رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد بینالملل ماکو در گفتوگو با آنا تشریح کرد
دبیر ششمین همایش پژوهشهای نوین در مهندسی کامپیوتر عنوان کرد
وقتی درد مردم با درد پزشک همسو میشود/ چرا آموزش پزشکی نباید از بالین جدا شود؟
خبرگزاری آنا ـ حسین بوذری؛ نظام آموزش پزشکی بهعنوان ستون فقرات سلامت جامعه، همواره در مرز میان تئوریهای نظری و واقعیتهای بیرحم بالینی قرار دارد.
در دنیای امروز که دانش پزشکی با سرعتی خیرهکننده در حال تکامل است، چالش اصلی جوامع علمی دیگر تنها «کسب دانش» نیست، بلکه چگونگی «تجسم دانش» در قالب مهارتهای عملی و اخلاق حرفهای است.
با این حال، همواره هالهای از دغدغهها بر پیکره این نظام سایه افکنده است؛ از جمله شکاف میان دانش کتابی و تجربه بیمارستانی و از دیگری، چالش حفظ کیفیت آموزش در دورانهای بحرانی و ناپایدار.
یکی از کلیدیترین مسائل بحثبرانگیز در علوم پزشکی، مسئله «بالینمحور بودن» است. فقدان حضور فعال و مستمر دانشجو در محیطهای درمانی، نهتنها منجر به کاهش مهارتهای فردی و مدیریتی نسل جوان پزشکان میشود، بلکه فرآیند تولید علم و محتوای پژوهشی را نیز با ایستایی مواجه میسازد.
دانش بدون مدیریت بالینی، صرفاً مجموعهای از اطلاعات است که در مواجهه با پیچیدگیهای بیمارستان و نیازهای فوری مراجعین، قدرت حل مسئله را از پزشک میگیرد.
بنابراین، بازگشت به ریشههای بالینمحور و تقویت پیوند میان تئوری و عمل، تنها راه نجات کیفیت آموزشی و تضمین استمرار تولید دانش در سطوح بینالمللی است.
علاوه بر این، در نگاهی عمیقتر به ساختار حرفهای، مفهوم «وجدان کاری» و «نظم» بهعنوان دو رکن جداییناپذیر از تخصص پزشکی بازتعریف میشود. پزشکی، حرفهای است که در آن ثانیهها تعیینکننده هستند و تعهد زمانی و اخلاقی، از وظایف بنیادین کادر درمان محسوب میشود.
این مسئولیتپذیری بهخصوص در زمانهای بحران ـ از بلایای طبیعی گرفته تا شرایط جنگی ـ خود را با شدت بیشتری نشان میدهد. در چنین شرایطی، نقش استادان و مرجعیت علمی آنها بیش از هر زمان دیگری حیاتی است؛ چراکه حضور پررنگ و باوجدان استادان در میدان عمل، نهتنها کیفیت آموزش را در بحران حفظ میکند، بلکه به دانشجویان نیز میآموزد که حرفه پزشکی، فراتر از یک شغل، یک تعهد اجتماعی و انسانی است.
در نهایت، میتوان گفت که تعالی در این مسیر دشوار، تنها از مسیر تخصصگرایی صرف عبور نمیکند، بلکه نیازمند عاملی بنیادین یعنی «علاقه قلبی» به طبابت است.
در دنیایی که پزشک موظف است در زمان استراحت دیگران، با درد مردم همسنگ شود، تنها عشق به این حرفه است که میتواند سختیهای بیشمار را به تجربهای شیرین و تعالی علمی بدل کند.
در این میان، اگر آموزش و پژوهش با هدف تربیت پزشکانِ همهجانبه ـ از نظر علمی، مهارتی و اخلاقی ـ همراه نشود، تنها به تولید متخصصانی مواجه خواهیم بود که شاید در خواندن کتابها بیرقیب باشند، اما در مدیریت زندگی و درمان انسانها، با خلأ مواجهاند.
خبرنگار آنا در قالب پرونده «همراه با سرآمدان آموزشی دانشگاه آزاد» گفتوگویی را با دکتر داود ثنایی عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم پزشکی که بهعنوان یکی از سرآمدان آموزشی در «سرآمد آموزشی در مسئولیتپذیری اجتماعی و دفاع میهنی» مورد تجلیل قرار گرفت، ترتیب داده تا به بررسی دیدگاهها و تجربههای این استاد دانشگاه بپردازد که نهتنها از جنبه شخصی و حرفهای حائز اهمیت است، بلکه میتواند بازتابی از یک نگرش عمیقتر به فلسفه آموزش، تربیت و مسئولیت اجتماعی در محیط دانشگاهی باشد.
براین اساس، مراسم گرامیداشت روز استاد و تقدیر از سرآمدان آموزشی دانشگاه آزاد اسلامی با حضور حجتالاسلام عبدالحسین خسروپناه دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، دکتر بیژن رنجبر رئیس دانشگاه آزاد اسلامی و جمعی از معاونان و استادان دانشگاه برگزار و دکتر ثنایی عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم پزشکی و معاون آموزشی بیمارستان فرهیختگان بهعنوان استاد برتر مورد تقدیر و تجلیل قرار گرفت.
گپ و گفت آنا با ثنایی عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد واحد علوم پزشکی و معاون آموزشی بیمارستان فرهیختگان در پی میآید:
پارادوکس دانش و مهارت؛ چالشهای بنیادین آموزش پزشکی مدرن
آنا: عامل اصلی موفقیت شما در رسیدن به جایگاه سرآمدی یا برتری علمی چه بوده است؟
ثنایی: شخصاً احساس نمیکنم که حتماً موفق بودهام، اما اگر بخواهم از آنچه برای من بسیار بسیار مهم بوده سخن بگویم، باید بگویم که در کار من، نظم و وجدان کاری اهمیت بسیار زیادی دارد. اگر این دو اصل را داشته باشم، یعنی حتی اگر سرم نیز برود، نظم باید سر جای خودش باقی بماند و کارها باید سر وقت انجام شود و منظم باشد.
شغل ما (پزشکی) به گونهای است که ثانیهها در آن اهمیت دارند؛ بنابراین انسان باید در همان زمانی که وعده داده، در همان مکان حضور داشته باشد و این بهموقع حاضر بودن، یکی از وظایف اصلی کاری ماست و باید حتماً به آن مقید باشیم.
در عین حال، فقط بهموقع بودن فعالیتها و کارها کافی نیست؛ باید وجدان کاری نیز وجود داشته باشد و اگر این دو را در کنار هم قرار بدهید، ناچار میشوید کار درست را در زمان درست انجام دهید.
آنا: میشود بیشتر توضیح دید؟
ثنایی: برای اینکه کار درست را در زمان درست انجام دهید، لازم است پشتوانه علمی آن نیز وجود داشته باشد؛ یعنی مطالعات شما باید بهروز باشد، دائماً خود را بهروز کنید و در برخورد با مراجعین نیز صادق و باوجدان رفتار کنید و باید با آنان بهدرستی و مسئولانه برخورد شود.
آنا: آقای دکتر، شما در حوزه سرآمد آموزشی در مسئولیتپذیری اجتماعی و دفاع میهنی نیز شناخته شدهاید، توضیح دهید چگونه این عنوان را کسب کردید، بهطور کلی دیدگاه شما در مورد دفاع و سلامت و مسئولیتپذیری چیست؟
ثنایی: عقیده من این است که چون شغل ما شغلی بسیار حساس است و مستقیماً با جان انسانها سر و کار دارد، در موقعیتهایی مانند سیل، زلزله، جنگ و سایر بحرانها، هیچ تفاوتی نباید در کیفیت و مدت ارائه خدمات ما ایجاد شود.
یعنی ما باید با همان کیفیتی که در دوران آرامش سر کار خود هستیم، در دورانهای بحرانی نیز سر کار حاضر باشیم.
من خودم در دوران جنگ، مطب خود را بیش از معمول اداره میکردم؛ یعنی نهتنها کمتر نمیرفتم، بلکه بیشتر هم به محل کار میرفتم و همه روزهایی که بحران وجود داشت، ما سر کار آمدیم و به کار خود ادامه دادیم، دلیلش هم این است که مردم در آن روزها بهدنبال یک جای امن برای مراجعه هستند، بنابراین، عقیده من این است که در مشاغل ما، باید در مواقع بحران حضور فعالتری نسبت به شرایط عادی داشته باشیم.
خبرنگار: نقش استادان برتر در تربیت نسل جدید دانشجویان را چگونه ارزیابی میکنید؟
ثنایی: اگر بخواهم براساس سؤال نخست شما ادامه بدهم، باید بگویم که بخشی از پاسخ در همان اصولی که عرض کردم نهفته است؛ در حقیقت حضور استادان باتجربه و متعهد در فرآیند آموزش، برای تربیت نسل جدید دانشجویان بسیار ضروری است؛ چراکه دانشجو تنها با آموزش نظری رشد نمیکند، بلکه باید در کنار استاد، در فضای واقعی، مهارت بیاموزد، مسئولیتپذیر شود و با الگوی رفتاری صحیح آشنا شود.
مهمترین چالش ما در رشته پزشکی، «بالینمحور بودن» دانشجویان و آموزش است
آنا: مهمترین چالش امروز دانشگاهها در مسیر ارتقای کیفیت آموزش و پژوهش در رشته پزشکی را چه میدانید؟
ثنایی: مهمترین دغدغه و چالش ما در رشته پزشکی، «بالینمحور بودن» دانشجویان و آموزش است و دانشجو باید بتواند مسئله را حل کند و مشکلات پیرامونی را با راهکار عملی مواجه سازد.
بنابراین در مشاغل پزشکی و درمانی، دانشگاه باید به سمتی پیش برود که دانشجویان را در بالین پزشکی و بیمارستان تقویت کند، چراکه کار کردن در بالین موجب ایجاد دانش، پژوهش و در نهایت ترقی ما میشود.
هرچقدر پزشکان باسواد در حوزه کتاب و تئوری داشته باشیم، اما اگر در بالین و در محیط بیمارستان به خوبی مدیریت نشوند و توانمند نگردند، هم مهارتهای فردیشان کاهش مییابد و هم تولید علم و محتوایشان اُفت میکند.
اگر بتوانیم دانشجویان را به این سمت سوق دهیم که در بالین، تمرین و حضور بیشتری داشته باشند، این امر موجب میشود که در مواقع بحرانی، آموزش ما مختل نشود و همزمان، تولید محتوا و مهارتمان افزایش پیدا کند.
این مهم نیازمند حضور استادان باتجربه و باوجدان، بهخصوص در زمانهای بحرانی است، یعنی اگر در زمان بحران، استاد باتجربه حضور نداشته باشد و با فراغ بال سر کار نیاید، دانشجو نیز به خوبی آموزش نخواهد دید؛ این دو، لازم و ملزوم یکدیگرند.
آنا: آقای دکتر با توجه به تجربیات علمی، پژوهشی و آموزشی شما، کدامیک از دستاوردهایتان را برای دانشگاه و کشور، اثرگذارتر میدانید؟
ثنایی: علاوه بر حضور فعال در مجلات معتبر داخلی و خارجی و انتشار مقالات علمی، در محلهای کاری و خدمتی نیز همواره حضور فعالی داشتهام.
به عنوان مثال، در دوران مسئولیتم بهعنوان معاون آموزشی بیمارستان فرهیختگان توانستیم یکی از اعتباربخشیهای آموزشی با نمره بالا را برای نخستینبار به بیمارستان فرهیختگان اختصاص دادیم، بهاین ترتیب از نظر اعتباربخشی آموزشی، اعتبار ویژهای را در سطح دانشگاه برای بیمارستان کسب کنیم.
در حال حاضر نیز با مجموعه آموزشی بیمارستان در خدمت مردم هستم و تمام تلاشم این است که جایگاه بیمارستان را ارتقا دهم.
آنا: اگر بخواهید یک توصیه کلیدی به دانشجویان و استادان جوان داشته باشید، آن توصیه چه خواهد بود؟
ثنایی: ببینید، شغل ما یعنی شغل پزشکی شغل بسیار بسیار سختی است و شما در زمانی که همه مردم در استراحت و آرامش به سر میبرند، باید با درد مردم زندگی کنید، بنابراین، تحمل این سختیها تنها زمانی میسر میشود که شما به این موضوع «علاقهمند» باشید؛ چه در حیطه دانشجو بودن و آموزشگیرنده و چه در حیطه استاد بودن و آموزشدهنده؛ اگر آموزشدهنده و آموزشگیرنده علاقهمند به طب باشند و با علاقه و با انتخاب درست وارد این مسیر شده باشند، به نظر من، همه سختیها شیرین خواهد بود و پیشرفت نیز در قبالش حاصل خواهد شد.
انتهای پیام/
