خدابنده: دانشگاه باید از خمودگی و مقالهمحوری فاصله بگیرد/ «دانشگاه ناجی ایران» یک شعار صرف نیست
محمدامین خدابنده، در گفتوگو با خبرنگار آنا، با اشاره به تجربه و مشاهدات خود از فضای دانشگاهی در بزنگاههای حساس افزود: متأسفانه در مواجهه با برخی تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی که بر کشور تحمیل میشود، شاهد آن بودهایم که یا نوعی رخوت، خمودگی و انفعال در بخشی از جامعه دانشگاهی و نخبگانی شکل گرفته است، یا رویکردهایی بروز یافته که در آنها توجه به مؤلفههای ملی و بومیاندیشی جایگاه چندانی نداشته است.
خدابنده با اشاره به عملکرد دانشگاه در ماههای اخیر تصریح کرد: دانشگاه، بهویژه پس از حوادث دیماه و همچنین در مواجهه با جنگ اخیر، این احساس را ایجاد میکرد که از یک فهم عمیق، بومی و درونزا نسبت به شرایط موجود فاصله گرفته است. بر همین اساس، هدف ما بازسازی نوعی سرمایه اجتماعی با محوریت دانشگاه بود؛ همان مفهومی که در شعار همایش «دانشگاه ناجی ایران» نیز مورد تأکید قرار گرفت.
دبیر اجرایی همایش «امر ملی و جنگ» درباره روند شکلگیری این رویداد گفت: جمعی از دانشجویان دغدغهمند که پیش از این نیز برنامههایی را برگزار کرده بودند، تصمیم گرفتند همایشی با حضور استادانی برگزار کنند که اگرچه دیدگاههای متنوع و متفاوتی دارند، اما در صیانت از امر ملی و هویت ایران اشتراک نظر دارند. چراکه در شرایط کنونی، بیش از آنکه باید بر تفاوتها تمرکز کنیم، لازم است اشتراکات را برجسته کنیم.
وی ادامه داد: با گردهم آوردن این استادان، از یک سو به دنبال آن بودیم که نگاهی علمی به این پرسش داشته باشیم که در شرایط جنگ و پساجنگ در چه موقعیتی قرار داریم و چشمانداز آینده با توجه به وظیفه و رسالت نهاد علم چیست. از سوی دیگر، هدف ما ایجاد یک کنش اجتماعی دانشگاهی بود؛ چراکه دانشگاه، حتی در شرایط تعطیلی یا مواجهه با تهدیدات، نباید از ماهیت و رسالت اصلی خود فاصله بگیرد و باید بتواند در بازسازی و تقویت سرمایه اجتماعی نقشآفرینی کند.
خدابنده خاطرنشان کرد: امیدواریم این روند در دانشگاههای دیگر نیز ادامه پیدا کند و برنامههای مشابهی با جزئیات بیشتر برگزار شود. شعار «دانشگاه ناجی ایران» صرفاً یک عبارت نمادین نیست، بلکه مبتنی بر یک درک علمی و واقعیت مدنی است. دانشگاه ظرفیت آن را دارد که در حل مسائل کشور نقشآفرین باشد.
وی در تشریح این نگاه افزود: منظور از این شعار، فاصله گرفتن دانشگاه از فعالیتهای صرفاً روبنایی آکادمیک مانند مقاله، نمره، رفتوآمدهای معمول و تولید صرف مقاله و کتاب است. دانشگاه باید به ماهیت اصلی خود بازگردد؛ ماهیتی که در درجه نخست، شناخت مسائل جامعه، در مرحله دوم ارائه راهکار و راهبرد و در مرحله سوم تبیین و انتقال این مسائل به جامعه است.
دبیر اجرایی همایش «امر ملی و جنگ» درباره موانع تحقق این تحول گفت: اصلیترین مسئلهای که باعث فاصله گرفتن دانشگاه از ماهیت مدنی خود شده، محدودیتهای بوروکراتیک علمی و نظامهای ارزیابی حاکم بر اساتید و دانشجویان است. منظور از نقد مقالهمحوری صرفاً خود مقاله نیست، بلکه هر نوع نظام ارزیابی و مقرراتی است که دانشگاه را به سمت تولید انبوه مقاله و کتاب سوق میدهد، بدون آنکه به کارکرد اصلی و اجتماعی نهاد علم توجه کافی داشته باشد.
وی با تأکید بر ماهیت مدنی دانشگاه بیان کرد: نهاد علم در ذات خود یک نهاد مدنی و مردمپایه است و باید در تعامل با زیست روزمره، مسائل اجتماعی و دغدغههای جامعه حرکت کند. اگر دانشگاه را صرفاً محیطی جدا از جامعه و محلی برای تولید مقاله بدانیم، به کارخانه تولید مقاله و کتاب تبدیل خواهد شد و دیگر توانایی شناخت مسائل واقعی جامعه را نخواهد داشت.
خدابنده در پایان با اشاره به راهکار پیشنهادی خود گفت: برگزاری برنامههایی که در آنها استادان، دانشجویان، فعالان علمی و فرهنگی و اقشار مختلف جامعه در کنار یکدیگر قرار گیرند، میتواند زمینهای فراهم کند تا دانشجویان با واقعیتهای جامعه مواجهه ملموستری داشته باشند. دانشگاه باید از پشت میزها، کتابها و صفحههای رایانه فراتر برود و با مسائل واقعی کشور ارتباط برقرار کند. این مسیر میتواند راهی مؤثر برای خروج دانشگاه از وضعیت خمودگی و مقالهمحوری و حرکت به سوی نقشآفرینی اجتماعی باشد.
انتهای پیام/
