موزهها مخزن صامت نیستند، بلکه نهاد اجتماعی پویا برای انتقال حکمت ایرانی اسلامی به نسل جدید هستند
به گزارش خبرگزاری آنا، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی سخنان خود را با تبریک فرارسیدن روز ملی میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی آغاز کرد و اظهار داشت: یاد شهدای خدمت، شهدای انقلاب اسلامی و بهویژه شهدای جنگ رمضان و کودکان مظلومی که در این راه شهید یا مجروح شدند را گرامی میداریم و از همه سروران عزیزی که در عرصه میراث فرهنگی، اعم از موزهداری، صنایع دستی و گردشگری تلاش میکنند، صمیمانه سپاسگزارم.
استاد خسروپناه با تأکید بر بازتعریف کارکرد موزهها گفت: ظاهر امر آن است که موزه یک مخزن صامت است؛ اما در واقعیت، موزه یک نهاد اجتماعی پویاست که در آن آثار میراث ملموس و ناملموس، فرهنگی کهن و جدید گردآوری، حفاظت، پژوهش و از همه مهمتر تفسیر میشود.
وی افزود: موزه پیوندی وثیق با میراث ملموس و ناملموس، با فرهنگ و با هرمنوتیک دارد. اگر موزه را تنها مخزنی برای سرگرمی دانشآموزان و دانشجویان بدانیم که صرفاً برای اطلاع از اشیاء ۶۰۰۰ سال پیش به آن مراجعه میکنند، نگاهی حداقلی و ناقص به این نهاد داشتهایم. موزهداری یک فناوری نرم اجتماعی است که فرهنگ گذشته را با فرهنگ امروز پیوند میزند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به رسالت موزهها در بازنمایی هویت تمدنی کشور تصریح کرد: با موزهداری نشان میدهیم که چه تمدنی داریم. آیا تمدن ایرانی و ایران اسلامی، تمدن جنگ و خونریزی بوده یا تمدن فرهنگ، علم، فناوری، دانش و اخلاق؟ موزهدار باید به بازدیدکننده منتقل کند که ایران، تمدنی حکمی بوده است؛ قبل از اسلام حکمت خسروانی و بعد از اسلام حکمت قرآنی.
وی وجه مشترک این دو حکمت را خرد ناب دانست و توضیح داد: حکمت خسروانی و حکمت قرآنی، بیش از عقل جزئی، بر خرد ناب تأکید دارند. خرد ناب یعنی جمع عقل نظری و عملی، عقل معاش و معاد. وقتی این ابعاد با هم جمع شوند، خرد ناب شکل میگیرد و اقتدار واقعی بر پایه همین خرد استوار است.
نقد تمدن غرب و بازخوانی تاریخ فلسفه
استاد خسروپناه با اشاره به سخنرانی جیمی کارتر در ۲۰۱۶ که اشاره کرد آمریکا در ۲۶۰ سال عمر دولت خود، تنها ۲۵ سال بدون جنگ بوده است، گفت: کل عمر کمتر از سه قرن تمدن آمریکا با جنگ، جنایت و خونریزی همراه بوده است. اما تمدن ایران، تمدن فتوت، مردانگی، اخلاق و خانوادهمحوری بوده است.
وی به بحث مشهور برتراند راسل و فردریک کاپلستون درباره ریشههای فلسفه غرب اشاره کرد و افزود: راسل در تاریخ فلسفه خود اذعان میکند که یونانیان و رومیان از ایران باستان و مصر باستان در زمینه حکمت، عقل، فلسفه، ریاضیات و کیهانشناسی تأثیر پذیرفتهاند. حتی مرحوم شهابی در کتاب "رهبر خردم" میگوید ارسطو به همراه اسکندر به ایران آمد، نه برای توجیه حمله، بلکه برای نجات کتابهای ناب و دانش ایرانی پیش از آنکه در آتش کتابخانهسوزیهای اسکندر از بین برود. منطق ارسطویی نیز ریشه در همان دانش ایرانی دارد.
رسالت موزههای ایران: انتقال فرهنگ حکمتآموز
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر نقش تربیتی و هویتساز موزهها خاطرنشان کرد: موزههای ما نباید مخزن صامت باشند، بلکه باید نهاد اجتماعی پویا و ناطقی باشند که فرهنگ حکمتآموز ایرانی-اسلامی را به نسل جدید منتقل کنند. اقتدار ما همواره بر پایه حکمت بوده است؛ هر زمان حاکمان مقتدر و خردمند بودهاند، ملت نیز مقتدر بوده است.
استاد خسروپناه به مقایسه وضعیت دفاعی منطقه با قدرت بازدارندگی ایران پرداخت و گفت: در جنگ اخیر، وقتی یک ناو آمریکایی در خلیج فارس تهدیدی ایجاد کرد، با وجود حاکمان ضعیف دوران قاجار که اجازه دادند خاک ایران تقسیم شود، امروز با اقتدار رزمندگان، مردم و دولت، سیستم پدافندی ما مسیر موشکها را رصد کرد و کشورهای منطقه نیز همکاری نمودند.
وی افزود: آمریکاییهایی که در ۲۶۰ سال عمر دولت خود بیش از ۲۳۰ سال جنگ داشتهاند، به این راحتی آتشبس نمیکنند و عقبنشینی نمیکنند؛ مگر اینکه با اقتدار و بازدارندگی واقعی مواجه شوند. این اقتدار امروز، ثمره همان خرد ناب، ایمان و ایستادگی ملت ایران است که ریشه در تمدن چندهزارساله این سرزمین دارد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تأکید کرد: بازتعریف موزهها بهعنوان کانونهای پویای انتقال حکمت و هویت تمدنی، ضرورتی انکارناپذیر برای نسل امروز و فردای ایران اسلامی است. موزهداران، میراثدارانِ خرد و فرهنگ این مرز و بوم هستند و رسالتی سنگین در قبال آینده کشور بر دوش دارند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به تجربه بازدید از موزههای کشورهای دیگر افزود: شما وقتی موزههای میراث فرهنگی نوساز را در دهلی نو هند میبینید، مشاهده میکنید که چگونه معرفی میکنند که گویا کل علم عالم، حتی نسبیت انیشتین، مکانیک کوانتوم و هوش مصنوعی، همه و همه ریشه در دانشمندان و تمدن آنها دارد. هدف این است که کودکان هندی هویت پیدا کنند و باور داشته باشند که همه علوم از اینجا سرچشمه گرفته است.
وی تأکید کرد: صادقانه و واقعبینانه به فرزندانمان بیاموزیم که اولین دانشگاه به معنای دقیق کلمه در جهان، جندی شاپور در ایران شکل گرفته است؛ دانشگاهی که در آن فلسفه، پزشکی، طبیعیات، کیهانشناسی و هیئت تدریس میشد.
استاد خسروپناه با یادآوری تفاوت مفاهیم علمی در تمدن اسلامی گفت: در دانشگاههای امروز ما، این مباحث تحت عنوان فیزیک اخترفیزیک ادغام شده، اما در دانش قدیم، "هیئت" و "نجوم" دو علم متمایز بودند. یاد استاد عزیزمان، علامه حسنزاده آملی (ره) گرامی باد که در محضرشان تفاوتهای ظریف این علوم را میآموختیم.
وی افزود: موزههای ما با تنوع موضوعیشان اعم از موزههای هنری، تاریخ علم و فناوری، مردمشناسی و انواع دیگر، باید حامل این پیام حکمتآموز باشند و هویت علمی تمدن ایران را بازنمایی کنند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی از تصویب اسناد راهبردی در این شورا خبر داد و گفت: شورای عالی انقلاب فرهنگی با همت وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، سومین سند خود را با عنوان "سند ملی موزهداری" تصویب کرد. پیش از این، سند ملی صنایع دستی و سند ملی میراث فرهنگی نیز به تصویب رسیده بود.
وی با اشاره به سند چهارم افزود: سند ملی گردشگری نیز در دست بررسی است و سه سال است که منتظر نهاییسازی آن هستیم. گردشگری یک ظرفیت عظیم و یک صنعت خلاق، فرهنگی و اثربخش است که گسترهای وسیع از گردشگری تفریحی تا گردشگری سلامت و بهداشت را در بر میگیرد. میثاقنامه تحول و حکمرانی در این حوزه، نظام مسائل را تبیین کرده و انشاءالله با بهرهگیری از این اسناد، گامهای بلندی در این مسیر برداشته شود.
بازنگری در رشته موزهداری: ضرورت افزودن حکمت و حکمرانی
استاد خسروپناه با تأکید بر لزوم بهروزرسانی سرفصلهای آموزشی گفت: رشته موزهداری ظاهراً در دانشگاههای ما تدریس میشود، اما این رشته قطعاً نیاز به بازنگری اساسی دارد. در برنامه درسی این رشته، معمولاً به مبانی موزهداری و استانداردهای فنی پرداخته میشود، اما دو محور حیاتی مغفول مانده است: اول "حکمت و موزهداری" و دوم "حکمرانی و موزهداری". این دو سرفصل باید حتماً در برنامه درسی این رشته گنجانده شوند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به مصوبات شورا در حوزه فناوریهای نوین تصریح کرد: در شورای عالی انقلاب فرهنگی مصوب کردیم که نسبت هوش مصنوعی با موزهداری باید تعریف و تبیین شود. امروزه باید از این فناوریهای نوین بهره بگیریم تا انشاءالله پیوند فرهنگ پیشین و فرهنگ حاضر را در ذهن کودکان، نوجوانان، جوانان و حتی میانسالان مستقر کنیم؛ تا هویت ایرانی-اسلامی در نسلهای آینده، ثابت، پایدار و پویا بماند.
استاد خسروپناه در پایان بر ضرورت تأسیس و تقویت موزههای دفاع مقدس و مقاومت تأکید کرد و گفت: موزه جنگ، بهویژه برای جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، تأکیدی بسیار مهم است. ما نباید فراموش کنیم که این جنایتکاران چه جنایتی مرتکب شدند و رهبران، قهرمانان و ملت ما چه مقاومت حماسی و هوشمندانهای از خود نشان دادند. ثبت و بازنمایی این رویدادها در موزهها، هم وظیفهای تاریخی است و هم درسی برای آینده.
انتهای پیام/
