کارشناس مسائل قفقاز در گفت‌و‌گو با آنا:
آناتک بررسی کرد
برنامه‌های هفته کتاب نهاد کتابخانه‌ها تشریح شد/ رونمایی از ۳۴ کتابخانه سیار برای ۲۵ استان
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، نشست خبری روز کتاب، کتابخوانی و کتابدار نهاد کتابخانه های عمومی کشور در تشریح برنامه های هفته کتاب با حضور آزاده نظربلند دبیرکل نهاد کتابخانه ها در کتابخانه پارکشهر برگزار شد.
بر اساس این گزارش، نظربلند در این نشست ابتدا مرور کلی بر اقدامات نهاد از دی ۱۴۰۳ تا آبان ۱۴۰۵ تشریح کرد و در ادامه به جزئیات برنامه های هفته کتاب پرداخت.
نظربلند در این نشست با ارائه گزارشی از عملکرد نهاد در فاصله دی‌ماه ۱۴۰۳ تا آبان‌ماه ۱۴۰۵، به تشریح اقدامات صورت‌گرفته در زمینه توسعه فضاهای کتابخانه‌ای، تأمین منابع، افزایش دسترسی به کتاب، بازطراحی کتابخانه‌ها و تقویت زیرساخت‌های دیجیتال پرداخت.
وی با اشاره به تغییر رویکرد نهاد در ارائه خدمات کتابخانه‌ای اظهار کرد: در نگاه جدید، کتابخانه دیگر صرفاً یک ساختمان ثابت نیست که مخاطب برای دریافت خدمات به آن مراجعه کند، بلکه تلاش می‌کنیم خدمات کتابخانه‌ای را به محل زندگی مردم ببریم و دسترسی به کتاب را برای گروه‌های مختلف جامعه تسهیل کنیم.
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با بیان اینکه در حال حاضر چهار هزار و ۴۸۶ نقطه خدمت در سراسر کشور فعال است، گفت: این نقاط بیش از یک میلیون و ۵۰۰ هزار مترمربع زیربنا دارند و طی ۲۲ ماه گذشته، توسعه خدمات کتابخانه‌ای به‌ویژه در مناطق محروم و روستایی در دستور کار قرار گرفته است.
نظربلند با اشاره به نقش کتابخانه‌های سیار در تحقق عدالت فرهنگی افزود: اکنون ۶۸۶ نقطه خدمت تحت پوشش کتابخانه‌های سیار قرار دارد. این کتابخانه‌ها عمدتاً در مناطقی فعالیت می‌کنند که فاقد امکانات کتابخانه‌ای هستند و در بسیاری از آن‌ها حتی مرکز فرهنگی دیگری وجود ندارد.
وی از رونمایی و اعزام ۳۴ کتابخانه سیار جدید هم‌زمان با سی‌وچهارمین هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران خبر داد و گفت: این کتابخانه‌ها به ۲۵ استان اعزام می‌شوند و اولویت ما استانها و مناطقی هستند که تاکنون از خدمات کتابخانه سیار محروم بوده‌اند.
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور ادامه داد: با اضافه شدن این ۳۴ دستگاه، شمار کتابخانه‌های سیار به ۱۱۶ دستگاه خواهد رسید و امیدواریم تا پایان سال دست‌کم ۱۰ کتابخانه سیار دیگر نیز به ناوگان اضافه شود.
به گفته وی، این افزایش ظرفیت می‌تواند حدود ۳۵۰ نقطه خدمت جدید را تحت پوشش قرار دهد.
نظربلند در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت پروژه‌های عمرانی کتابخانه‌ای اشاره کرد و گفت: در حال حاضر ۳۱۰ پروژه نیمه‌تمام کتابخانه عمومی در کشور وجود دارد که مجموع زیربنای آن‌ها از ۳۰۰ هزار مترمربع فراتر می‌رود.
وی با بیان اینکه تکمیل این حجم از پروژه‌ها فراتر از توان نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور است، توضیح داد: نهاد اساساً متولی بهره‌برداری از کتابخانه‌هاست و مسئولیت مستقیم ساخت این فضاها را بر عهده ندارد. معمولاً دستگاه‌هایی مانند وزارت راه و شهرسازی، آموزش‌وپرورش، شهرداری‌ها و سایر مجموعه‌ها ساختمان کتابخانه‌ها را احداث می‌کنند و سپس برای بهره‌برداری در اختیار نهاد قرار می‌دهند.
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور یکی از مهم‌ترین پروژه‌های در دست تکمیل را کتابخانه مرکزی اراک معرفی کرد و گفت: این کتابخانه با زیربنای بیش از ۱۸ هزار مترمربع در مرحله تجهیز قرار دارد و امیدواریم در آینده نزدیک افتتاح شود.
وی افزود: کتابخانه مرکزی اراک از نظر وسعت و تنوع خدمات، یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های کتابخانه عمومی کشور خواهد بود و در طراحی آن تلاش شده از الگوهای روز مدیریت کتابخانه‌های عمومی استفاده شود.
نظربلند با تأکید بر توجه ویژه به الگوی خانواده‌محور در این پروژه اظهار کرد: فضاهای پیش‌بینی‌شده در این کتابخانه به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که اعضای مختلف خانواده بتوانند متناسب با نیازهای خود از خدمات آموزشی، فرهنگی و مطالعاتی استفاده کنند.
وی در ادامه به تغییر شیوه تأمین کتاب برای کتابخانه‌های عمومی پرداخت و گفت: یکی از رویکردهای مهم ما، حرکت از خرید و انباشت منابع به سمت تأمین کتاب براساس نیاز واقعی مخاطبان است.
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور توضیح داد: در شیوه جدید، کتابداران با توجه به درخواست اعضا و فهرست نیازهای ثبت‌شده، در انتخاب و خرید منابع مشارکت می‌کنند. هدف این است که کتاب‌هایی وارد کتابخانه شوند که واقعاً مورد نیاز مراجعه‌کنندگان باشند و بیشتر خوانده شوند.
نظربلند با اشاره به اجرای طرحی با محوریت انتخاب کتاب از سوی مخاطبان گفت: در این طرح، مراجعه‌کننده می‌تواند کتاب مورد نظر خود را که در قفسه کتابخانه وجود ندارد، به کتابدار معرفی کند تا درخواست او در فرایند خرید منابع مورد توجه قرار گیرد.
وی همچنین از اجرای طرح «شهرزاد» برای خرید منابع حوزه ادبیات داستانی خبر داد و اظهار کرد: این طرح با استقبال قابل‌توجه مخاطبان روبه‌رو شد و توانست زمینه حضور بیشتر علاقه‌مندان، به‌ویژه بانوان، را در کتابخانه‌های عمومی فراهم کند.
نظربلند در توضیح استقبال از کتاب‌های خریداری‌شده در این طرح گفت: در برخی کتابخانه‌ها، کتاب‌های جدید پیش از آنکه به قفسه برسند، از روی میز امانت به دست مخاطبان سپرده می‌شدند و بارها میان اعضا به گردش درمی‌آمدند.
وی افزود: تجربه این طرح نشان داد هر اندازه انتخاب منابع با نیاز و سلیقه مخاطبان هماهنگ‌تر باشد، میزان استفاده از کتاب‌ها نیز افزایش خواهد یافت.
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با اشاره به ضرورت تقویت منابع کتابخانه‌ای تصریح کرد: متأسفانه در سال‌های گذشته، تأمین و خرید کتاب برای کتابخانه‌های عمومی با وقفه‌هایی روبه‌رو بوده و در این حوزه با نوعی عقب‌ماندگی انباشته مواجه هستیم.
وی از خیرین، صنایع و مجموعه‌های اقتصادی خواست در قالب مسئولیت اجتماعی به تأمین منابع کتابخانه‌های عمومی کمک کنند و گفت: گستردگی شبکه کتابخانه‌های عمومی کشور سبب شده تهیه کتاب برای همه این مراکز به منابع مالی قابل‌توجهی نیاز داشته باشد.
نظربلند در تشریح آمار تأمین و استفاده از منابع اظهار کرد: طی ۲۲ ماه گذشته بیش از دو میلیون و ۳۶۶ هزار نسخه کتاب به کتابخانه‌های عمومی کشور ارسال شده و بیش از ۵۵ میلیون نسخه کتاب نیز به امانت رفته است.
وی در ادامه به اقدامات نهاد در حوزه فناوری اطلاعات اشاره کرد و گفت: توسعه عضویت سراسری، ایجاد بسترهای جدید خدمات‌رسانی و تقویت زیرساخت‌های دیجیتال از دیگر محورهای فعالیت ما بوده است.
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور از طراحی سامانه‌ای با عنوان «هفت‌خان» خبر داد و افزود: این سامانه با هدف تجمیع خدمات و محتوای تولیدشده در کتابخانه‌های عمومی طراحی شده و بستری برای دسترسی به بخشی از خدمات و تولیدات فرهنگی نهاد فراهم کرده است.
نظربلند همچنین با اشاره به برنامه بازطراحی کتابخانه‌ها گفت: در این مدت بیش از ۶۳ کتابخانه با مجموع زیربنای حدود ۷۰ هزار مترمربع بازطراحی شده‌اند تا علاوه بر فراهم کردن محیط مطالعه، فضاهای تازه‌ای برای تعامل اجتماعی، یادگیری مشارکتی، فعالیت‌های خلاقانه و حضور گروه‌های مختلف سنی ایجاد شود.
وی شناخت نیازهای نوجوانان را یکی از موضوعات مهم در تحول کتابخانه‌های عمومی دانست و اعلام کرد پژوهشی برای شناسایی علایق این گروه سنی و عوامل مؤثر بر افزایش حضور آنان در کتابخانه‌ها انجام شده که نتایج آن به‌زودی منتشر خواهد شد.
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در بخش دیگری از گزارش خود از تأسیس بیش از ۷۰ کتابخانه جدید با مجموع زیربنای افزون بر ۲۵ هزار مترمربع طی ۲۲ ماه گذشته خبر داد و افزود: در کنار توسعه فضاهای جدید، بازسازی کتابخانه‌های آسیب‌دیده در جریان جنگ نیز دنبال شده است.
به گفته نظربلند، حدود ۶۴ کتابخانه در جریان حملات جنگی آسیب دیده‌اند و تعدادی از مراکز دارای خسارات جزئی یا متوسط، پس از تعمیرات به چرخه خدمت‌رسانی بازگشته‌اند.
وی تأکید کرد: حرکت به سمت کتابخانه‌های مردم‌محور، توسعه خدمات در مناطق کمتر برخوردار و افزایش گردش منابع از مهم‌ترین اولویت‌های نهاد است و تحقق این اهداف به مشارکت دستگاه‌های اجرایی، خیرین، صنایع و مجموعه‌های فرهنگی نیاز دارد.
معاون ترویج و توسعه نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در نشست خبری هفته کتاب خبر داد؛برگزاری ۲۱ هزار برنامه در هفته کتاب/ رقابت ۹۴۳ اثر برای دریافت نشان «هم‌خوان»
سیامک محبوب، معاون ترویج و توسعه نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، در ادامه نشست خبری روز کتاب، کتابخوانی و کتابدار که با حضور آزاده نظربلند، دبیرکل این نهاد، در کتابخانه پارک شهر تهران برگزار شد، جزئیات دومین دوره نشان «هم‌خوان» و برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای هفته کتاب را تشریح کرد.
محبوب در ابتدای سخنان خود با قدردانی از خبرنگاران و فعالان رسانه‌ای اظهار کرد: رسانه‌ها صدای کتابخانه‌ها و کتابخوانی در کشور هستند و با انعکاس فعالیت‌های این حوزه، زمینه آشنایی بیشتر مردم با خدمات کتابخانه‌های عمومی را فراهم می‌کنند.
وی با اشاره به برگزاری دومین دوره نشان «هم‌خوان» گفت: این رویداد که با عنوان جایزه ملی کتابخانه عمومی ایران شناخته می‌شود، از سال گذشته آغاز شده و هدف آن شناسایی و قدردانی از فعالیت‌های جمعی، خلاقانه و اثرگذار کتابداران، فعالان فرهنگی و مجموعه‌های مرتبط با کتاب و کتابخوانی است.
معاون ترویج و توسعه نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با بیان اینکه این جایزه در ۱۳ محور برگزار می‌شود، افزود: امسال در مجموع ۹۴۳ پرونده از سوی اشخاص حقیقی و حقوقی برای شرکت در این رویداد ارسال شده است.
محبوب بخش خدمات کتابخانه‌ای به کودکان را دارای بیشترین میزان مشارکت دانست و گفت: در این بخش ۳۶۰ پرونده دریافت شده است. همچنین در حوزه خدمات نوجوانان ۱۳۲ پرونده، سالمندان ۵۰ پرونده و گروه‌های خاص ۷۰ پرونده ثبت شده است.
وی با اشاره به توجه ویژه نهاد به مفهوم کتابخانه خانواده‌محور اظهار کرد: در بخش کتابخانه‌های دوستدار خانواده نیز ۴۸ پرونده دریافت کرده‌ایم.
محبوب توضیح داد: وقتی از کتابخانه دوستدار خانواده سخن می‌گوییم، منظور فضایی است که پدر، مادر و فرزندان بتوانند به‌صورت هم‌زمان به آن مراجعه کنند و هر یک متناسب با نیاز و علاقه خود از خدمات کتابخانه بهره‌مند شوند.
وی ادامه داد: در کنار این موضوع، خانواده‌های کتابخوان نیز برای ما اهمیت دارند؛ خانواده‌هایی که مطالعه را به فعالیتی مشترک تبدیل کرده و با حضور جمعی در کتابخانه، فرهنگ کتابخوانی را در زندگی روزمره خود تقویت می‌کنند.
معاون ترویج و توسعه نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور درباره بخش آموزش کاربران نیز گفت: در این محور ۱۵۶ پرونده دریافت شده که نشان‌دهنده ظرفیت قابل‌توجه کتابخانه‌ها در ارائه آموزش‌های عمومی است.
وی افزود: یکی از مزیت‌های کتابخانه‌های عمومی آن است که می‌توانند متناسب با تحولات اجتماعی، علمی و فرهنگی، آموزش‌های مورد نیاز جامعه را با سرعت بیشتری در اختیار مخاطبان قرار دهند؛ درحالی‌که ورود موضوعات جدید به نظام آموزش رسمی معمولاً نیازمند فرایندی طولانی‌تر است.
محبوب با اشاره به بخش کتابخانه ارزش‌آفرین اظهار کرد: در این محور ۸۰ پرونده دریافت کرده‌ایم. این جایزه به کتابخانه‌هایی اختصاص دارد که فعالیت‌های آن‌ها توانسته تأثیر مشخص و مثبتی بر جامعه پیرامونی بگذارد.
وی همچنین از اضافه شدن بخش نوآوری به دومین دوره نشان هم‌خوان خبر داد و گفت: این محور برای نخستین بار به جایزه اضافه شده و به ایده‌های تازه‌ای اختصاص دارد که از مرحله پیشنهاد فراتر رفته و در عمل اجرا شده‌اند.
معاون ترویج و توسعه نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در ادامه به اهمیت خدمات برون‌کتابخانه‌ای اشاره کرد و گفت: در این بخش ۱۵۴ پرونده دریافت شده که حدود ۱۶ درصد از کل آثار ارسالی را شامل می‌شود.
وی توضیح داد: خدمات برون‌کتابخانه‌ای تنها به فعالیت کتابخانه‌های سیار محدود نیست، بلکه طرح‌هایی مانند پیک کتاب، حضور کتابداران در مدارس و اجرای برنامه‌های فرهنگی در خارج از ساختمان کتابخانه را نیز دربرمی‌گیرد.
محبوب افزود: هدف از توسعه این خدمات آن است که کتابخانه عمومی صرفاً منتظر مراجعه مخاطب نباشد، بلکه دامنه فعالیت خود را به محیط زندگی مردم گسترش دهد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به جایگاه حامیان کتابخانه‌های عمومی اشاره کرد و گفت: افراد، گروه‌ها، سازمان‌ها و مجموعه‌های اقتصادی که در تأمین منابع، تجهیزات و توسعه خدمات کتابخانه‌ها مشارکت می‌کنند، نقش مهمی در گسترش فرهنگ مطالعه دارند.
معاون ترویج و توسعه نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور تأکید کرد: هیچ حمایتی، حتی کمک‌های کوچک، برای نهاد بی‌ارزش نیست و نشان هم‌خوان فرصتی برای قدردانی از همراهی این مجموعه‌ها فراهم کرده است.
محبوب درباره بخش ترویج خواندن نیز اظهار کرد: این بخش شامل فعالان رسانه‌های اجتماعی، گروه‌های مردم‌نهاد و جهادی و سازمان‌های فعال در ترویج کتابخوانی است.
وی افزود: در حوزه فعالان فضای مجازی و معرفی کتاب ۷۹ پرونده، در بخش گروه‌های مردم‌نهاد و جهادی ۴۱ پرونده و در بخش سازمان‌های فعال در ترویج خواندن ۲۹ پرونده دریافت شده است.
به گفته وی، محور ترویج کتابخانه عمومی نیز به فعالیت خبرنگاران، رسانه‌ها، اعضای کتابخانه‌ها و کنشگران اجتماعی از جمله معلمان و فعالان فرهنگی اختصاص دارد؛ افرادی که با معرفی خدمات کتابخانه‌ها، دیگران را به عضویت و حضور در این مراکز تشویق می‌کنند.
محبوب با اشاره به روند داوری آثار گفت: پرونده‌های دریافتی در حال بررسی هستند و برگزیدگان دومین دوره نشان هم‌خوان، هم‌زمان با برنامه‌های هفته کتاب معرفی و تقدیر خواهند شد.
وی در ادامه به تشریح برنامه‌های اجرایی سی‌وچهارمین هفته کتاب پرداخت و اعلام کرد: علاوه بر راه‌اندازی کتابخانه‌های سیار جدید که دبیرکل نهاد به آن اشاره کرد، پنج پروژه تازه کتابخانه‌ای با مجموع زیربنای حدود هزار و ۲۵۰ مترمربع افتتاح خواهد شد.
محبوب افزود: همچنین ۱۰ پروژه بازطراحی‌شده با مجموع مساحت نزدیک به دو هزار و ۲۰۰ مترمربع به بهره‌برداری می‌رسد که هدف از اجرای آن‌ها ارتقای کیفیت فضاهای کتابخانه‌ای و متناسب‌سازی محیط با نیاز مخاطبان است.
معاون ترویج و توسعه نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با اشاره به آغاز برنامه‌های هفته کتاب اظهار کرد: برنامه تجدید میثاق روز سه‌شنبه ۱۹ آبان‌ماه، ساعت ۹ صبح، برگزار خواهد شد و از اصحاب رسانه نیز برای حضور در این مراسم دعوت می‌کنیم.
وی ادامه داد: در روزهای جمعه ۲۲ و ۲۹ آبان‌ماه نیز مدیران کل کتابخانه‌های عمومی استانها در نمازهای جمعه حضور خواهند یافت و در سخنرانی‌های پیش از خطبه‌ها به موضوع کتاب، کتابخوانی و فعالیت‌های کتابخانه‌های عمومی می‌پردازند.
محبوب از رونمایی کتاب «استاندارد کتابخانه‌های سیار» به‌عنوان یکی دیگر از برنامه‌های هفته کتاب نام برد و گفت: این اثر با هدف تقویت چارچوب‌های تخصصی توسعه و اداره کتابخانه‌های سیار معرفی خواهد شد.
وی همچنین به برگزاری برنامه‌هایی در حوزه طراحی خدمات کتابخانه‌ای، افتتاح کتابخانه‌های جدید و تجلیل از برگزیدگان نشان هم‌خوان اشاره کرد.
معاون ترویج و توسعه نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور اجرای پویش اهدای کتاب و طرح بخشودگی جرایم دیرکرد منابع امانت‌گرفته‌شده را از دیگر برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای این هفته عنوان کرد.
محبوب در ادامه از برگزاری نخستین نشست از سلسله‌نشست‌های تخصصی هوش مصنوعی مولد ویژه کتابداران خبر داد و گفت: این برنامه با همکاری معاونت پژوهش و برنامه‌ریزی نهاد برگزار می‌شود.
وی افزود: رونمایی از سامانه علمی ـ پژوهشی نهاد، معرفی داشبورد تحلیلی داده‌ها و برگزاری نشست‌های مجازی درباره نقش کتابداران نیز در دستور کار قرار دارد.
معاون ترویج و توسعه نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با بیان اینکه برنامه‌های هفته کتاب محدود به رویدادهای ملی نیست، اعلام کرد: در سطح کتابخانه‌های عمومی سراسر کشور، بیش از ۲۱ هزار برنامه فرهنگی و ترویجی پیش‌بینی شده است.
وی افزود: استان‌های فارس، گلستان، اصفهان، همدان و خراسان رضوی بیشترین تعداد برنامه‌های هفته کتاب را تدارک دیده‌اند.
محبوب در پایان ابراز امیدواری کرد که با اجرای این برنامه‌ها، فرصت بیشتری برای آشنایی مردم با خدمات کتابخانه‌های عمومی فراهم شود و هفته کتاب به بستری برای تقویت مشارکت اجتماعی در حوزه مطالعه و کتابخوانی تبدیل شود.
در پایان این نشست خبری پوستر رونمایی شد.
انتهای پیام/
