کشفیات مواد مخدر در ۱۴۰۴ افزایش یافت؛ بیش از ۵۰۰ هزار نفر در جرائم مواد مخدر دستگیر شدند

به گزارش خبرنگار آنا، حسین ذوالفقاری، دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر، در نشست خبری به مناسبت پنجم تیرماه، روز جهانی مبارزه با مواد مخدر، با تشریح مهم‌ترین اقدامات، برنامه‌ها و چالش‌های حوزه مبارزه با مواد مخدر، آخرین آمارهای جهانی و داخلی این حوزه را اعلام کرد.

وی در ابتدای این نشست با اشاره به تحولات ماه‌های اخیر کشور اظهار کرد: زنان و مردان ایران در این مدت سندی ماندگار از افتخار، ایستادگی و مقاومت را به نام خود ثبت کردند. مردم ایران در برابر فشارها و تهدیدهای مختلف ایستادگی کرده و با صبوری و مقاومت خود مورد احترام بسیاری از ملت‌های جهان قرار گرفته‌اند.

ذوالفقاری افزود: همه اقشار جامعه، از نیروهای حاضر در خطوط مقدم تا مردم عادی، در این مقاومت نقش داشته‌اند و این انسجام ملی سرمایه‌ای ارزشمند برای کشور محسوب می‌شود.

پشتیبانی ستاد از دستگاه‌های عملیاتی در روزهای جنگ

دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به اقدامات این ستاد در شرایط جنگی گفت: علاوه بر انجام وظایف جاری، تلاش شد امکانات و ظرفیت‌های موجود در اختیار نیروهای مسلح و دستگاه‌های کاشف از جمله فراجا، سپاه، ارتش، وزارت اطلاعات و قوه قضائیه قرار گیرد.

وی افزود: در طول این مدت یک‌هزار و ۹۵۱ دستگاه خودرو از طریق دبیرخانه ستاد در اختیار بخش‌های مختلف قرار گرفت و ۶۷ ساختمان نیز برای رفع نیازهای عملیاتی و پشتیبانی دستگاه‌ها اختصاص داده شد.

جابه‌جایی مددجویان مراکز ماده ۱۶ پس از تهدیدات امنیتی

ذوالفقاری با اشاره به تهدیدات متوجه مراکز نگهداری معتادان متجاهر اظهار کرد: پس از حمله به منطقه‌ای در نزدیکی یکی از مراکز ماده ۱۶، با هماهنگی دادستانی استان، مددجویان این مرکز در کوتاه‌ترین زمان ممکن جابه‌جا شدند.

وی ادامه داد: یکی از مراکز ماده ۱۶ نیز به طور مستقیم هدف حمله قرار گرفت که مستندات آن به مراجع بین‌المللی ارائه شده است، اما خوشبختانه هیچ‌گونه تلفات جانی در میان مددجویان و کارکنان این مراکز گزارش نشد.

نقش‌آفرینی سمن‌ها در پشتیبانی از نیروهای خدمت‌رسان

دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر از همکاری سازمان‌های مردم‌نهاد در روزهای جنگ قدردانی کرد و گفت: سمن‌های فعال در حوزه مبارزه با مواد مخدر خدمات متعددی ارائه کردند.

وی افزود: از جمله این اقدامات، تهیه و توزیع روزانه حدود هفت هزار وعده غذا برای نیروهای پلیس و افرادی بود که در تهران و برخی شهرهای دیگر در حال خدمت‌رسانی بودند. همچنین بخشی از تجهیزات و اقلام مورد نیاز نیز از سوی این مجموعه‌ها تأمین شد.

۳۳۰ میلیون مصرف‌کننده مواد مخدر در جهان

ذوالفقاری با اشاره به آخرین آمارهای جهانی اعتیاد اظهار کرد: بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، حدود ۶.۲ درصد جمعیت ۱۵ تا ۶۵ سال جهان درگیر مصرف مواد مخدر هستند و تعداد مصرف‌کنندگان مواد مخدر در دنیا به بیش از ۳۳۰ میلیون نفر رسیده است.

وی افزود: در قاره آمریکا حدود ۱۰۵ میلیون نفر، در آسیا نیز ۱۰۵ میلیون نفر و در آفریقا ۷۴ میلیون نفر مصرف‌کننده مواد مخدر هستند که بیشترین سهم را در میان مناطق مختلف جهان به خود اختصاص داده‌اند.

سهم ۹ درصدی زنان از جمعیت معتادان کشور

دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر درباره وضعیت اعتیاد زنان در ایران گفت: در سطح جهان حدود یک‌چهارم مصرف‌کنندگان مواد مخدر را زنان تشکیل می‌دهند، اما این رقم در ایران حدود ۹ درصد است.

وی با بیان اینکه روند اعتیاد زنان در کشور افزایشی است، تصریح کرد: با وجود این روند، ایران همچنان در مقایسه با میانگین جهانی وضعیت بهتری در این حوزه دارد.

افزایش کشفیات در سایه تغییر الگوی قاچاق

ذوالفقاری با اشاره به عملکرد دستگاه‌های مقابله‌ای اظهار کرد: میزان کشفیات مواد مخدر در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل حدود ۳ درصد افزایش یافته است.

وی افزود: با وجود این افزایش، روند کلی کشفیات در مقایسه با سال‌های گذشته کاهش یافته و به حدود یک‌سوم سال‌های اوج خود رسیده است که علت اصلی آن کاهش تولید تریاک در افغانستان و تغییر الگوی قاچاق به سمت مواد مخدر صنعتی و روانگردان است.

کاهش چشمگیر کشفیات تریاک

دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر گفت: میزان کشفیات تریاک در سال گذشته حدود ۱۲۰ تن بوده است؛ در حالی که در برخی سال‌ها این رقم به حدود ۷۰۰ تن می‌رسید.

وی کاهش تولید و عرضه تریاک در منطقه را مهم‌ترین علت این روند عنوان کرد.

انهدام ۶۱ باند تولید مواد روانگردان

ذوالفقاری با اشاره به برخورد با شبکه‌های قاچاق و تولید مواد مخدر صنعتی اظهار کرد: در سال گذشته ۶۱ باند و کارگاه تولید مواد مخدر و روانگردان شناسایی و منهدم شدند.

وی افزود: همچنین بیش از ۵۰۰ هزار نفر در ارتباط با جرائم مواد مخدر دستگیر شدند و نزدیک به ۲۰ میلیون عدد انواع قرص و آمپول روانگردان نیز کشف و ضبط شد.

تدوین نقشه راه ملی مبارزه با مواد مخدر

دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به اقدامات تحولی این ستاد گفت: طرح ملی مبارزه با مواد مخدر تدوین و تصویب شده و در آن وظایف، مسئولیت‌ها و سهم هر یک از دستگاه‌ها و نهادهای مرتبط به صورت دقیق مشخص شده است.

وی افزود: در کنار این طرح، برنامه‌های تحول در حوزه درمان، پیشگیری، مشارکت‌های مردمی، تأمین نیازهای دارویی، مقابله با کشت غیرمجاز و اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر نیز در دستور کار قرار گرفته است.

تدوین نخستین برنامه جامع سالانه کشور

ذوالفقاری اظهار کرد: برای نخستین بار برنامه جامع سالانه کشور در حوزه مبارزه با مواد مخدر تدوین شده است.

وی افزود: در این برنامه تمامی فعالیت‌های دستگاه‌های اجرایی در حوزه‌های مقابله، درمان، پیشگیری و کاهش آسیب با شاخص‌های مشخص تجمیع شده تا امکان ارزیابی دقیق عملکردها فراهم شود.

حرکت به سمت حکمرانی داده‌محور

دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر از طراحی سامانه ملی اطلاعات مبارزه با مواد مخدر خبر داد و گفت: هدف از راه‌اندازی این سامانه، تجمیع اطلاعات و استفاده از داده‌های دقیق در فرآیند سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری است.

پاسخ به شایعات درباره کشت مواد مخدر

ذوالفقاری با رد برخی ادعاها درباره مجاز شدن کشت مواد مخدر در کشور تأکید کرد: بر اساس قانون مبارزه با مواد مخدر، هرگونه کشت مواد مخدر در کشور ممنوع است و تاکنون هیچ مجوزی در این زمینه صادر نشده است.

وی تصریح کرد: موارد محدود پیش‌بینی‌شده در قانون صرفاً مربوط به فعالیت‌های تحقیقاتی و دارویی با مجوزهای قانونی است.

تولید مواد اولیه دارویی از شقایق ایرانی

دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به چالش تأمین مواد اولیه برخی داروها گفت: کاهش کشفیات مواد مخدر و افت خلوص محموله‌های کشف‌شده، کشور را با مشکلاتی در تأمین مواد اولیه دارویی مواجه کرده است.

وی افزود: در همین راستا طرح تولید مواد اولیه دارویی از شقایق ایرانی با همکاری وزارت بهداشت و وزارت جهاد کشاورزی در دستور کار قرار گرفت.

ذوالفقاری تأکید کرد: شقایق ایرانی قابلیت مصرف مستقیم به عنوان ماده مخدر را ندارد و تنها پس از فرآوری‌های تخصصی در صنایع دارویی، مواد مؤثره مورد نیاز از آن استخراج می‌شود.

آغاز برداشت آزمایشی شقایق ایرانی

وی اظهار کرد: مطالعات این طرح از سال گذشته آغاز شده و اکنون برداشت آزمایشی شقایق ایرانی در چند نقطه کشور در حال انجام است.

دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر افزود: در صورت موفقیت مراحل آزمایشی و اخذ تأییدیه‌های لازم، این طرح می‌تواند بخشی از نیاز کشور به مواد اولیه دارویی را تأمین کرده و از خروج ارز جلوگیری کند.

ارائه خدمات درمانی به بیش از ۵ میلیون نفر

ذوالفقاری با اشاره به وضعیت درمان اعتیاد در کشور گفت: در سال ۱۴۰۴ بیش از ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر در مراکز مختلف درمانی، مراکز درمان داوطلبانه و مراکز ماده ۱۶ خدمات دریافت کرده‌اند.

وی افزود: در حال حاضر حدود ۱۱ هزار مرکز درمان اعتیاد در سراسر کشور فعال هستند و برنامه تحول درمان با هدف افزایش اثربخشی این مراکز در حال اجرا است.

عبور از مدیریت مصرف به درمان پایدار

دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به طرح تحول درمان گفت: در این طرح افراد دارای اعتیاد در چهار گروه مختلف طبقه‌بندی شده‌اند تا خدمات متناسب با شرایط آنان ارائه شود.

وی تأکید کرد: نباید صرفاً به مدیریت مصرف مواد اکتفا کرد، بلکه باید خروجی مراکز درمانی به سمت درمان پایدار، بازتوانی و بازگشت افراد به زندگی عادی هدایت شود.

آیین‌نامه جدید مراکز درمان اعتیاد در راه تصویب

ذوالفقاری از نهایی شدن آیین‌نامه جدید درمان اعتیاد خبر داد و گفت: این آیین‌نامه پس از بررسی‌های کارشناسی آماده طرح در ستاد مبارزه با مواد مخدر شده است.

وی افزود: در این آیین‌نامه نحوه فعالیت مراکز درمانی، ضوابط صدور مجوزها و نظام نظارتی مورد بازنگری قرار گرفته است.

دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با بیان اینکه در حال حاضر ۹۱ مرکز ماده ۱۶ در کشور فعال است، گفت: الگوی جدید این مراکز طراحی شده و تعدادی از استان‌ها برای اجرای آن اعلام آمادگی کرده‌اند.

وی افزود: پیش‌بینی می‌شود امسال در چهار استان کشور مراحل احداث و بهره‌برداری از مراکز ماده ۱۶ بر اساس الگوی جدید آغاز شود تا خدمات مؤثرتری در حوزه ساماندهی، درمان و بازتوانی معتادان متجاهر ارائه شود.

ذوالفقاری با تأکید بر اینکه پیشگیری مؤثرترین راه مقابله با اعتیاد است، گفت: اگر کشوری در حوزه پیشگیری موفق عمل نکند، هزینه‌های مقابله و درمان به شکل چشمگیری افزایش خواهد یافت.

وی افزود: سال گذشته حدود ۱۸ میلیون و ۶۹۰ هزار نفر از دانش‌آموزان، دانشجویان، خانواده‌ها، کارگران و سایر اقشار جامعه تحت آموزش‌های پیشگیری از اعتیاد قرار گرفتند.

دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر تصریح کرد: پیشگیری از اعتیاد تنها وظیفه دولت نیست و خانواده‌ها، نظام آموزشی، رسانه‌ها، کارفرمایان و فعالان اجتماعی باید در این حوزه نقش‌آفرینی کنند.

اعتیاد در میان چهار تهدید بزرگ جهان

ذوالفقاری با هشدار نسبت به گسترش مواد مخدر صنعتی و روانگردان‌های نوظهور اظهار کرد: بسیاری از این مواد جدید حتی برای برخی خانواده‌ها و متخصصان نیز ناشناخته هستند و همین مسئله خطر گرایش نوجوانان و جوانان به مصرف مواد را افزایش داده است.

وی افزود: اعتیاد صرفاً یک آسیب فردی نیست و آثار آن تمام اعضای خانواده و جامعه را درگیر می‌کند. بر اساس ارزیابی‌های جهانی نیز مواد مخدر و اعتیاد در زمره چهار تهدید بزرگ پیش‌روی بشریت قرار دارند.

ضرورت اختصاص ظرفیت‌های کشور به پیشگیری

دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر تأکید کرد: اگر ۷۵ درصد توان و ظرفیت دستگاه‌های فرهنگی، آموزشی، رسانه‌ای و اجتماعی کشور به حوزه پیشگیری اختصاص یابد، گام بزرگی در کاهش آسیب‌های اجتماعی برداشته خواهد شد.

وی نقش وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، صداوسیما، دانشگاهیان، نخبگان و تشکل‌های مردمی را در این زمینه بسیار مهم دانست.

ساماندهی مشارکت‌های مردمی در مبارزه با اعتیاد

ذوالفقاری از تشکیل ستاد مشارکت‌های مردمی در ستاد مبارزه با مواد مخدر خبر داد و گفت: این ستاد با حضور نمایندگان سازمان‌های مردم‌نهاد فعالیت می‌کند و در استان‌ها نیز با مسئولیت استانداران تشکیل شده است.

وی افزود: از طریق کمیته‌های تخصصی از جمله کمیته خیرین، اولویت‌های هزینه‌کرد منابع در حوزه آموزش، پژوهش، حمایت‌های اجتماعی و اشتغال بهبودیافتگان تعیین شده تا از پراکندگی اقدامات جلوگیری شود.

تسهیل برخورد قانونی با مواد مخدر نوظهور

دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر گفت: یکی از پیشنهاد‌های مطرح شده این است که پس از شناسایی رسمی مواد مخدر جدید توسط مراجع ذی‌صلاح، نیازی به طی مجدد فرآیند قانون‌گذاری برای جرم‌انگاری آنها وجود نداشته باشد.

وی افزود: این اقدام می‌تواند سرعت عمل دستگاه‌های قضایی و انتظامی را در مقابله با مواد مخدر و روانگردان‌های جدید افزایش دهد.

تمرکز بر شناسایی اموال قاچاقچیان

ذوالفقاری یکی دیگر از محور‌های اصلاح قانون را ضربه مالی به شبکه‌های قاچاق عنوان کرد و گفت: شناسایی و مصادره اموال حاصل از قاچاق مواد مخدر با همکاری بانک مرکزی، دستگاه‌های نظارتی و نهاد‌های مبارزه با پولشویی در دستور کار قرار گرفته است.

وی تأکید کرد: تجربه نشان داده برخورد اقتصادی با قاچاقچیان از مؤثرترین روش‌های مقابله با این پدیده است.

بازنگری در برخی مجازات‌های مواد مخدر

دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر از بررسی پیشنهاد‌هایی درباره کاهش برخی مصادیق مجازات اعدام در جرائم مواد مخدر خبر داد و گفت: این موضوع همچنان در مرحله کارشناسی قرار دارد و هنوز تصمیم نهایی در این خصوص اتخاذ نشده است.

وی افزود: در صورت تصویب، مجازات‌های جایگزین باید به گونه‌ای طراحی شوند که اثر بازدارندگی و قطعیت اجرای آنها حفظ شود.

محرمانگی اطلاعات مراجعه‌کنندگان مراکز درمان اعتیاد

ذوالفقاری با اشاره به توسعه خدمات درمانی اعتیاد گفت: در حال طراحی سامانه یکپارچه مراکز درمان داوطلبانه هستیم تا اطلاعات مراجعه‌کنندگان صرفاً برای اهداف درمانی مورد استفاده قرار گیرد.

وی تأکید کرد: افرادی که برای درمان مراجعه می‌کنند نباید نگران افشای اطلاعات شخصی یا تأثیر آن بر وضعیت شغلی و اجتماعی خود باشند.

تریاک همچنان در صدر مواد مصرفی کشور

دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر اظهار کرد: با وجود کاهش چشمگیر کشفیات و ورود تریاک به کشور، این ماده همچنان اصلی‌ترین ماده مخدر مصرفی در ایران محسوب می‌شود.

وی افزود: کاهش تولید خشخاش در افغانستان موجب افت محسوس ورود و کشفیات تریاک در سال‌های اخیر شده است.

طالبان در کاهش کشت خشخاش موفق بوده است

ذوالفقاری درباره وضعیت افغانستان گفت: مسئولان این کشور اعلام کرده‌اند که در کاهش کشت خشخاش موفق عمل کرده‌اند، اما ادامه این روند نیازمند ایجاد کشت‌های جایگزین و حمایت اقتصادی از کشاورزان است.

وی افزود: در صورت نبود حمایت‌های لازم، احتمال بازگشت کشاورزان به کشت خشخاش وجود خواهد داشت.

قانونی‌سازی ماری‌جوانا در دستور کار نیست

دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر در پاسخ به پرسشی درباره احتمال قانونی شدن مصرف ماری‌جوانا یا گل در ایران گفت: در حال حاضر چنین موضوعی در دستور کار قرار ندارد.

وی افزود: مطالعاتی درباره تجربه سایر کشور‌ها انجام شده، اما شرایط فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی ایران با بسیاری از این کشور‌ها متفاوت است و مدل‌های اجرا شده در آنها لزوماً قابلیت اجرا در کشور را ندارند