دبیر ششمین همایش پژوهشهای نوین در مهندسی کامپیوتر عنوان کرد
معاون وزیر علوم خبر داد
یک استاد تاریخ و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد در گفتوگو با آناتک:
دانشگاهِ کاربنیان؛ پاسخی برای پرسشهای بیپاسخِ جامعه/ کدام مهارت برای دانشجویان حیاتیتر است؟
خبرگزاری آنا ـ حسین بوذری؛ در شرایطی که نظام آموزش عالی در جهان با سرعتی چشمگیر در حال تحول و بازتعریف مأموریتهای خود است، نقش دانشگاهها دیگر صرفاً به تولید و انتقال دانش نظری محدود نمیشود، بلکه انتظار میرود این نهادهای علمی در کنار رسالت آموزشی و پژوهشی، به کانونی برای مهارتآفرینی، حل مسئله، نوآوری، کارآفرینی و پاسخگویی به نیازهای واقعی جامعه و صنعت تبدیل شوند.
در این میان، دانشگاههایی که بتوانند میان آموزش آکادمیک، پژوهشهای کاربردی و نیازهای روز جامعه ارتباطی مؤثر، عمیق و پایدار برقرار کنند، بیتردید در مسیر سرآمدی و اثرگذاری ملی و بینالمللی گام برمیدارند.
از اینرو، امروز بیش از هر زمان دیگری، کیفیت و کارآمدی یک دانشگاه نهتنها با تعداد مقالات، کتابها و فعالیتهای پژوهشی آن سنجیده میشود، بلکه میزان توانایی آن در تربیت نیروی انسانی ماهر، خلاق، مسئلهمحور و آماده ورود به عرصههای واقعی کار و تولید نیز شاخصی اساسی برای ارزیابی جایگاه آن به شمار میآید.
در واقع، دانشگاه در عصر جدید باید از یک ساختار صرفاً کلاسیک و حافظهمحور فاصله بگیرد و به نهادی پویا، آیندهنگر و مسئولیتپذیر تبدیل شود؛ نهادی که بتواند همگام با تحولات علم، فناوری، اقتصاد و اشتغال، برنامههای آموزشی خود را بهروزرسانی کند و به جای تمرکز صرف بر آموزشهای نظری، بر پرورش مهارتهای حرفهای، تفکر انتقادی، خلاقیت، کار تیمی و توانایی حل مسائل واقعی تأکید ورزد.
تجربه سالهای اخیر نشان داده که هرکجا دانشگاه توانسته با نیازهای واقعی بازار کار، صنایع و بخشهای مختلف جامعه ارتباط نزدیکتری برقرار کند، خروجی آن نیز اثربخشتر، کارآمدتر و ماندگارتر بوده است.
در مقابل، هرگاه این پیوند تضعیف شده، فاصله میان دانش آموخته دانشگاهی و نیازهای حرفهای و شغلی جامعه افزایش یافته و این امر، خود به یکی از مهمترین چالشهای نظام آموزش عالی تبدیل شده است.
از این منظر، سخن گفتن از «سرآمدی علمی» دیگر تنها به معنای برخورداری از جایگاه ممتاز در شاخصهای مرسوم علمی نیست، بلکه مستلزم نوعی نگاه راهبردی به آموزش و پژوهش است؛ نگاهی که در آن، دانشگاه نه بهعنوان جزیرهای جداافتاده از جامعه، بلکه بهمثابه بخشی زنده و اثرگذار از پیکره توسعه ملی تعریف میشود.
در چنین رویکردی، موفقیت علمی زمانی معنا پیدا میکند که دانش تولیدشده در دانشگاه بتواند در حل مسائل کشور، ارتقای بهرهوری، توسعه فناوری، افزایش اشتغال و بهبود کیفیت زندگی مردم نقشآفرین باشد.
بنابراین، مسیر دستیابی به برتری علمی و مهارتی، بیش از هر چیز، از شناخت دقیق مسئله، ارتباط مستمر با واقعیتهای محیطی، و طراحی سازوکارهایی برای پیوند میان علم و عمل میگذرد.
در این چارچوب، توجه به آموزشهای مهارتی، رشتههای کاربنیان، دورههای کوتاهمدت تخصصی، مدارس عالی مهارت و طرحهایی همچون «پویش» را باید از جمله مهمترین راهبردهای نوین در تحول آموزش عالی دانست.
چنین رویکردهایی میتوانند به دانشگاه کمک کنند تا از یک نظام آموزشی سنتی و بعضاً فاصلهگرفته از بازار کار، به نهادی تبدیل شود که دانشجو را نهفقط برای دریافت مدرک، بلکه برای ایفای نقش مؤثر در محیط حرفهای، صنعتی و اجتماعی آماده میسازد.
روشن است که در دنیای امروز، صرفاً دانستن کافی نیست؛ آنچه آینده شغلی و علمی افراد را رقم میزند، توانایی بهکارگیری دانش در موقعیتهای واقعی، قدرت سازگاری با تغییرات، و برخورداری از مهارتهایی است که بتواند به ارزش افزوده در جامعه منجر شود.
از سوی دیگر، استادان دانشگاه نیز در این مسیر نقشی تعیینکننده دارند. استاد برجسته و اثرگذار، تنها ناقل اطلاعات علمی نیست، بلکه الهامبخش، راهنما، الگو و تسهیلگر رشد علمی و حرفهای دانشجویان است. چنین استادی میتواند فضای آموزش را از حالت یکسویه و سنتی خارج کرده و به محیطی زنده، تعاملی، خلاق و مبتنی بر تجربه تبدیل کند؛ محیطی که در آن، دانشجو ضمن یادگیری مبانی علمی، با مهارتهای عملی، اخلاق حرفهای و الزامات حضور در جامعه و صنعت نیز آشنا میشود.
در حقیقت، کیفیت تربیت نسل آینده دانشگاهی، ارتباط مستقیم و انکارناپذیری با کیفیت نقشآفرینی استادان دارد؛ چراکه هر اندازه استادان از تحولات علمی و فناوری روز آگاهتر، با صنعت و جامعه مرتبطتر و در انتقال تجربه و مهارت توانمندتر باشند، دانشگاه نیز خروجیهای کارآمدتر و مؤثرتری خواهد داشت.
از این رو، مجموعه دیدگاهها و پاسخهایی که در ادامه میآید، تنها بیان چند نظر فردی نیست، بلکه بازتابی از تجربه، رویکرد و نگاه راهبردی به آینده آموزش عالی است؛ نگاهی که بر ضرورت مسئلهمحوری در آموزش، پیوند دانشگاه با صنعت، توسعه مهارتآموزی، و تربیت نیروی انسانی توانمند و کارآفرین تأکید دارد. این گفتوگو در حقیقت تلاشی است برای تبیین این باور بنیادین که دانشگاه موفق، دانشگاهی است که بتواند علاوه بر تولید دانش، در تربیت انسانهای مؤثر، مسئولیتپذیر و آماده برای مواجهه با پیچیدگیهای جهان معاصر نیز توفیق یابد. بر همین اساس، پاسخهای ارائهشده در ادامه، در امتداد همین نگاه تنظیم شده و کوشیدهاند تصویری روشن از مسیر طیشده، چالشهای پیشرو و چشمانداز مطلوب آموزش عالی در آینده ارائه دهند.
بدین ترتیب، آنچه در این مجموعه از پرسش و پاسخ دنبال میشود، صرفاً بیان چند دستاورد یا توصیه عمومی نیست، بلکه ترسیم الگویی از دانشگاه مطلوب است؛ دانشگاهی که در آن آموزش، پژوهش، مهارت، اشتغال، نوآوری و مسئولیت اجتماعی در کنار یکدیگر قرار میگیرند و مجموعهای هماهنگ را برای پیشرفت علمی و توسعه ملی شکل میدهند. چنین دانشگاهی، بیتردید میتواند به موتور محرک پیشرفت کشور بدل شود و نسل جدیدی از دانشآموختگان را پرورش دهد که نه تنها در عرصه دانش، بلکه در میدان عمل، تولید، کارآفرینی و حل مسائل واقعی جامعه نیز نقشآفرین باشند.
خبرنگار آنا در قالب پرونده «همراه با سرآمدان آموزشی دانشگاه آزاد» گفتوگویی را با کاوه کیومرثی عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد که بهعنوان یکی از سرآمدان آموزشی در «آموزشهای مهارتی» مورد تجلیل قرار گرفت، ترتیب داده تا به بررسی دیدگاهها و تجربههای این استاد دانشگاه بپردازد که نهتنها از جنبه شخصی و حرفهای حائز اهمیت است، بلکه میتواند بازتابی از یک نگرش عمیقتر به فلسفه آموزش، تربیت و مسئولیت اجتماعی در محیط دانشگاهی باشد.
براین اساس، مراسم گرامیداشت روز استاد و تقدیر از سرآمدان آموزشی دانشگاه آزاد اسلامی با حضور حجتالاسلام عبدالحسین خسروپناه دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، دکتر بیژن رنجبر رئیس دانشگاه آزاد اسلامی و جمعی از معاونان و استادان دانشگاه برگزار و دکتر موسوی عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین بهعنوان استاد برتر مورد تقدیر و تجلیل قرار گرفت.
گپ و گفت آنا با دکتر کیومرثی عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد در پی میآید:
مسئلهمحوری در آموزش؛ کلید دستیابی به سرآمدی علمی و مهارتی
آنا: مهمترین عامل موفقیت شما در رسیدن به جایگاه سرآمدی یا برتری علمی چه بود؟
کیومرثی: به اعتقاد من، مهمترین عامل موفقیت در مسیر سرآمدی علمی و مهارتی، نگاه مسئلهمحور به آموزش و ارتباط مستمر با نیازهای واقعی جامعه و صنعت بوده است.
در سالهای اخیر تلاش کردیم آموزش دانشگاهی را از حالت صرفاً تئوریک خارج کرده و به سمت مهارتآموزی کاربردی و اشتغالمحور هدایت کنیم.
توسعه رشتههای مهارتی، طراحی دورههای کوتاهمدت متناسب با بازار کار، ایجاد مراکز کاربنیان و همچنین توسعه مدارس عالی مهارت ازجمله اقداماتی بود که توانست زمینه ارتقای جایگاه علمی و مهارتی دانشکده را فراهم کند.
باور دارم دانشگاه زمانی موفق است که دانشجو پس از فارغالتحصیلی توانایی حضور مؤثر در بازار کار را داشته باشد.
آنا: به نظر شما مهمترین چالش امروز دانشگاهها در مسیر ارتقای کیفیت آموزش و پژوهش چیست؟
کیومرثی: امروز مهمترین چالش دانشگاهها فاصله میان آموزشهای دانشگاهی و نیازهای واقعی بازار کار و صنعت است.
سرعت پیشرفت فناوری و ظهور مشاغل جدید ایجاب میکند که دانشگاهها بهصورت مستمر سرفصلهای آموزشی خود را بهروز کنند و مهارتهای نوین شغلی را وارد فرآیند آموزش کنند.
اگر آموزش دانشگاهی با تحولات علمی و صنعتی همگام نباشد، فارغالتحصیلان با مشکل اشتغال مواجه خواهند شد. از اینرو، تعامل مؤثر با صنایع، تدوین رشتههای مهارتی جدید و اجرای طرحهایی مانند «پویش» که امکان اشتغال دانشجویان در حین تحصیل را فراهم میکند، میتواند بخش مهمی از این چالش را برطرف سازد.
آنا: نقش استادان برتر در تربیت نسل جدید دانشجویان را چگونه ارزیابی میکنید؟
کیومرثی: استادان برتر نقش بسیار مهمی در تربیت نسل آینده دارند، چراکه علاوه بر انتقال دانش، الگوی عملی مهارت، خلّاقیت، مسئولیتپذیری و کارآفرینی برای دانشجویان هستند.
امروز دانشجو بیش از هر زمان دیگری نیازمند آموزش مهارتهای کاربردی و تجربه واقعی کار است.
استادان باید بتوانند فضای آموزش را به محیطی پویا، مسئلهمحور و مبتنی بر نیاز صنعت تبدیل کنند. هر اندازه استادان ارتباط بیشتری با بخشهای صنعتی و حرفهای داشته باشند، میتوانند دانشجویان توانمندتر و آمادهتری برای ورود به بازار کار تربیت کنند.
از راهاندازی و توسعه مدارس عالی مهارت تا گسترش مراکز کاربنیان
آنا: کدام دستاورد علمی، پژوهشی یا آموزشی خودتان را برای دانشگاه و کشور اثرگذارتر میدانید؟
کیومرثی: یکی از اثرگذارترین اقدامات، توسعه آموزشهای مهارتی و ایجاد زیرساختهای کارآفرینی در دانشگاه بوده است.
راهاندازی و توسعه مدارس عالی مهارت، گسترش مراکز کاربنیان، تدوین رشتههای مهارتی جدید و برگزاری دورههای کوتاهمدت تخصصی متناسب با نیاز بازار کار از جمله اقداماتی است که توانسته فرصتهای شغلی و مهارتی مناسبی برای دانشجویان ایجاد کند.
همچنین انعقاد تفاهمنامههای مؤثر با صنایع مختلف در قالب طرح پویش، زمینه اشتغال و کسب تجربه حرفهای دانشجویان در حین تحصیل را فراهم کرده که این موضوع میتواند نقش مهمی در کاهش فاصله میان دانشگاه و صنعت ایفا کند.
آنا: اگر بخواهید یک توصیه کلیدی به دانشجویان و استادان جوان داشته باشید، چه میگویید؟
کیومرثی: توصیه من به دانشجویان این است که در کنار فراگیری مباحث علمی، حتماً مهارتآموزی و کسب تجربه عملی را جدی بگیرند. آینده متعلق به افرادی است که علاوه بر دانش تخصصی، توانایی حل مسئله، خلاقیت و مهارت حرفهای داشته باشند.
به استادان جوان نیز توصیه میکنم همواره خود را با تحولات علمی و فناوری روز دنیا بهروز نگه دارند و ارتباط مؤثر با صنعت و جامعه را حفظ کنند. دانشگاه موفق، دانشگاهی است که بتواند نیروی انسانی ماهر، کارآفرین و اثرگذار برای کشور تربیت کند.
انتهای پیام/
