دانش فنی ایرانی برای شناسایی آلایندهها در مقیاس «قسمت در میلیارد»
اگرچه دستگاه LC-MS/MS به دلیل پیچیدگی فناوری در داخل کشور تولید نمیشوند، اما توسعه روشهای آزمون و بومیسازی فرآیندهای تحلیلی با تکیه بر این دستگاهها، میتواند نقش مؤثری در کنترل کیفیت محصولات، تسهیل صادرات و کاهش برگشت محمولههای غذایی از بازارهای بینالمللی ایفا کند.
مجید عامری، مدیرعامل شرکت دانشبنیان جویا بهنود در گفتوگو با آناتک، با تشریح روند توسعه این مجموعه اظهار کرد: «فعالیت شرکت از سال ۱۳۹۷ با یک آزمایشگاه حدود ۵۰ تا ۶۰ مترمربعی آغاز شد. بهتدریج تا سال ۱۴۰۰ با توسعه فضای آزمایشگاه آن را به تجهیزات پیشرفته روز دنیا در حوزه آزمایشهای مواد غذایی، آرایشی و بهداشتی مجهز کردیم.»
ورود به دنیای آنالیزهای فوقحساس
وی با اشاره به یکی از مهمترین تجهیزات مورد استفاده در این مجموعه افزود: «یکی از دستگاههای پیشرفته آزمایشگاهی که در اختیار داریم، دستگاه LC-MS/MS یا Liquid Chromatography-Mass Spectrome است که برای جداسازی و شناسایی اجزای تشکیلدهنده یک ماده یا ترکیب به کار میرود.»
عامری با تأکید بر اینکه این شرکت تولیدکننده دستگاه نیست، تصریح کرد: «این تجهیزات به دلیل پیچیدگی فناوری، در ایران تولید نمیشوند و ما آن را وارد کردهایم. ارزش اصلی فعالیت ما توسعه روشهای آزمون و نحوه استفاده از این دستگاه برای انجام آنالیزهای تخصصی است؛ موضوعی که دانشبنیان بودن شرکت نیز بر همین اساس شکل گرفته است.»
وی ادامه داد: «برای نخستین بار در کشور موفق شدیم روش اندازهگیری گلوتامیک اسید را توسعه دهیم. این ماده بهعنوان طعمدهنده در برخی محصولات غذایی استفاده میشود و میزان آن باید در محدوده استاندارد باشد، اما پیش از این امکان اندازهگیری آن در کشور وجود نداشت.»
مدیرعامل شرکت دانشبنیان جویا بهنود درباره مزیت این فناوری گفت: «مهمترین ویژگی دستگاه LC-MS/MS حساسیت بسیار بالای آن است؛ بهگونهای که میتواند ناخالصیها را در مقیاس قسمت در میلیون (ppm) و حتی قسمت در میلیارد (ppb) شناسایی و اندازهگیری کند. البته این میزان دقت به مدل دستگاه نیز بستگی دارد و نسخههای مختلف آن حساسیتهای متفاوتی دارند.»
وی با اشاره به کاربردهای این فناوری افزود: «بیشترین استفاده از این دستگاه در حوزه دامپزشکی، اندازهگیری باقیمانده آنتیبیوتیکها در مواد خام دامی و همچنین شناسایی سموم کشاورزی در محصولات غذایی است.»
دقتی که کیفیت صادرات را تضمین میکند
عامری، هزینه بالای تجهیزات را مهمترین چالش توسعه این حوزه دانست و گفت: «قیمت یک دستگاه نو از این نوع اکنون به حدود ۵۰ میلیارد تومان میرسد؛ به همین دلیل ما نمونه دستدوم، اما باکیفیت آن را با هزینهای حدود نصف این مبلغ تهیه کردیم.»
وی با تأکید بر نقش این فناوری در ارتقای کیفیت صادرات محصولات غذایی اظهار کرد: «در صادرات محصولات کشاورزی و دامی، اندازهگیری باقیمانده سموم و آنتیبیوتیکها یک الزام جدی است. بارها پیش آمده که محمولههای صادراتی به دلیل بالا بودن میزان این ترکیبات از مقصد برگشت خوردهاند. اگر این آزمونها پیش از صادرات در داخل کشور با دقت انجام شود، از بروز چنین مشکلاتی جلوگیری خواهد شد.»
مدیرعامل شرکت دانشبنیان جویا بهنود در ادامه به یکی از پروژههای شاخص این مجموعه اشاره کرد و گفت: «یکی از پروژههای مهمی که برای پژوهشگاه استاندارد ملی ایران انجام دادیم، تشخیص منشأ ژلاتین بود. پیش از این معمولاً از روشهای مبتنی بر PCR استفاده میشد که بیشتر نتیجهای از نوع وجود دارد یا ندارد ارائه میکرد، اما ما با استفاده از دستگاه LC-MS/MS توانستیم منشأ ژلاتین را بهطور دقیق مشخص کنیم و ژلاتین حاصل از گاو، گوسفند، مرغ و خوک را از یکدیگر تفکیک و شناسایی کنیم.»
وی در پایان خاطرنشان کرد: «این موضوع بهویژه در کنترل محصولات وارداتی و بررسی الزامات شرعی و استانداردهای کیفی، از اهمیت بالایی برخوردار است و میتواند دقت آزمایشهای تخصصی کشور را به شکل قابل توجهی افزایش دهد.»
انتهای پیام/
