«مار در بیشه» به جای محکومیت برنده جایزه شد

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا  به نقل از «ورایتی»، «مار در بیشه»  داستانی از جمیر نذیر، نویسندهٔ ۶۲ سالهٔ اهل ترینیداد و توباگو، پس از ماه‌ها جنجال و اتهام‌زنی در شبکه‌های اجتماعی دربارهٔ تولید با هوش مصنوعی، سرانجام موفق شد جایزهٔ اصلی داستان‌کوتاه کشور‌های همسود را از آن خود کند. این اثر که پیش‌تر برندهٔ منطقهٔ کارائیب شده بود، با رأی هیئت داوران به‌عنوان اثری «اصیل، شاعرانه و به‌شدت تأثیرگذار» توصیف شد.

جنجال در فضای مجازی و اتهامات هوش مصنوعی

ماجرا از اواسط ماه می (اردیبهشت‌ماه) آغاز شد، زمانی که نام نذیر به‌عنوان برندهٔ منطقه‌ای اعلام شد. کاربران شبکه‌های اجتماعی ایکس و بلواسکای به سرعت به این داستان حمله کردند و مدعی شدند که اثر دارای «نشانه‌های آشکار» تولید با هوش مصنوعی است. از جمله این نشانه‌ها، استفادهٔ مکرر از ساختار‌های «نه الف، بلکه ب» و جملات سه‌بخشی بود. برخی کاربران حتی جملات خاصی از داستان مانند «آفتاب روی ورق‌های گالوانیزه، سازی‌گر ستمگری است» و «او راه رفتنی داشت که نیمکت‌ها را به مرد تبدیل می‌کرد» را دستمایهٔ انتقادات خود قرار دادند.

در اوج این جنجال، مجلهٔ ادبی معتبر گرانتا که سال‌ها آثار برندهٔ این جایزه را منتشر می‌کرد، از همکاری با این رویداد ادبی کناره‌گیری کرد. همچنین پروفسور «ایثان مالیک» از دانشگاه وارتون اعلام کرد که نرم‌افزار‌های تشخیص هوش مصنوعی، امتیاز صددرصد تولید با ربات را برای این داستان ثبت کرده‌اند.

تحقیق بنیاد همسود و تبرئهٔ نویسنده

با بالا گرفتن جنجال، بنیاد کشور‌های همسود یک تحقیق رسمی را آغاز کرد. مسئولان این بنیاد به‌جای تکیه بر نرم‌افزار‌های تشخیص هوش مصنوعی که به گفتهٔ آنها «معصوم نیستند و احکام متناقض صادر می‌کنند»، از نویسنده خواستند مدارک و پیش‌نویس‌های اثر خود را ارائه دهد.

«رضمی فاروق»، مدیرکل بنیاد همسود، در این باره گفت: «ما به‌جای تسلیم شدن در برابر نرم‌افزار‌های تشخیص، از برندگان خواستیم پیش‌نویس‌های کاری، طرح‌ها و شواهد سیر هنری خود را نشان دهند. این نرم‌افزار‌ها خطاپذیرند و اعتمادِ اساسی‌ای که یک جایزه به آن متکی است را از بین می‌برند.» وی در ادامه هشدار داد که این نرم‌افزار‌ها نسبت به نویسندگان شهر‌های غیرمرکزی مانند کینگستون، کلکته، کوالالامپور و کیگالی سوءظن بیشتری دارند و آنها را ناچار می‌کنند «نه تنها استعداد، بلکه انسانیت خود را اثبات کنند.»

پس از بررسی پیش‌نویس‌ها، اسناد دارای تاریخ و یادداشت‌های نویسنده، بنیاد اعلام کرد که «هیچگونه استفاده از هوش مصنوعی در نوشتن داستان برنده تأیید نشده است» و از تصمیم داوران حمایت کامل کرد.

دفاعیات نویسنده: الهام از کودکی و استفاده از فناوری گفتار به متن

جمیر نذیر در فیلمی که توسط بنیاد همسود منتشر شد، به دفاع از اثر خود پرداخت. او از «وی. اس. نایپل» و «درک والکات» به‌عنوان الهام‌بخش‌های اصلی خود نام برد و تأکید کرد که این داستان ریشه در کودکی‌اش در ترینیداد روستایی دارد: «هر روز از کنار میخانه‌های کنار نیشکر که کارگران در آن جمع می‌شدند، به مدرسه می‌رفتم. صداها، خنده‌ها، بحث‌ها و گفت‌و‌گو‌هایی که زندگی روستا را شکل می‌دادند، در خاطرم مانده است.»

نذیر توضیح داد که به دلیل مشکلات جسمی، از نرم‌افزار تبدیل گفتار به متن برای نوشتن استفاده کرده است. او گفت که صفحهٔ گوشی موبایل فقط سه یا چهار خط متن را نشان می‌داده و به همین دلیل هر خط را کامل و صیقلی می‌کرده تا به خط بعدی برود و اینگونه بود که اثرش «بسیار پرداخته و صیقلی» از کار درآمده است. وی همچنین تأکید کرد که شش یا هفت پیش‌نویس برای این داستان نوشته است.

جایزه و واکنش‌های ادامه‌دار

نذیر با این پیروزی، علاوه بر دو هزار و پانصد پوندی که پیش‌تر به‌عنوان برندهٔ منطقهٔ کارائیب دریافت کرده بود، دو هزار و پانصد پوند دیگر نیز دریافت خواهد کرد. با این حال، واکنش‌ها به اعلام برنده‌شدن او همچنان دوگانه است. بسیاری از کاربران شبکه‌های اجتماعی از این تصمیم ابراز ناامیدی کرده‌اند. یکی از کاربران ایکس نوشت: «بسیار ناامیدکننده است. احساس می‌کنم آنها می‌خواستند پس از تمام جنجال‌ها بر حرف خود بمانند. احتمالاً دفعهٔ بعد در فکر شرکت در این جایزه تجدید نظر خواهم کرد.»

با وجود این واکنش‌ها، بنیاد همسود اعلام کرده است که به تصمیم خود پایبند است و از اصالت این اثر ادبی دفاع می‌کند.