بسیج اساتید دانشگاه آزاد اسلامی در پیام روز خبرنگار:
چگونه زبان بدن در شبکههای اجتماعی شکل گرفت
به گزارش خبرگزاری آنا؛ در یک گفتوگوی حضوری، کلمات تنها بخشی از پیام را منتقل میکنند. حالت چهره، نحوه نشستن، حرکات بدن و لحن صدا نیز در برداشت مخاطب نقش دارند، اما در ارتباط متنی، بسیاری از این نشانهها حذف میشوند.
یک شبهجمله کوتاه مانند «باشه» میتواند در موقعیتهای مختلف معنای متفاوتی داشته باشد. مخاطب در گفتوگوی حضوری از لحن و حالت چهره برای تشخیص منظور استفاده میکند، اما در یک پیام متنی چنین اطلاعاتی را در اختیار ندارد.
به همین علت، کاربران از سالهای نخست ارتباطات آنلاین به دنبال راههایی برای انتقال احساس و لحن در کنار متن بودند. اموتیکونها نخستین راهحل ساده برای این مسئله بودند و پس از آن ایموجیها، گیفها و استیکرها بهتدریج به قسمت چت شبکههای اجتماعی اضافه شدند. علت علاقه به استفاده از این ابزارها و چرایی بهوجود آمدن آنها بهخاطر تاثیر عمیق زبان بدن بر گفتوگوهای روزمره است.
زبان بدن و تاثیر آن در ارتباطات
همانطور که اشاره شد، زبان بدن و نشانههای غیرکلامی میتوانند بر برداشت افراد از یکدیگر اثر بگذارند. نحوه قرار گرفتن بدن، حالت صورت، نگاه و حتی تغییرات ظریف چهره، اطلاعاتی درباره وضعیت عاطفی فرد در اختیار مخاطب قرار میدهد.
لحن صدا نیز نقش مهمی در انتقال معنا دارد. یک جمله مشخص با دو لحن متفاوت میتواند برداشتهای کاملاً متفاوتی ایجاد کند. زمانی که کلمات با لحن یا حالت چهره هماهنگ نباشند، مخاطب ممکن است در تشخیص منظور واقعی گوینده دچار تردید شود.
در یک پژوهش درباره انتقال احساس در ارتباطات، نقش سه عنصر زبان بدن، لحن صدا و کلمات بررسی شد. نتایج نشان داد در شرایطی که میان این سه عنصر ناهماهنگی وجود داشته باشد، نشانههای زبان بدن و لحن صدا میتوانند تأثیر بیشتری بر برداشت مخاطب بگذارند. بر همین اساس، نسبت مشهور ۵۵، ۳۸ و ۷ درصد شکل گرفت که ۵۵ درصد مربوط به زبان بدن، ۳۸ درصد مربوط به لحن صدا و ۷ درصد مربوط به کلمات بود.
اموتیکونها آغاز ارتباط تصویری در گفتوگوی متنی بودند
پیش از شکلگیری ایموجیهای امروزی، کاربران اینترنت از ترکیب نشانههای صفحهکلید برای انتقال احساس استفاده میکردند. این ترکیبها که بعدها «اموتیکون» نام گرفتند، امکان نمایش حالتهایی مانند شادی، ناراحتی یا چشمک را فراهم میکردند.
یکی از نقاط مهم در تاریخ اموتیکونها به سال ۱۹۸۲ بازمیگردد. «اسکات فالمن»، استاد دانشگاه «کارنگی ملون»، پیشنهاد کرد کاربران از ترکیبهایی از علائم برای مشخص کردن شوخی یا جدی بودن پیامها استفاده کنند. این ایده به سرعت در فضای اینترنت گسترش یافت. اموتیکونها راهی ساده برای انتقال لحن در محیطی بودند که صدا و حالت چهره در آن وجود نداشت.
ایموجیها به اموتیکونها رنگ و جذابیت دادند
در اواخر دهه ۱۹۹۰، مسیر ارتباط تصویری وارد مرحله تازهای شد. «شیگتاکا کوریتا»، کارمند شرکت «NTT DoCoMo» در ژاپن، مجموعهای شامل ۱۷۶ نماد ساده را برای یک سرویس اینترنت موبایلی طراحی کرد. این نمادها به تدریج از صورتکهای ساده فراتر رفت و طیف گستردهای از احساسات، اشیا، غذاها، حیوانات، مکانها و موقعیتهای مختلف را دربر گرفت.
کارکرد اصلی ایموجی در ارتباطات روزمره، کمک به انتقال احساس و لحن است. یک جمله کوتاه ممکن است در پیام متنی سرد یا رسمی به نظر برسد، در حالی که اضافه شدن یک نشانه تصویری میتواند برداشت مخاطب را تغییر دهد.
از این منظر، ایموجی تا حدی همان نقشی را ایفا میکند که حالت چهره در یک گفتوگوی حضوری دارد. لبخند، اخم یا چشمک میتواند معنای یک جمله را تغییر دهد. البته برداشت از این نمادها همیشه یکسان نیست. تفاوتهای فرهنگی، نسلی و فردی میتواند باعث شود کاربران از یک نشانه برداشتهای متفاوتی داشته باشند. برای مثال ممکن است یک ایموجی در ایران برای کاربران بومی معنا و مفهومی داشته باشد که برای کاربران غیرفارسیزبان ندارد.
گیفها طیف ابراز احساسات دیجیتال را وسیعتر کردند
فرمت گیف در سال ۱۹۸۷ ایجاد شد و ابتدا در وبسایتها و اتاقگفتوگوهای اینترنتی کاربرد داشت. با گسترش شبکههای اجتماعی و پیامرسانها، گیفها به ابزاری برای انتقال واکنش تبدیل شدند.
کاربر میتواند به جای توضیح درباره یک احساس یا واکنش، یک تصویر متحرک کوتاه ارسال کند. خنده، تعجب، عصبانیت، هیجان یا همدلی را میتوان در چند ثانیه بدون آنکه نیاز به نوشتن توضیح طولانی باشد، نشان داد.
ایموجیهایی گستردهتر و شخصیسازیشده به نام استیکر
استیکرها مرحله دیگری در گسترش ارتباط تصویری بودند. آنها نسبت به ایموجیها بزرگتر و جزئیتر هستند و میتوانند شخصیت، صحنه، حرکت یا حتی یک جمله را در خود جای دهند.
یکی از نقاط مهم در تاریخ استیکرها به سال ۲۰۱۱ و پیامرسان «Line» بازمیگردد. کاربران این پیامرسان میتوانستند به جای نوشتن یک جمله، تصویر یک شخصیت کارتونی یا یک واکنش مشخص را ارسال کنند.
این قابلیت به سرعت در پیامرسانهای دیگر نیز گسترش یافت. استیکرها به ابزاری برای سلام کردن، تشکر، شوخی، ابراز احساسات و حتی ادامه دادن یک گفتوگو بدون استفاده از متن تبدیل شدند.
زبان بدن دیجیتال کمکم شکل گرفت
مسیر اموتیکون، ایموجی، گیف و استیکر در ظاهر تاریخچه چند ابزار ارتباطی است، اما در اصل یک نیاز مشترک را نشان میدهد. در ارتباط حضوری، لحن صدا، حالت چهره و حرکات بدن در کنار کلمات قرار میگیرند و به مخاطب کمک میکنند پیام را بهتر تفسیر کند. در ارتباط دیجیتال، ابزارهای تصویری بخشی از این خلأ را پر کردند.
از این منظر، این ابزارها را میتوان نوعی زبان بدن دیجیتال دانست که به جای حرکت واقعی بدن، از تصویر و حرکت برای انتقال احساس و لحن استفاده میکند. این روند با پیشرفت تکنولوژی همچنان ادامه دارد و آواتارها، فیلترهای واقعیت افزوده و ابزارهای هوشمصنوعی در حال ساخت شکلهای تازهای از ارتباط تصویری هستند.
انتهای پیام/
