دستور رهبر شهید انقلاب، مسیر بومیسازی یک فناوری مرتبط با امنیت غذایی را هموار کرد
امنیت غذایی فقط به تولید بیشتر محصولات کشاورزی محدود نمیشود؛ دستیابی به فناوریهای راهبردی و بومی در زنجیره تولید غذا نیز یکی از پایههای اصلی حفظ استقلال کشور به شمار میرود. هر اندازه وابستگی به فناوریهای خارجی در این حوزه کاهش یابد، تابآوری کشور در برابر تحریمها، اختلال در زنجیره تأمین و فشارهای بیرونی افزایش پیدا میکند. از همین رو، حمایت از بومیسازی فناوریهای مرتبط با امنیت غذایی تنها یک تصمیم صنعتی یا فناورانه نیست، بلکه اقدامی راهبردی برای آینده کشور محسوب میشود.
علیرضا خاکدامن، رئیس سابق حوزۀ ریاست معاونت علمی ریاست جمهوری در گفتوگو با آناتک از تجربهای کمتر شنیدهشده روایت میکند؛ رخدادی که نشان میدهد چگونه یک دستور رهبر شهید انقلاب توانست موانع اداری را از پیش روی یک فناوری حساس بردارد و مسیر خودکفایی در یکی از حوزههای مهم امنیت غذایی را تسهیل کند.
قانون جهش تولید دانشبنیان ابزار اجرایی حمایت از تولید داخلی را فراهم کرد
علیرضا خاکدامن با اشاره به اهمیت بهرهگیری از توان داخلی و جلوگیری از خرید کالاهای خارجی دارای مشابه ایرانی بیان کرد: موضوع استفاده از ظرفیتهای داخلی از جمله محورهایی است که طی سالهای گذشته بیشترین تأکید بر آن از سوی رهبر معظم انقلاب مطرح شده است. استمرار این تأکیدها نقش مهمی در شکلگیری قوانین و سازوکارهایی داشت که از یک سو برای گرایش به خرید کالاهای خارجی محدودیت ایجاد میکند و از سوی دیگر، مجموعهها و دستگاهها را به استفاده از تولیدات داخلی تشویق میکند.
وی افزود: این سیاستها در قالب قانون جهش تولید دانشبنیان به ابزارهای اجرایی مشخصی تبدیل شد. پیش از تصویب این قانون، اگر قصد داشتیم دستگاههای اجرایی را از ورود به حوزههایی که بخش خصوصی توان انجام آن را داشت، بازداریم، ابزار قانونی مؤثری در اختیار نداشتیم. اما در قانون جهش تولید دانشبنیان بهصراحت تصریح شد که دستگاههای اجرایی حق رقابت با بخش خصوصی را ندارند؛ مشروط بر اینکه بخش خصوصی توان تولید محصول یا ارائه خدمت مورد نیاز کشور را داشته باشد.
خاکدامن ادامه داد: در چنین شرایطی دیگر ضرورتی ندارد یک دستگاه دولتی با صرف هزینههای چندبرابری و بدون دغدغه بهرهوری یا سودآوری، وارد عرصهای شود که بخش خصوصی توانایی انجام آن را دارد. این حکم قانونی کمک بسیار بزرگی بود تا بتوانیم با استناد به قانون جهش تولید دانشبنیان و در چارچوب تأکیدات رهبر معظم انقلاب، این موضوع را بهصورت جدی پیگیری کنیم.
وی خاطرنشان کرد: در این مسیر برای مجموعههای مختلف احکام لازم صادر شد، پیگیریهای متعددی انجام گرفت و تولید برخی محصولات در بخشهای دولتی که بخش خصوصی توان تولید آنها را داشت، متوقف شد. نتیجه نیز نشان داد که این اقدام هیچ چالش جدی برای کشور ایجاد نکرد و حتی زمینه را برای حضور مؤثرتر بخش خصوصی فراهم ساخت.
از انتظار برای دریافت طرحها خارج شدیم و به سراغ صنایع رفتیم
رئیس سابق حوزه ریاست معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری درباره حمایت از «تولید بار اول» نیز گفت: موضوع تولید بار اول از گذشته در قوانین کشور پیشبینی شده بود و حمایتهای قانونی مختلفی برای آن وجود داشت، اما در دوره ریاستجمهوری شهید آیتالله سیدابراهیم رئیسی و مدیریت دکتر روحالله دهقانی فیروزآبادی در معاونت علمی، این موضوع از حالت منفعل خارج شد و به یک برنامه فعال و میدانی تبدیل شد.
وی افزود: پیش از آن معمولاً دبیرخانهای تشکیل میشد و منتظر میماند تا طرحها به آن مراجعه کنند، اما در آن دوره رویکرد تغییر کرد. ما خودمان به سراغ صنایع میرفتیم؛ بهعنوان نمونه با شرکت ملی نفت وارد تعامل میشدیم، به آنها کمک میکردیم مسئله خود را بهدرستی تعریف کنند، فراخوان مناسب منتشر کنند، شرکتهای توانمند را شناسایی و وارد میدان کنند و در نهایت نیز از ظرفیتهای قانونی تولید بار اول برای انعقاد قراردادها بهره ببرند.
خاکدامن تصریح کرد: این شیوه عملکرد، آثار بسیار مثبتی داشت. واقعیت این است که بسیاری از مدیران دستگاههای اجرایی به دلیل حساسیتهای نظارتی و مسئولیتهای قانونی، از پذیرش ریسک پرهیز میکنند و ترجیح میدهند وارد مسیرهای جدید نشوند. حضور فعال معاونت علمی و پیگیری مستمر این مجموعه باعث میشد مدیران دولتی با اطمینان بیشتری وارد این فرآیند شوند و از پشتوانه کارشناسی و حقوقی لازم برخوردار باشند.
یک دستور قاطع، موانع چندین ساله را از مسیر فناوری کشور برداشت»
مدیرعامل فعلی مؤسسه دانشبنیان برکت با اشاره به یکی از تجربههای خود در دوران مسئولیت در معاونت علمی بیان کرد: یکی از خاطرات مهم من مربوط به موضوعی بود که کشور در مقطعی به دلیل تحریمها با کمبود آن مواجه شده بود. در همان زمان پروژهای در معاونت علمی برای داخلیسازی آن آغاز شده بود، اما روند پیشرفت آن بسیار دشوار بود و موانع متعددی در مسیر اجرای طرح وجود داشت.
وی ادامه داد: حتی افرادی در بخشهای مختلف حضور داشتند که تمایلی به به ثمر رسیدن این پروژه نداشتند؛ در حالی که نتیجه این اقدام مستقیماً با امنیت غذایی مردم ارتباط داشت. به همین دلیل نامهای تهیه شد و از طریق دکتر ستاری برای رهبر معظم انقلاب ارسال شد.
خاکدامن افزود: رهبر معظم انقلاب در پاسخ به آن نامه، دستور بسیار صریح و قاطعی صادر کردند و تأکید داشتند هر فرد یا مجموعهای که مانع داخلیسازی این موضوع در کشور شود، باید از دولت و مجموعههای مرتبط کنار گذاشته شود. واژه «ازاله» که در این دستور بهکار رفته بود، در آن مقطع در میان مدیران ارشد کشور بازتاب گستردهای پیدا کرد.
وی تأکید کرد: این دستور، درهایی را گشود که شاید اگر سالها نیز پیگیری میکردیم، امکان باز شدن آنها در ساختار اداری کشور وجود نداشت. همین حمایت موجب شد پروژهای که با موانع فراوان روبهرو بود، به نتیجه برسد.
رئیس سابق حوزه ریاست معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری در پایان گفت: امروز با اطمینان میتوانم بگویم همان اقدام باعث شده است کشور در آن حوزه مشخص در برابر تحریمها مقاومتر شود. همچنین اگر سرمایهگذاریهای لازم در ادامه این مسیر انجام گیرد، ظرفیت ایجاد آثار اقتصادی قابل توجه و دستاوردهای بزرگ برای کشور نیز وجود خواهد داشت.
انتهای پیام/
