رئیس ستاد اربعین دانشگاه آزاد اسلامی خبر داد
تحول در آموزش هوش مصنوعی مدارس «سما»؛ از پرورش «ذهن کاربستی» تا صیانت از هویت فکری کودکان
محمدرضا حقدوست، مدیر علمی پروژه آموزش هوش مصنوعی برپایه مغز آگاهی در مدارس سما تهران، در گفتوگو با خبرنگار آنا، با اشاره به نسل جدید کودکان و دانش آموزان، اظهار داشت: ما با نسلی روبهرو هستیم که نیاز به درک عمیق دارد. نکته کلیدی این است که آموزش و یادگیری دو مقوله متفاوت هستند. آموزش، کاری است که متخصصان انجام میدهند؛ برنامهریزی، ایدهدهی، طراحی و اجرا با پداگوژی خاص، اما یادگیری، اتفاقی است که برای آن کودک میافتد. تمام تمرکز ما در این پروژه بر این بود که علاوه بر نوآوری در محتوای هوش مصنوعی، در سبک کلاسها نیز نوآوری کنیم.
ارتباط با دانشآموزان در قالب بازی و شبیهسازی
حقدوست با اشاره به شعار اصلی این پروژه گفت: شعار ما این بود که «چون که با کودک سر و کارت فتاد، پس زبان کودکی باید گشاد». یعنی باید با ادبیات، زبان و کلام خود کودکان هماهنگ شد. کلام بچهها بازیست، تفکرشان بازیست. به همین دلیل، در قالب بازی، نمایش، شبیهسازی، فرصتهای گفتوگو و حتی فلسفهبافیهای داغ، به دانشآموزان اجازه دادیم اختلاف نظر را تجربه کنند و ظرفیتهای فوقالعاده خود را نشان دهند.
وی افزود: امیدوارم این ظرفیتها تلنگری برای مسئولان حوزه آموزش باشد تا از این استعدادها به صورت عملیاتی استفاده کنند، نه اینکه فقط صحنهای برای درخشش بچهها ایجاد کنند.
نسل اپلیکیشن با ذهن کاربستی، خسته از فلسفهبافیهای بیهوده
مدیر علمی پروژه آموزش هوش مصنوعی برپایه مغز آگاهی در مدارس سما تهران با تأکید بر ویژگیهای نسل جدید تصریح کرد: این نسل از فلسفهبافیهای بیهوده، تئوریهای ناکارآمد و اندیشههای گذشته خسته است. نسل لفافه و تعارف نیست؛ نسل رکگویی، شفافگویی و کاربست است. این نسل، نسل اپلیکیشن است و ذهن کاربستی دارد. اگر به این سمت نزدیک شویم، میتوانیم با آنها همادبیات شده و وارد گفتمان بیننسلی شویم.
آموزش هوش مصنوعی بدون مربی؛ تهدیدی برای هویت فکری کودکان
حقدوست با اشاره به پژوهشهای موجود درباره مضرات آموزش هوش مصنوعی به کودکان و نوجوانان هشدار داد: پژوهشهایی که از مضرات آموزش هوش مصنوعی میگویند، چندین برابر پژوهشهایی است که از فواید آن سخن میگویند. این یعنی اگر دانش، بینش و ظرفیت لازم را نداریم، آموزش ندادن هوش مصنوعی به بچهها بهصرفهتر است.
وی با بیان مفهوم «ابروهای هوشمند کودکانهکور» توضیح داد: نباید ابرو را برداریم و چشم را کور کنیم. مغز کودکان تا ۱۸ سالگی و حتی تا ۲۵ سالگی در حال تکامل است. قشر پیشپیشانی که کنترل شناختی و تفکر را بر عهده دارد، تا آن سن کامل نمیشود. وقتی یک مغز تکاملنیافته با یک ابزار تکاملنیافته و یک هویت در حال شکلگیری ترکیب شود، اگر مربی و راهنما در کنار آن نباشد، خطرآفرین خواهد بود.
حقدوست در ادامه با اشاره به خطرات ترکیب ناایمن مغز در حال رشد و ابزارهای پیچیده، هشدار داد: ما با یک مغز تکاملنیافته روبهرو هستیم که تا ۱۸ تا ۲۵ سالگی به تکامل کامل نمیرسد. از سوی دیگر، یک ابزار تکاملنیافته به نام هوش مصنوعی داریم که هنوز هویت و اصالت انسانی ندارد. در این میان، یک «من» در حال شکلگیری است که تازه دارد هویت خود را میسازد. حالا اگر این سه عنصر را با یک ربات بیهویت ترکیب کنیم و در کنارشان یک مربی و راهنما نباشد که به آن «من» اصالت ببخشد، عزت نفس را بالا ببرد، تفکر انتقادی و خلاق را پرورش دهد و اخلاقیات را در لایههای طرحواره ذهنی کودک نهادینه کند، چه اتفاقی میافتد؟
وی تأکید کرد: این ترکیب خطرناک، اگر با هدایت یک مربی آگاه همراه نباشد، میتواند به جای ساختن هویت، آن را دچار گسست و بیثباتی کند. بدون این همراهی، هوش مصنوعی نه یک ابزار، بلکه تهدیدی برای هویت در حال شکلگیری کودک خواهد بود.
ضرورت پرورش تفکر انتقادی پیش از استفاده از ابزار
مدیر علمی پروژه آموزش هوش مصنوعی برپایه مغز آگاهی در مدارس سما تهران با اشاره به ساختار آموزشی این پروژه خاطرنشان کرد: تمام دروس ما در همه پایهها سه سطح داشت: آمادگی، تفکر و اقدام. آمادگی یعنی ایجاد ظرفیت برای یادگیری هوش مصنوعی؛ تفکر یعنی تفکرهای خلاق، نقاد، سیستمی، تیمی و طراحی که بچهها قبل از استفاده از ابزار، فکر کردن را یاد بگیرند. این کار کمک میکند جایگاه ابزار برای بچهها به یک بت تبدیل نشود؛ ابزاری باشد همانطور که بشر روزگاری سنگ برداشت و امروز هوش مصنوعی برمیدارد.
وی در پایان با تأکید بر ضرورت نهادینهسازی اخلاقیات در سنین شکلگیری طرحوارههای ذهنی کودکان، ابراز امیدواری کرد که با توجه به دستاوردهای نویدبخش اولیه این پروژه، و با اتکا بر رویکرد یادگیرنده و اصلاحگر، در سال آینده شاهد گامهای مؤثرتر و نتایج درخشانتری در مسیر توسعه هوش مصنوعی در مدارس سما باشیم.
انتهای پیام/
