سلیمینمین: «نظر دیگر» در پیام رهبری به معنای مخالفت با تفاهمنامه نیست/ تفاهمنامه اخیر را نباید با تجربه برجام تطبیق داد
به گزارش خبرگزاری آنا، نهمین نشست «دوشنبههای دانشگاهی» به همت انجمن علمی ارتباطات اجتماعی دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی با موضوع «واکاوی تفاهمنامه رؤسای جمهور ایران و آمریکا با تأکید بر پیام رهبر انقلاب» برگزار شد.
در ابتدای این نشست، نازنین ملکیان، استاد ارتباطات دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، مجری برنامه، ضمن تسلیت ایام ماه محرم و قدردانی از رسانهها و خبرگزاریهای حاضر برای پوشش برنامه، اظهار کرد: هدف از برگزاری نشستهای «دوشنبههای دانشگاهی» فراهم کردن فضایی علمی برای بررسی، تحلیل و تبیین مسائل روز و جاری کشور است.
وی با اشاره به موضوع نشست افزود: تفاهمنامه میان رؤسای جمهور ایران و آمریکا در روزهای اخیر بازتاب گستردهای در فضای سیاسی و رسانهای کشور داشته و پرسشها و مطالبات مختلفی درباره آن مطرح شده است؛ از همین رو تلاش شده است در این نشست، ابعاد مختلف این موضوع از منظر تاریخی، سیاسی و راهبردی مورد بررسی قرار گیرد.
مجری برنامه سپس با معرفی سخنرانان نشست، از عباس سلیمینمین، پژوهشگر و تحلیلگر مسائل سیاسی، علی خضریان، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی نام برد و از آنان برای ارائه دیدگاههای خود دعوت کرد.
در ادامه، نخستین پرسش نشست از عباس سلیمینمین مطرح شد. مجری برنامه با اشاره به سابقه روابط ایران و آمریکا در چهار دهه گذشته و تجربههای مختلف مذاکره و تفاهم میان دو کشور، از وی خواست ارزیابی خود را درباره تفاهمنامه اخیر و زمینههای تاریخی شکلگیری آن بیان کند.
وی در پاسخ به پرسشی درباره ریشههای تاریخی تفاهمنامه و تجربه روابط ایران و آمریکا طی چهار دهه گذشته اظهار کرد: تجربههای متعدد مذاکره و تعامل با آمریکا موجب شکلگیری نوعی بیاعتمادی در میان بخشی از نخبگان و صاحبنظران شده است. بسیاری از افرادی که تحولات تاریخی را بهصورت دقیق دنبال کردهاند، بر اساس یک جمعبندی کارشناسی به این نتیجه رسیدهاند که آمریکا در موارد متعددی به تعهدات خود پایبند نبوده و نمیتوان نسبت به رفتار آن خوشبین بود.
وی افزود که این جمعبندی کارشناسی نباید نادیده گرفته شود، اما در عین حال نباید از اهمیت افکار عمومی غفلت کرد. سلیمینمین بیان کرد: رسیدن به یک تحلیل کارشناسی برای اداره جامعه کافی نیست و باید بتوان آن را برای افکار عمومی داخلی و جهانی نیز تبیین و تشریح کرد.
این پژوهشگر سیاسی با تأکید بر ضرورت اقناع افکار عمومی گفت: تبیین و اقناع یک راهبرد کلان است و نمیتوان نسبت به آن بیتوجه بود.
وی خاطرنشان کرد: جامعه باید نسبت به ویژگیهای رفتاری آمریکا آگاه شود و بداند چرا بخش مهمی از نخبگان سیاسی و کارشناسان نسبت به اعتماد به این کشور نگاه انتقادی دارند.
سلیمینمین در ادامه به برخی برداشتها درباره رابطه میان بیاعتمادی به آمریکا و انجام مذاکرات اشاره کرد و گفت: میان هشدار نسبت به اعتماد نکردن به آمریکا و اجازه دادن به مذاکره تناقضی وجود ندارد. یک موضوع، ارزیابی کارشناسی از رفتار آمریکا است و موضوع دیگر، ضرورت اقناع افکار عمومی و تبیین مسائل برای جامعه.
وی همچنین با انتقاد از برخی دیدگاهها که اصل مذاکره را زیر سؤال میبرند، اظهار کرد: تجربه تاریخی جمهوری اسلامی نشان میدهد در مقاطع مختلف پس از انقلاب، مذاکرات و گفتوگوهایی صورت گرفته و نمیتوان اصل مذاکره را خارج از بستر تاریخی کشور تحلیل کرد.
این فعال سیاسی در بخش دیگری از سخنان خود به مقایسه مذاکرات کنونی با برجام پرداخت و گفت: برخی جریانهای سیاسی تلاش میکنند شرایط امروز را بهطور کامل با تجربه برجام تطبیق دهند، در حالی که چنین مقایسهای دقیق نیست و میتواند موجب شکلگیری نگرانیهای غیرواقعی در جامعه شود.
وی بیان کرد: در شرایط فعلی، میان مذاکرهکنندگان و مجموعههای مسئول در حوزههای دفاعی و بازدارندگی کشور هماهنگی و ارتباط وجود دارد و این مسئله یکی از تفاوتهای مهم با برخی دورههای گذشته به شمار میرود.
سلیمینمین افزود: نباید با تحلیلهای نادرست، دستاوردها و موفقیتهای کشور را تحتالشعاع قرار داد. در مواجهههای اخیر، طرف مقابل با مطالبات گسترده و حداکثری وارد میدان شد، اما در نهایت نتوانست به اهداف اولیه خود دست یابد و ناچار شد خواستههای خود را در سطحی محدودتر مطرح کند.
وی این مسئله را نشانهای از موفقیت ملت ایران دانست و اظهار کرد: نباید اجازه داد برخی رویکردهای سیاسی این دستاوردها را به احساس شکست یا نگرانی تبدیل کند.
سلیمینمین در ادامه با اشاره به بخش مورد بحث پیام رهبر انقلاب درباره تفاهمنامه اظهار کرد: در روزهای اخیر برداشتهایی مطرح شده که گویا رهبر انقلاب مخالف اصل موضوع بودهاند، در حالی که در متن پیام از عبارت «نظر دیگری داشتم» استفاده شده است.
وی تأکید کرد: میان «نظر دیگر داشتن» و «مخالف بودن» تفاوت وجود دارد و نباید این دو مفهوم را یکسان تلقی کرد. داشتن دیدگاه متفاوت میتواند به معنای ارائه نگاه مکمل یا اصلاحی باشد و الزاماً نشانه مخالفت با اصل موضوع نیست.
این پژوهشگر سیاسی افزود که اگر مخالفتی بنیادین وجود داشت، اساساً اجازه اجرای موضوع صادر نمیشد. پیام رهبر انقلاب نشاندهنده احترام به فرآیندهای کارشناسی و تصمیمگیری در نهادهای مسئول است.
سلیمینمین با اشاره به روند تصمیمگیری در ساختار جمهوری اسلامی اظهار کرد: در موضوعات مهم، دیدگاههای کارشناسی مختلف مطرح میشود و پس از بررسی و بحث، جمعبندی نهایی صورت میگیرد. وی این روند را نشانه بلوغ سیاسی و ظرفیت بالای نظام در استفاده از نظرات تخصصی دانست.
وی خاطرنشان کرد: وجود تفاوت دیدگاه میان رهبر انقلاب و برخی نهادهای کارشناسی امری طبیعی است و آنچه اهمیت دارد، سازوکار تصمیمگیری و احترام به فرآیندهای کارشناسی است.
سلیمینمین همچنین با اشاره به نمونههایی از تجربههای گذشته جمهوری اسلامی گفت که در مقاطع مختلف، مسئولان کشور بر اساس ارزیابیهای تخصصی به جمعبندیهایی رسیدهاند و تصمیمات کلان نیز در چارچوب همین فرآیندها اتخاذ شده است. این موضوع نهتنها نشانه ضعف نیست، بلکه بیانگر آن است که ساختار تصمیمگیری کشور بر پایه گفتوگو، بررسی و مشارکت نهادهای مسئول شکل گرفته است.
این فعال سیاسی با رد توصیف جمهوری اسلامی به عنوان یک نظام استبدادی اظهار کرد: احترام به نظر کارشناسان و نهادهای مسئول نشاندهنده ظرفیت بالای نظام در استفاده از دیدگاههای تخصصی است. تداوم اداره امور در شرایط سخت، نشاندهنده وجود ظرفیتهای تصمیمگیری و قدرت استنباط در سطوح مختلف مدیریتی است.
سلیمینمین در بخش دیگری از سخنان خود نسبت به استفاده سیاسی از اختلافنظرهای کارشناسی هشدار داد و اظهار کرد: نباید مباحث تخصصی و کارشناسی به ابزاری برای تخریب افراد یا جریانهای مختلف تبدیل شود. انتشار یا استفاده سیاسی از دیدگاههای کارشناسی مطرحشده در نهادهای تصمیمگیر، میتواند به تضعیف فرآیند حکمرانی و کاهش اعتماد به سازوکارهای تخصصی منجر شود.
او خاطرنشان کرد: آنچه در پیام رهبر انقلاب و فرآیند بررسی تفاهمنامه مشاهده میشود، نشانهای از اهمیت گفتوگو، بررسی کارشناسی و احترام به نهادهای مسئول در ساختار جمهوری اسلامی است و این مسئله باید به عنوان یک نقطه قوت مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: در مقاطع مختلف پس از انقلاب، مذاکراتی میان مقامات ایرانی و آمریکایی صورت گرفته است. در یکی از این مقاطع، آمریکاییها در شرایطی قرار داشتند که با بحران سیاسی جدی مواجه بودند و به دنبال روزنهای برای خروج از آن وضعیت میگشتند. در همان شرایط، مقامات عالیرتبه آمریکایی به تهران آمدند تا مذاکره کنند. این اتفاق به خودی خود یک پیروزی بزرگ برای جمهوری اسلامی محسوب میشد و نشاندهنده استیصال آمریکا بود.
این پژوهشگر مسائل سیاسی تصریح کرد: این تجربه تاریخی یک درس مهم به همراه دارد. حتی اگر در یک روند مذاکره شائبههایی هم وجود داشته باشد، نباید اجازه داد برخی افراد به نام دفاع از اصول یا حقوق نمایندگی، نتیجهای را که به زیان آمریکا و به سود ایران رقم خورده است، به یک ناکامی برای کشور تبدیل کنند.
وی افزود: امروز نیز در برخی موارد شاهد هستیم که به نام دفاع از منافع ملی، برخی تلاش میکنند پیروزیهای بهدستآمده را به شکست تعبیر کنند و این رویکرد با سیره امام خمینی (ره) سازگار نیست.
سلیمینمین با اشاره به پیام رهبر انقلاب درباره تفاهمنامه اظهار کرد: همین پیام اخیر نشان میدهد که رهبری به رئیسجمهور و مسئولان اعتماد دارند؛ بنابراین کسانی که در محافل مختلف به رئیسجمهور یا دولت توهین میکنند و تلاش دارند موفقیتهای دولت را نادیده بگیرند، نمیتوانند مدعی تبعیت از رهبری باشند.
وی ادامه داد: در پیام رهبری تصریح شده است که ایشان دیدگاه دیگری داشتهاند، اما استدلالهای رئیسجمهور و اعضای شورای عالی امنیت ملی را پذیرفتهاند؛ بنابراین نمیتوان از این پیام چنین برداشت کرد که رهبری مخالف اصل موضوع بودهاند.
این تحلیلگر مسائل سیاسی تأکید کرد: اگر کسی میخواهد در مسیر رهبری حرکت کند، باید از مذاکرهکنندگان حمایت کند. نباید علیه آنان شعار داد، نباید آنان را تضعیف کرد و نباید با ادبیات توهینآمیز درباره آنان سخن گفت. عقل نیز حکم میکند وقتی افرادی به نمایندگی از ملت ایران برای مذاکره اعزام میشوند، همه جریانهای داخلی از آنان حمایت کنند تا با پشتوانه قویتری در مذاکرات حاضر شوند.
وی گفت: حتی اگر مذاکرهکنندگان در بخشی از مسیر دچار خطا شوند، نظام سازوکار اصلاح آن را دارد؛ بنابراین درست نیست که گفته شود مسئولان، رهبری را دور میزنند یا برخلاف نظر ایشان عمل میکنند.
سلیمینمین در ادامه با انتقاد از علنی شدن برخی مباحث کارشناسی عنوان کرد: یکی از آسیبهایی که امروز با آن مواجه هستیم، تضعیف بدنه کارشناسی کشور است. برخی افراد مباحث کارشناسی و بعضاً محرمانه را که در مراکز تصمیمسازی مطرح شده، در رسانهها یا تریبونهای عمومی بیان میکنند. این اقدام نه با عقل سازگار است، نه با شرع و نه با اصول حکمرانی.
وی افزود: نباید تصور کرد چنین اقداماتی نشانه انقلابیگری است. برعکس، این رفتارها ناشی از ضعف در درک سازوکار حکمرانی است.
سلیمینمین در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به برخی بندهای تفاهمنامه اظهار کرد: طبیعی است که ما آرزو داریم آمریکا که منشأ بسیاری از تنشهاست، تنها در محدوده جغرافیایی خود باقی بماند؛ اما باید میان آرمانها و واقعیتهای مذاکرات تفاوت قائل شد.
وی افزود: برخی تصور میکنند در یک توافق میتوان آمریکا را وادار کرد که از تمامی پایگاههای خود در جهان خارج شود، در حالی که چنین انتظاری واقعبینانه نیست. توافقها حاصل مذاکرات سنگین دوطرفه هستند و هر طرف به اندازه توان و قدرت خود میتواند خواستههایش را پیش ببرد.
این پژوهشگر مسائل سیاسی ادامه داد: آیا توافق موجود ایراد دارد؟ بله، ممکن است ایراداتی داشته باشد؛ اما باید دید آیا مذاکرهکنندگان میتوانستند همه آرمانها و خواستههای حداکثری را بر طرف مقابل تحمیل کنند یا خیر.
وی با اشاره به موضوع خسارتهای ناشی از تحریمها گفت: مریکا حتی در مواردی مانند ساقط کردن هواپیمای مسافربری ایران یا حملات متعدد به غیرنظامیان در منطقه، حاضر به عذرخواهی رسمی نشده است. با این حال، در روند مذاکرات تلاش شده است تا موضوع جبران خسارتهای ایران به شکلی در متن توافق گنجانده شود.
وی افزود: مسئله مهم این است که هزینه نقض تعهدات برای آمریکا افزایش پیدا کند. اگر ما در داخل کشور به جای حمایت از تیم مذاکرهکننده، وارد دعواهای سیاسی شویم و آنان را متهم کنیم، در واقع به آمریکا کمک کردهایم تا هزینهای بابت نقض تعهدات خود نپردازد.
سلیمینمین تأکید کرد: انتقاد کارشناسی از توافق کاملاً پذیرفتنی است و باید نقاط ضعف آن را مطرح کرد تا در مرحله اجرا اصلاح شود؛ اما استفاده از اسناد محرمانه یا حملات سیاسی برای تخریب افراد، هیچ نسبتی با نقد کارشناسی ندارد.
وی در پایان گفت: آنچه امروز حاصل شده، نتیجه مذاکراتی بسیار دشوار با دشمنی قدرتمند و باتجربه است. حتی بسیاری از مقامات غربی نیز اذعان کردهاند که ایران در این مذاکرات دستاوردهای مهمی داشته است. شاید این توافق سقف آرمانهای ما نباشد، اما هر گامی که بتواند طرف مقابل را به عقبنشینی و پذیرش بخشی از مطالبات ایران وادار کند، یک دستاورد محسوب میشود.
او خاطرنشان کرد: وظیفه امروز همه جریانهای سیاسی این است که با رعایت اخلاق، پرهیز از تخریب و حمایت از نمایندگان کشور در مذاکرات، زمینه را برای تحقق دستاوردهای بیشتر فراهم کنند.
انتهای پیام/
