فضاهای بسته خطر انتقال هانتاویروس را چند برابر میکنند
هانتاویروس از ویروسهایی است که منشأ اصلی آن جوندگان هستند و انسان معمولاً از طریق تماس غیرمستقیم با محیط آلوده در معرض آن قرار میگیرد. این ویروس در بدن برخی موشها و جوندگان دیگر وجود دارد و میتواند از طریق ترشحات، ادرار یا مدفوع آنها محیط اطراف را آلوده کند. یکی از مهمترین راههای انتقال، استنشاق ذرات معلق در هواست که هنگام جابهجایی خاک، گردوغبار یا تمیز کردن محیطهای آلوده ایجاد میشود.
در این میان، شرایط محیطی نقش تعیینکنندهای دارد. فضاهای بسته، زیرزمینها و مکانهایی با تهویه ضعیف، به دلیل تجمع بیشتر ذرات آلوده و کاهش گردش هوا، میتوانند احتمال تماس انسان با عامل بیماریزا را افزایش دهند. به همین دلیل، نوع فضا و میزان تهویه آن از عوامل مهم در ارزیابی خطر انتقال این ویروس به شمار میرود.
برای بررسی دقیق و علمی این موضوع، آناتک با دکتر زهرا دوستی؛ پزشک متخصص بیماریهای عفونی و گرمسیری گفتوگو کردهاست.
تفاوت هانتاویروس با ویروسهای متداول از نظر رفتار عفونی چیست؟
ابتدا باید دربارهی رفتار ویروسها توضیح دهم. ویروسها در کل، موجودات «سرسختتری» نسبت به باکتریها هستند؛ یعنی موجودات عجیبوغریبتریاند. آنها بهخاطر سایز بسیار کوچکتری که دارند، ماهیت بیماریزاییِ نهفتهتر، ناشناختهتر و پنهانتری از دسترسِ سیستم ایمنی دارند.
بهخاطر ماهیت پوششهای بیرونیشان، ویروسها متفاوت هستند؛ درحالیکه پوششِ اکثرِ باکتریها بهگونهای است که سیستم ایمنی معمولاً خیلی سریعتر میتواند آنها را شناسایی کند، ویروسها، چون ذرات ریزتری هستند و معمولاً آن پوششهای مرسومِ باکتریها را ندارند، بهطورکلی رفتار پیچیدهتری دارند.
هانتاویروس هم از جمله ویروسهایی است که رفتار عفونی آن میتواند سریع پیشرفت کند و در برخی موارد، تظاهرات آن با بیماریهایی مانند آنفلوانزا اشتباه گرفته میشود و حتی میتواند در مواردی به مرگومیر منجر شود.
چرا این ویروس بهطور انتخابی ریه یا کلیه را هدف میگیرد؟
این موضوع بازمیگردد به رفتار هرکدام از ویروسها؛ هر ویروسی، بخشی از بدن یا قسمتی از ارگانهای سیستمهای بدن را هدف قرار میدهد. برای مثال، برخی ویروسها تمایل دارند سیستم لنفاوی را درگیر کنند، برخی پایانههای عصبی و برخی دیگر بر سلولهای کبدی اثر دارند. در واقع، هر ویروس به یک ناحیهی خاص از بدن یا یک ارگان مشخص تمایل نشان میدهد. هانتاویروس نیز عمدتاً ریه را درگیر میکند و در مواردی که بیماری پیشرفت کند، میتواند منجر به نارسایی تنفسی شود. همچنین در برخی موارد، این ویروس میتواند باعث درگیری کلیه و ایجاد نارسایی کلیوی نیز بشود.
چالش ساخت واکسن هانتاویروس چیست و چرا واکسن ندارد؟
برای بررسی امکان ساخت واکسن برای یک ویروس، باید از جنبههای مختلفی مانند هزینه-اثربخشی، میزان شیوع، شدت بیماریزایی، میزان مرگومیر و سرعت انتقال آن ویروس نگاه کرد. زمانی که یک ویروس گستردگی زیادی پیدا کند و تهدید جدی برای سلامت عمومی باشد، معمولاً سرمایهگذاری برای تولید واکسن آن در اولویت قرار میگیرد.
از طرفی، ماهیت خود ویروس نیز اهمیت دارد. برخی ویروسها بهطور مداوم دچار تغییر در ساختار و آنتیژنهای سطحی خود میشوند. این تغییرپذیری باعث میشود ساخت واکسن مؤثر برای آنها بسیار دشوار یا حتی در برخی موارد غیرممکن باشد.
بنابراین، ترکیبی از عوامل مانند میزان خطر، گستردگی بیماری و ویژگیهای زیستی ویروس تعیین میکند که آیا ساخت واکسن برای آن امکانپذیر و منطقی است یا خیر.
تفاوت هانتاویروس با کرونا چیست؟
هانتاویروس از نظر الگوی انتقال و نحوه گردش در جمعیت انسانی با کروناویروسها تفاوتهای اساسی دارد. کروناویروسها توانایی بالایی در انتقال انسان به انسان دارند و همین ویژگی باعث شد بهسرعت در سطح جامعه و جهان گسترش پیدا کنند. در مقابل، هانتاویروس عمدتاً در میان جوندگان گردش دارد و انسان معمولاً از طریق تماس غیرمستقیم با محیط آلوده به ترشحات، ادرار یا مدفوع این حیوانات در معرض ابتلا قرار میگیرد. در نتیجه، الگوی انتشار این دو ویروس از نظر سرعت و گستردگی کاملاً متفاوت است.
آیا هانتاویروس قابلیت همهگیری دارد؟
در بیشتر موارد، هانتاویروس انتقال محدودی از جوندگان به انسان دارد و انتقال انسان به انسان بسیار نادر است. به همین دلیل، برخلاف کروناویروسها، توان ایجاد همهگیری گسترده و زنجیرهای در سطح جامعه را ندارد. تنها در برخی گونههای خاص مانند ویروس آندس، گزارشهایی از انتقال انسان به انسان وجود دارد، اما این ویژگی عمومی نیست. بنابراین، احتمال پاندمی شدن هانتاویروس در مقایسه با ویروسهایی مانند کرونا بسیار کمتر است، هرچند در مناطق دارای جوندگان آلوده میتواند بهصورت پراکنده موارد ابتلا ایجاد کند.
انتهای پیام/
