نقش لبنیات در پیشگیری از پوکی استخوان/شیر از ماست و پنیر مفیدتر است؟

به گزارش خبرگزاری آنا، معصومه عاطفی، عضو هیأت علمی گروه تغذیه دانشگاه علوم پزشکی شاهرود با استناد به مستندات علمی معتبر اظهار داشت: مصرف متعادل روزانه ۲ تا ۳ واحد لبنیات در بزرگسالان (هر واحد معادل یک لیوان شیر یا ماست یا دو لیوان دوغ و …) به دلیل تأمین کلسیم با جذب بالا، نقش مؤثری در حفظ تراکم استخوان، پیشگیری از پوکی استخوان و کاهش خطر پرفشاری خون دارد.

این عضو هیأت علمی تغذیه افزود: شیر نسبت به سایر فرآورده‌های لبنی از سه منظر اصلی دارای برتری تغذیه‌ای است؛ نخست، فراهمی زیستی بالاتر کلسیم به دلیل فرم مایع و عدم فرآیند‌هایی مانند تخمیر یا نمک‌گذاری (در مقایسه با ماست و پنیر)؛ دوم، قابلیت مناسب برای غنی‌سازی با ویتامین D که نقش مهمی در افزایش جذب کلسیم دارد؛ و سوم، وجود نسبت متعادل حدود ۲۰ به ۸۰ پروتئین وی به کازئین که به جذب سریع‌تر و اثر مطلوب بر سنتز عضلانی کمک می‌کند، در حالی که در پنیر کازئین تغلیظ شده و در ماست بخشی از پروتئین وی طی فرآیند تخمیر کاهش می‌یابد.

عاطفی ادامه داد: توصیه می‌شود شیر کم‌چرب (۱.۵ درصد چربی) یا بدون چربی در اولویت مصرف قرار گیرد؛ چرا که چربی بالاتر می‌تواند با تشکیل ترکیبات نامحلول، جذب کلسیم را کاهش دهد و همچنین دریافت بالای چربی‌های اشباع با افزایش خطر بیماری‌های قلبی–عروقی و آترواسکلروز همراه است.

وی همچنین با اشاره به برخی ملاحظات تغذیه‌ای گفت: مصرف مکرر شیر همراه با قهوه یا شیرکاکائو توصیه نمی‌شود، زیرا ترکیباتی مانند اگزالات موجود در کاکائو و کافئین موجود در قهوه می‌توانند با کلسیم ترکیب شده و جذب آن را در دستگاه گوارش کاهش دهند. در افراد دارای عدم تحمل لاکتوز نیز استفاده از شیر‌های بدون لاکتوز یا فرآورده‌های تخمیری مانند ماست، گزینه‌های مناسب‌تری هستند.

این عضو هیأت علمی در پایان با تأکید بر اهمیت تغذیه نوزادان خاطرنشان کرد: شیر مادر به طور قطع بر هر نوع شیر خشک صنعتی یا شیر گاو برتری دارد. وجود ترکیبات منحصربه‌فردی مانند آنتی‌بادی‌های زنده (IgA)، لاکتوفرین و الیگوساکارید‌ها موجب تقویت سیستم ایمنی نوزاد و کاهش خطر عفونت‌های تنفسی، اسهال و آلرژی می‌شود، در حالی که هیچ‌یک از شیر‌های جایگزین قادر به تأمین این ترکیبات ایمنی‌بخش نیستند. بر همین اساس، تغذیه انحصاری با شیر مادر در شش ماه اول زندگی و ادامه آن تا دو سالگی همراه با غذای کمکی، به عنوان بهترین الگوی تغذیه‌ای برای رشد و تکامل کودک توصیه می‌شود.