وقتی قهرمانان رمانها کازپلی میشوند؛ ورود جشنواره ژاپنی به نمایشگاه کتاب فرانکفورت
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، نمایشگاه کتاب فرانکفورت ۲۰۲۶ در حالی خود را برای برگزاری آماده میکند که تغییرات امسال آن تنها به حضور ناشران، معرفی آثار تازه و معاملات حق نشر محدود نمیشود؛ ورود جشنواره ژاپنی «مین ماتسوری» با برنامههایی مانند مسابقات کازپلی، اجرای موسیقی، برنامههای مرتبط با مانگا و انیمه و فعالیتهای تعاملی، در کنار اختصاص فضاهای تازه به کمیک، وبتون و بازی، نشان میدهد مهمترین رویداد صنعت نشر جهان در حال تجربه تغییر رویکردی جدی برای ارتباط با نسل جدید مخاطبان است.
هفتادوهشتمین دوره نمایشگاه کتاب فرانکفورت قرار است از هفتم تا یازدهم اکتبر ۲۰۲۶ برگزار شود و جمهوری چک به عنوان مهمان ویژه این دوره در آن حضور خواهد داشت. با این حال، در کنار برنامههای رسمی ادبی و حرفهای، امسال نشانههای پررنگی از تلاش برگزارکنندگان برای نزدیکتر کردن صنعت نشر به فرهنگ عامه و جوامع هواداری دیده میشود؛ رویکردی که میتواند تصویر سنتی از نمایشگاه کتاب را تغییر دهد.
«مین ماتسوری»؛ ژاپن در قلب فرانکفورت
یکی از متفاوتترین برنامههای دوره امسال، حضور جشنواره ژاپنی «مین ماتسوری» است. این جشنواره برای نخستین بار با صحنهای اختصاصی در نمایشگاه کتاب فرانکفورت حضور خواهد داشت و برنامههای آن از جمعه تا یکشنبه برگزار میشود.
مسابقات روزانه کازپلی، اجرای موسیقی، حضور هنرمندان ژاپنی، اجرای سازهای سنتی، برنامههای سرگرمی و تعاملی و فعالیتهایی با محوریت مانگا و انیمه بخشی از برنامههای این جشنواره هستند.
حتی برنامههایی مانند مسابقه خوردن رشته نیز در این مجموعه پیشبینی شده است تا فضای نمایشگاه برای مخاطبان عمومی، بهویژه علاقهمندان فرهنگ عامه ژاپن، از حالت یک رویداد صرفاً تخصصی خارج شود.
در میان چهرههای حاضر در این برنامه، تاکئو ایشی، هنرمند ژاپنی فعال در زمینه یودل، و شماری دیگر از هنرمندان و اجراکنندگان ژاپنی حضور دارند؛ موضوعی که نشان میدهد برگزارکنندگان برای این بخش صرفاً به نمایش کتاب و محصولات مکتوب بسنده نکردهاند.
کازپلی چگونه به ادبیات پیوند میخورد؟
شاید جذابترین بخش این برنامه برای یک نمایشگاه کتاب، مسابقات کازپلی باشد. قرار است از جمعه تا یکشنبه هر روز مسابقهای در این زمینه برگزار شود و برای برندگان نیز جوایزی در نظر گرفته شده است.
اما یکشنبه، مسابقهای با محوریت شخصیتهای برگرفته از رمانها برگزار میشود؛ اتفاقی که از منظر صنعت نشر اهمیت بیشتری دارد، چراکه شخصیتهای ادبی را وارد قلمرو فرهنگ هواداری میکند.
در واقع، اینجا کازپلی صرفاً یک سرگرمی جانبی نیست؛ بلکه میتواند نمونهای از مسیری باشد که یک شخصیت داستانی طی میکند تا از صفحات کتاب به تصویر، لباس، اجرا و جامعه هواداران برسد.
همین پیوند میان ادبیات و فرهنگ هواداری یکی از نکات مهمی است که در برنامه امسال فرانکفورت دیده میشود.
مانگا و وبتون؛ نسل تازه مخاطبان در راه است
تغییرات فرانکفورت البته به «مین ماتسوری» محدود نمیشود. برگزارکنندگان امسال فضای بیشتری را به کمیک، مانگا و وبتون اختصاص دادهاند و در کنار آن، بخشهایی برای ارتباط حرفهای میان ناشران، نمایندگان حقوق نشر و فعالان این حوزه ایجاد شده است.
یک مرکز تجاری ویژه کمیک نیز برای ارتباط میان فعالان این صنعت در نظر گرفته شده و فضای اختصاصی وبتون نیز بخشی از برنامه امسال است.
این تغییر را نمیتوان صرفاً یک انتخاب سرگرمی تلقی کرد. صنعت نشر طی سالهای اخیر شاهد گسترش روایتها در قالبهای مختلف بوده است؛ یک داستان میتواند ابتدا به شکل رمان منتشر شود، سپس به مانگا، فیلم، سریال، بازی یا وبتون تبدیل شود و هرکدام مخاطبان تازهای برای اثر ایجاد کنند.
از همین منظر، فرانکفورت تلاش میکند خود را نه فقط به عنوان محل معامله کتاب، بلکه به عنوان محلی برای شکلگیری و توسعه زنجیره کامل روایت معرفی کند.
بازی هم وارد میشود
گسترش این نگاه حتی به بازیهای رومیزی و بازیهای نقشآفرینی نیز رسیده است. در برنامههای مرتبط با کمیک و مانگا، حضور بازیها نشان میدهد مرز میان صنعت کتاب و دیگر صنایع سرگرمی برای برگزارکنندگان دیگر مانند گذشته قطعی و غیرقابل عبور نیست.
داستان امروز میتواند در چند قالب مختلف زندگی کند و بازار نشر نیز از این روند جدا نیست.
از سوی دیگر، این تغییر میتواند برای ناشران نیز اهمیت اقتصادی داشته باشد. هرچه یک اثر امکان تبدیل شدن به محصولی در رسانههای مختلف را داشته باشد، ظرفیت بیشتری برای فروش حقوق اقتباس، ترجمه، تولیدات جانبی و جذب مخاطب بینالمللی خواهد داشت.
فرانکفورت به دنبال نسل تازه مخاطبان
ورود فرهنگ کازپلی، انیمه، مانگا و بازی به نمایشگاه کتاب را میتوان بخشی از تلاش فرانکفورت برای پاسخ به یک سؤال مهم دانست: آیا نمایشگاه کتاب میتواند همچنان برای نسلی که مصرف فرهنگیاش تنها به کتاب محدود نیست، جذاب باقی بماند؟
مخاطب امروز ممکن است یک داستان را ابتدا در یک کتاب بشناسد، سپس نسخه تصویری آن را ببیند، شخصیت مورد علاقهاش را در یک بازی دنبال کند، درباره آن در شبکههای اجتماعی محتوا تولید کند و حتی با پوشیدن لباس همان شخصیت در رویدادهای هواداری حاضر شود.
بنابراین، حضور چنین مخاطبانی در نمایشگاه میتواند برای آینده بازار نشر نیز اهمیت داشته باشد.
از شرق آسیا تا بازار جهانی نشر
در کنار «مین ماتسوری»، حضور پررنگتر فرهنگهای شرق آسیا نیز در برنامه امسال قابل توجه است. غرفههای ژاپن و کره، بهویژه در حوزه مانگا و داستانهای تصویری، فرصت بیشتری برای معرفی آثار و ارتباط با فعالان بینالمللی خواهند داشت.
این مسئله از آن جهت اهمیت دارد که مانگا و دیگر قالبهای روایی شرق آسیا طی سالهای گذشته از بازارهای منطقهای عبور کرده و به بخش مهمی از بازار جهانی سرگرمی تبدیل شدهاند.
فرانکفورت نیز با اختصاص فضای بیشتر به این حوزهها در حقیقت تلاش میکند بخشی از بازار جهانی روایت را که دیگر در قالب سنتی «کتاب» قابل تعریف نیست، به فضای اصلی خود وارد کند.
نمایشگاه کتاب یا جشنواره فرهنگ؟
در چنین شرایطی، پرسش مهم این است که آیا فرانکفورت همچنان یک نمایشگاه کتاب باقی میماند یا به سمت تبدیل شدن به یک جشنواره بزرگ فرهنگی حرکت میکند؟
پاسخ را شاید بتوان در ترکیب برنامههای امسال جستوجو کرد. از یک سو ناشران و نویسندگان، نشستهای تخصصی و مذاکرات حق نشر همچنان ستون اصلی نمایشگاه هستند و از سوی دیگر، کازپلی، موسیقی، مانگا، انیمه، وبتون و بازی به بخشهایی از تجربه عمومی بازدیدکنندگان تبدیل میشوند.
در واقع، کتاب همچنان در مرکز این رویداد قرار دارد، اما تعریف «کتاب» و مسیر ارتباط مخاطب با داستان در حال تغییر است.
تغییر چهره یک بازار قدیمی
نمایشگاه کتاب فرانکفورت یکی از مهمترین محلهای تبادل حق نشر و ارتباط میان ناشران جهان است، اما برنامههای دوره ۲۰۲۶ نشان میدهد این رویداد برای حفظ جایگاه خود، صرفاً به ساختار سنتی بازار نشر تکیه نکرده است.
حضور «مین ماتسوری» و گسترش برنامههای مربوط به مانگا، کمیک، وبتون و بازی را میتوان نشانهای از همین تغییر دانست؛ تغییری که در آن سرگرمی، فناوری، فرهنگ هواداری و ادبیات بیش از گذشته در کنار یکدیگر قرار میگیرند.
شاید بتوان گفت فرانکفورت ۲۰۲۶ میخواهد یک پیام روشن داشته باشد: داستان هنوز نقطه آغاز است، اما دیگر پایان مسیر نیست. یک داستان میتواند از صفحه کتاب آغاز شود و در مانگا، انیمه، بازی، سینما، لباس و جامعه هواداران ادامه پیدا کند؛ و نمایشگاه کتاب فرانکفورت میخواهد خود را در مرکز همین زنجیره تازه قرار دهد.
انتهای پیام/
