رئیس واحد تهران جنوب خبر داد
جنگ رمضان و تحول میدان نبرد از عرصه نظامی به جنگ ادراکی و رسانهای
به گزارش خبرگزاری آنا، علیاکبر رضایی عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران در گفتوگویی با اشاره به ابعاد گسترده عملیات روانی و رسانهای در جنگهای اخیر منطقه، وضعیت کنونی را بخشی از یک جنگ ترکیبی پیچیده توصیف کرد که در آن، کانون اصلی درگیریها از میدان نظامی به حوزه شناختی و مدیریت ادراک عمومی منتقل شده است.
به گفته وی، آنچه در یک سال گذشته در سطح منطقه و جهان رخ داده، نمونهای از شدیدترین اشکال جنگ هیبریدی است که در آن ابزارهای رسانهای، اطلاعاتی و روانی نقش پررنگتری نسبت به توان نظامی پیدا کردهاند.
وی با تأکید بر اینکه جنگهای نوین صرفاً محدود به نبرد سخت نیستند، افزود: در این نوع درگیریها، هدف اصلی تأثیرگذاری بر ذهن، باور و رفتار جامعه هدف است و همین موضوع باعث شده است تا رسانهها به یکی از مهمترین میدانهای نبرد تبدیل شوند. وی توضیح داد که در چنین شرایطی، قدرتهای جهانی بخش مهمی از توان خود را به جای میدان نظامی، بر حوزه افکار عمومی و مهندسی ادراک متمرکز کردهاند.
رضایی با اشاره به نقش رسانهها، نخبگان و گروههای اجتماعی در شکلدهی به افکار عمومی تصریح کرد: در ساختارهای پیچیده ارتباطی امروز، سه عنصر رسانهها، نخبگان فکری و گروههای اثرگذار اجتماعی، اضلاع اصلی تولید روایت محسوب میشوند.
وی افزود: در جریان جنگ رمضان نیز تلاشهایی برای ارائه تصویر خاصی از واقعیتهای ایران در سطح بینالمللی صورت گرفت، اما نتیجه نهایی، حاصل یک فرآیند چندلایه اجتماعی و رسانهای بوده که نمیتوان آن را به یک عامل واحد نسبت داد.
وی در ادامه با اشاره به مفهوم «انسان رسانه» توضیح داد: در شرایط کنونی هر فرد به یک کنشگر بالقوه رسانهای تبدیل شده است و همین موضوع باعث شده تولید و انتشار محتوا از انحصار رسانههای رسمی خارج شود. به گفته او، این وضعیت هم فرصت ایجاد میکند و هم چالش، زیرا در غیاب یک نظام روایتسازی منسجم، خلأهای اطلاعاتی به سرعت توسط بازیگران غیررسمی یا رقیب پر میشود.
عضو هیئت علمی دانشگاه با انتقاد از برخی ناهماهنگیها میان نهادهای تصمیمساز و ساختارهای رسانهای کشور اظهار کرد: نبود ارتباط نظاممند میان تولیدکنندگان داده، تصمیمگیران و رسانهها موجب بروز گسست در زنجیره انتقال پیام شده و این مسئله میتواند به آشفتگی در افکار عمومی منجر شود.
وی تأکید کرد: در چنین شرایطی، مرجعیت خبری بهطور طبیعی دچار جابهجایی میشود و بازیگران بیرونی قادر خواهند بود بخشهایی از خلأهای روایی را در اختیار بگیرند.
رضایی همچنین با اشاره به نقش شبکههای اجتماعی در شکلدهی به جریانهای خبری گفت: در بسیاری از موارد، گروههای محدودی از حسابهای کاربری اثرگذار، توانایی جهتدهی به افکار عمومی در موضوعات کلان را پیدا میکنند و همین مسئله میتواند تعادل روایتها را بههم بزند.
وی افزود: در فضای دیجیتال، الگوریتمها نیز بهعنوان یک عامل پنهان، اما تعیینکننده در تقویت یا تضعیف روایتها نقش دارند.
رضایی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تداوم ماهیت جنگها تأکید کرد: پایان درگیریهای نظامی به معنای پایان جنگ نیست، بلکه اشکال آن از جنگ سخت به جنگ نرم و شناختی تغییر میکند.
به گفته وی، آنچه امروز شاهد آن هستیم ادامه همان منازعات است که تنها شکل و ابزار آن تغییر یافته است.
این استاد دانشگاه در پایان با تأکید بر ضرورت بازخوانی تجربیات اخیر در حوزه جنگهای رسانهای و شناختی اظهار کرد: این رخدادها باید در قالب مطالعات علمی، جامعهشناختی و روانشناسی اجتماعی مورد بررسی دقیق قرار گیرند.
وی افزود: تبدیل این تجربیات به نظریههای کاربردی میتواند در طراحی راهبردهای آینده رسانهای و مدیریتی نقش تعیینکنندهای داشته باشد و از تکرار خطاهای ارتباطی در بحرانهای مشابه جلوگیری کند.
انتهای پیام/
