرآن کریم مسلمانان را از تفرقه نهی کرده است و تفرقه تنها یک آسیب اجتماعی نیست، بلکه تبعات و آثار سنگینی برای جامعه اسلامی به همراه دارد.

وی همچنین به ضرورت تمدنی وحدت اشاره کرد و افزود: جهان اسلام برای جبران عقب‌ماندگی‌ها و احیای تمدن اسلامی، به همگرایی و وحدت عملی نیاز دارد. احیای نقش جهان اسلام در عرصه علوم و فناوری بدون هم‌افزایی ظرفیت‌های کشورهای اسلامی امکان‌پذیر نیست.

حجت‌الاسلام پورامینی تصریح کرد: جمعیت گسترده مسلمانان، همراه با ظرفیت نخبگان و بزرگان مذاهب اسلامی، ظرفیت قابل توجهی برای ایجاد یک نهضت مشترک در اختیار جهان اسلام قرار داده است و وحدت می‌تواند پیش‌نیاز چنین حرکتی باشد.

ضرورت اخلاقی وحدت در جهان اسلام

وی با اشاره به یکی دیگر از ابعاد ضرورت وحدت گفت: در کنار ضرورت‌های عقلانی، قرآنی و تمدنی، باید به ضرورت اخلاقی وحدت نیز توجه کرد؛ چراکه اختلافات مذهبی در مواردی به کدورت و حتی ریخته شدن خون مؤمنان منجر شده است.

استاد حوزه افزود: با توجه به جایگاه و حرمت مؤمن در آموزه‌های اسلامی، مسلمانان باید از اختلافاتی که می‌تواند به دشمنی و خشونت میان خودشان منجر شود، پرهیز کنند و مسیر وحدت را در پیش بگیرند.

تفاوت ائتلاف عملیاتی با اتحاد

حجت‌الاسلام پورامینی در ادامه با تفکیک مفهوم «ائتلاف» از «اتحاد» اظهار کرد: ائتلاف عملیاتی با اتحاد نهادی متفاوت است. اتحاد ممکن است نیازمند تغییر ساختارهای حاکمیتی و واگذاری بخشی از اختیارات باشد، اما ائتلاف از نظر عملی امکان‌پذیرتر است.

وی گفت: ائتلاف می‌تواند به معنای یک هماهنگی موقت و موضوع‌محور میان کشورها و ملت‌های اسلامی باشد؛ به این معنا که مجموعه‌ای از کشورهای اسلامی در یک مقطع زمانی مشخص، بر سر یک سیاست یا هدف مشترک به هماهنگی برسند.

این کارشناس مسائل جهان اسلام تأکید کرد: بر همین اساس، جهان اسلام به یک ائتلاف عملیاتی میان شیعه و سنی نیاز دارد؛ ائتلافی که هدف آن همگرایی دو طیف اصلی جهان اسلام در برابر دشمنان و تهدیدات مشترک باشد.

تجربه مقاومت؛ نمونه‌ای از همکاری شیعه و سنی

وی با اشاره به تجربه همکاری میان جریان‌های شیعه و سنی در منطقه اظهار کرد: در لبنان و فلسطین نمونه‌هایی از همکاری میدانی شیعه و سنی وجود داشته است؛ همکاری حزب‌الله شیعه با حماس و جهاد اسلامی سنی در برابر رژیم صهیونیستی، نمونه‌ای از یک ائتلاف مبتنی بر تهدید مشترک به شمار می‌رود.

حجت‌الاسلام پورامینی خاطرنشان کرد: در چنین همکاری‌هایی قرار نیست طرفین به وحدت کلامی یا اعتقادی برسند، بلکه آنچه اهمیت دارد، هماهنگی عملی و میدانی برای مقابله با تهدید مشترک است.

وی با بیان اینکه تجربه‌های موفقی در دوره پس از انقلاب اسلامی در این زمینه وجود داشته است، افزود: یکی از عرصه‌های مهم ائتلاف میان کشورهای اسلامی، مقابله با جریان‌های تکفیری است و نخبگان شیعه و سنی می‌توانند در این زمینه به هماهنگی اطلاعاتی و میدانی دست پیدا کنند.

این استاد حوزه اضافه کرد: موضوع مهار گروه‌هایی مانند داعش و القاعده، از جمله حوزه‌هایی بود که ضرورت چنین همکاری‌هایی را نشان داد و تجربه‌های موجود می‌تواند مبنایی برای تقویت هماهنگی‌های آینده باشد.

ضرورت تشکیل ستاد مشترک سیاسی و رسانه‌ای برای فلسطین

حجت‌الاسلام پورامینی با اشاره به مسئله فلسطین گفت: جهان اسلام امروز بیش از گذشته به ضرورت همکاری در

حمایت از ملت فلسطین پی برده است و یکی از مصادیق این همکاری می‌تواند ایجاد یک ستاد مشترک سیاسی و رسانه‌ای برای حمایت از مردم فلسطین و پیگیری حقوق آنان باشد.

وی ادامه داد: استفاده از ظرفیت‌های سیاسی، رسانه‌ای و اجتماعی کشورهای اسلامی می‌تواند به تقویت صدای واحد جهان اسلام در قبال مسائل فلسطین کمک کند و زمینه را برای شکل‌گیری یک ائتلاف عملیاتی فراهم سازد.

 دو مانع اصلی در مسیر ائتلاف اسلامی

این کارشناس مسائل جهان اسلام، وابستگی به قدرت‌های بیرونی و ضعف اعتماد متقابل را دو گره اصلی در مسیر شکل‌گیری ائتلاف میان کشورهای اسلامی عنوان کرد.

وی توضیح داد: بسیاری از کشورهای جهان اسلام، به صورت آشکار یا پنهان، به آمریکا و برخی دیگر از قدرت‌های خارجی وابستگی دارند و همین مسئله مانع از شکل‌گیری یک استراتژی مستقل منطقه‌ای برای حل مسائل اساسی جهان اسلام می‌شود.

حجت‌الاسلام پورامینی افزود: هر اندازه هویت اسلامی در اولویت سیاست کشورهای مسلمان قرار گیرد، امکان عبور از وابستگی به قدرت‌های بیرونی افزایش پیدا می‌کند و کشورهای اسلامی می‌توانند منافع مشترک خود را مستقل‌تر دنبال کنند.

وی دومین مانع را مسئله اعتماد دانست و گفت: رقابت‌های پنهان و اختلافات موجود در جهان اسلام موجب کاهش اعتماد متقابل شده است و نخبگان جهان اسلام باید برای حل این مسئله و ایجاد اعتماد میان کشورها تلاش کنند.

وحدت؛ زمینه‌ساز هماهنگی تاکتیکی

حجت‌الاسلام پورامینی در جمع‌بندی سخنان خود اظهار کرد: با در نظر گرفتن مجموعه این ضرورت‌ها و موانع، وحدت شیعه و سنی می‌تواند زمینه‌ساز ائتلاف‌های مقطعی و موضوعی در عرصه‌هایی باشد که دشمن مشترک مشخصی وجود دارد.

وی افزود: در بهترین حالت می‌توان به یک هماهنگی تاکتیکی، مشابه تجربه همکاری جبهه مقاومت در مسئله فلسطین، و همچنین همکاری‌های اطلاعاتی و ضدتروریسمی دست یافت.

این استاد حوزه خاطرنشان کرد: می‌توان برخی پرونده‌ها و موضوعات مشترک را در چارچوب چنین ائتلاف‌هایی دنبال کرد و از تجربه‌های تاریخی و موفق موجود برای پیشبرد این مسیر بهره گرفت.

حجت‌الاسلام پورامینی در پایان تأکید کرد: حرکت به سمت وحدت عملیاتی، نیازمند تلاش همزمان برای حل دو مانع اساسی یعنی وابستگی به قدرت‌های بیرونی و بحران اعتماد متقابل است و در صورت رفع این موانع، امکان دستیابی جهان اسلام به هماهنگی و همکاری مؤثرتر فراهم خواهد شد.