گریه بر حسین(ع)؛ راحتی در قبر، همنشینی در بهشت / ۱۰ روایت ناب از اجر عظیم عزاداری

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، فرهنگ غنی شیعه، گریه بر مصیبت امام حسین(ع) را یکی از نعمت‌های بزرگ الهی می‌شمارد که ریشه در قرآن و روایات اهل بیت(ع) دارد. گریه بر آن حضرت نه تنها نشانه عشق و محبت به اهل بیت(ع) است، بلکه دریایی از ثواب و نورانیت را در زندگی انسان جاری می‌کند. در این گزارش، به استناد آیات قرآن و احادیث معصومین(ع)، ابعاد مختلف این اجر عظیم را بررسی می‌کنیم.

مبانی قرآنی گریه

واژه «بکاء» به معنای گریه و مشتقات آن، حدود هفت بار در قرآن کریم آمده است. برخلاف تصور برخی که گریه را تنها در اسلام می‌دانند، روایات نشان می‌دهد که همه پیامبران، پیروان خود را به اشک ریختن برای توبه دعوت می‌کردند.

آیه ۱۶ سوره یوسف: «وَجَاءُوا أَبَاهُمْ عِشَاءً یَبْکُونَ» - «و شامگاهان گریان نزد پدر خود باز آمدند». این آیه نشان می‌دهد که گریه، زبان مشترک انبیا و اولیای الهی بوده است.

آیه ۵۸ سوره مریم: مفسران قرآن در تفسیر آیه‌ای که به گریه کردن پیامبران الهی اشاره دارد، نوشته‌اند: «گریه از زمان آدم ابوالبشر وجود داشته و همواره وسیله‌ای برای توبه بوده است».

سوره اسراء آیه ۱۰: «وَیَخِرُّونَ لِلْأَذْقَانِ یَبْکُونَ وَیَزِیدُهُمْ خُشُوعًا» - «آنها (بی اختیار) به زمین می‌افتند و گریه می‌کنند و (تلاوت این آیات) بر خشوعشان می‌افزاید».

وحی الهی به حضرت موسی(ع): «ای موسی! کسانی که از خوف من گریه می‌کنند در قیامت اعمالشان را مانند دیگر مردم مورد تفتیش قرار نمی‌دهم، چراکه هیچ عبادتی برای من مانند مناجات همراه اشک نیست».

روایات درباره اجر و ثواب گریه بر امام حسین(ع)

۱. امام حسین(ع) خود را «کشته اشک» معرفی می‌کند. در روایات متعدد، امام حسین(ع) می‌فرماید: «أَنَا قَتیلُ الْعَبْرَهِ» - «من، کشته اشک هستم».

امام صادق(ع) از امیرالمؤمنین(ع) نقل می‌کند که به حسین(ع) نگاه کرد و فرمود: «یا عَبْرَهَ کُلِّ مُؤْمِنٍ» - «ای اشک هر مؤمن».

در روایت دیگری، امام حسین(ع) می‌فرماید: «أَنَا قَتیلُ الْعَبْرَهِ، لا یَذْکُرُنی مُؤْمِنٌ إِلَّا اسْتَعْبَرَ» - «من کشته اشک هستم، هیچ مؤمنی مرا یاد نمی‌کند مگر این که اشکش جاری می‌شود».

و نیز فرمود: «أَنَا قَتیلُ الْعَبْرَهِ، لا یَذْکُرُنی مُؤْمِنٌ إِلّا بَکی» - «من کشته اشک هستم، هیچ مؤمنی مرا یاد نمی‌کند جز این که گریه می‌کند».

۲. گریه بر امام حسین(ع) در تمام مصائب استثناست

امام صادق(ع) می‌فرماید: «إِنَّ الْبُکَاءَ وَ الْجَزَعَ مَکْرُوهٌ لِلْعَبْدِ فِی کُلِّ مَا جَزِعَ- مَا خَلَا الْبُکَاءَ وَ الْجَزَعَ عَلَی الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍع فَإِنَّهُ فِیهِ مَأْجُور» - «جزع نمودن و گریستن برای بنده در تمام امور مکروه و ناپسند است مگر گریستن و جزع کردن بر حسین بن علی(ع) زیرا در گریستن بر او اجر و ثواب وجود دارد».

۳. کمترین اشک، بهشت را تضمین می‌کند

امام صادق(ع) می‌فرماید: «مَنْ ذُکِرَ الْحُسَیْنُ ع عِنْدَهُ فَخَرَجَ مِنْ عَیْنِهِ مِنَ الدُّمُوعِ مِقْدَارُ جَنَاحِ ذُبَابٍ کَانَ ثَوَابُهُ عَلَی اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَمْ یَرْضَ لَهُ بِدُونِ الْجَنَّه» - «اگر در نزد کسی که از حضرت حسین بن علی(ع) یادی بشود و از چشمش به مقدار بال مگس اشک خارج شود، اجر او با خدا است و خداوند برای او کمتر از بهشت را نمی‌پذیرد».

۴. گریه برای حسین(ع)، گناهان بزرگ را می‌ریزد

امام رضا(ع) می‌فرماید: «گریه کنندگان باید بر کسی همچون حسین(ع) گریه کنند، چرا که گریستن برای او، گناهان بزرگ را فرو می‌ریزد».

در حدیث مشهور ریان بن شبیب از امام رضا(ع) آمده است: «اگر گریه می‌کنی بر حسین(ع) گریه کن که تا آب دیده بر روی صورت تو جاری شود، خدای متعال تمام گناهان صغیره و کبیره تو را می‌آمرزد».

۵. سکونت در غرفه‌های بهشت

امام سجاد(ع) همواره می‌فرمود: «هر مؤمنی که از چشمانش به خاطر مصیبت قتل حسین(ع) اشک جاری شود تا به گونه‌اش برسد، خداوند او را در غرفه‌هایی از بهشت به مدت بسیار طولانی سکونت می‌دهد».

۶. ملک الموت مهربان‌تر از مادر

امام صادق(ع) به مسمع بن عبدالملک می‌فرماید: «ای مسمع! گریه بر احوالات حسین(ع) سبب می‌شود که ملک الموت بر تو مهربان‌تر از مادر شود».

۷. راحتی در قبر و بشارت فرشتگان

گریه بر حضرت اباعبدالله الحسین(ع) باعث راحتی در قبر، شادانی مرده، و پوشیده بودن او در هنگام خروج از قبر است، در حالی که او مسرور است و فرشتگان الهی به او بشارت بهشت و ثواب الهی را می‌دهند.

۸. همنشینی با امام حسین(ع) در بهشت

گریه کننده بر امام حسین(ع) در بهشت با ایشان و هم‌درجه ایشان خواهد بود. اجر و مزد هر قطره اشک، این است که شخص همیشه در بهشت منزل کند.

۹. گریه بر حسین(ع) محبوب‌ترین اشک نزد خدا

در روایات آمده است: «هیچ کس برای امام حسین گریه نمی‌کند، مگر اینکه ... اشکی که برای امام حسین(ع) بریزد، نزد خدا محبوب‌تر نخواهد بود».

۱۰. تشویق به «تباکی» (خود را به گریه زدن)

حتی پیامبر اکرم(ص) و امامان(ع) کسی را که آمادگی گریه کردن ندارد به «تباکی» (خود را به شکل گریه درآوردن) دعوت کرده‌اند تا یاد حسین(ع) در همه قرون و اعصار در خاطره‌ها زنده بماند.

گریه‌کنندگان عالم

امام صادق(ع) فرموده است: «گریه‌کنندگان عالم شش نفر بودند؛ آدم، یعقوب، یوسف، یحیی، فاطمه زهرا، و امام زین‌العابدین(ع)».

· حضرت آدم از مفارقت بهشت آنقدر گریست تا اینکه همانند دو نهر آب اشک از دیدگانش جاری شد.
· حضرت یعقوب آنقدر از فراق فرزندش یوسف گریست که ضعف بر بینایی چشمانش پدید گشت.
· حضرت یوسف آنقدر از فراق پدر بزرگوارش گریست تا اینکه اهل زندان از گریه او مضطرب شدند.

 حکمت و فلسفه گریه بر امام حسین(ع)

عالمان شیعه علت تأکید به گریه بر امام حسین(ع) را این دانسته‌اند که مکتب آزادی‌خواهی و مبارزه با ظلم همیشه زنده بماند.

فلسفه و اساس عزاداری؛ آرامش بخشیدن، دعوت به صبر و استقامت، روحیه دادن، نابود کردن هرگونه یأس و ناامیدی است و نتیجه آن جبران چالش‌ها و نشاط بخشی به صاحبان اندوه است.

گریه بر آن حضرت، ریشه در قرآن و روایات اهل بیت(ع) دارد و در جهت پیشبرد اهداف اسلام، تربیت و تعالیِ روحِ انسان‌ها، یک هنر خدادادی است.

مجموعه آیات و روایات نشان می‌دهد که گریه بر امام حسین(ع) از جایگاه والایی در اسلام برخوردار است و پاداش‌هایی همچون:

1. آمرزش تمام گناهان (صغیره و کبیره)
2. تضمین بهشت (حتی با کمترین اشک)
3. سکونت در غرفه‌های بهشت
4. هم‌درجه‌گی با امام حسین(ع) در بهشت
5. راحتی در قبر و هنگام احتضار
6. مهربانی ملک الموت
7. بشارت فرشتگان

برای عزاداران حسینی در نظر گرفته شده است. چنانکه امام حسین(ع) خود فرمود: «أَنَا قَتیلُ الْعَبْرَهِ» - «من کشته اشک هستم»، گویا اشک‌های مؤمنان، ادامه‌دهنده راه و رسالت آن حضرت تا روز قیامت است.

اللهم ارزقنا شفاعة الحسین یوم الورود