ویژگی‌های فردوسی از نگاه رهبر شهید انقلاب/ فردوسی؛ فرهنگستان پرثمر ایرانی و شاهنامه شجره نامه ملی

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، آیین نکوداشت روز فردوسی و ادبیات فارسی در تالار وحدت برگزار شد و مهمانان و حاضران در پهنه رودکی به تالار وحدت رفتند.

این مراسم با اجرای سرود جمهوری اسلامی ایران توسط ارکستر سمفونیک تهران آغاز شد. این گروه در ادامه بخشی از اشعار فردوسی را که با در وصف پرودگار متعال بود اجرا کردند.

فردوسی؛ فرهنگستان پرثمر ایرانی و شاهنامه شجره نامه ملی

در ادامه، سید عباس صالحی وزیر فرهنگ ارشاد اسلامی پشت تریبون آمد و با نکوداشت روز فردوسی عنوان کرد: ایران و ایرانی از جهات مختلف به فردوسی و شاهنامه مدیون است. نقشی که فردوسی و شاهنامه در زبان فارسی داشت از زوایای گوناگون قابل بررسی است. ایران سرزمین زبان‌ها و لهجه و گویش‌های گوناگون بوده و هست. زبان فارسی ضمانت بخش وحدت و تمامیت ارضی ایران در طول تاریخ بوده است و پس از اسلام فردوسی از این فارسی نگهبانی کرد. ما از معدود ملت‌ها و تمدن‌هایی هستیم که وقتی متون هزارسال پیش خود را می‌خوانیم، آت‌ها را درک می‌کنیم. بسیاری از کشور‌ها چنین امتیازی را ندارند. این که ما میتوانیم زبان نیاکان خود را بخوانیم و درک کنیم بسیار به فردوسی مدیون است.

صالحی اظهار کرد: فردوسی در کشف و خلق واژگان و ترکیب سازی واژگان به تنهایی یک «فرهنگستان پرثمر ایرانی» بود و ما هنوز در این عرصه بر خوان او نشسته‌ایم.

وی افزود: نکته دیگر، خلاقیت‌های زبانی فردوسی است. شاهنامه در خلق تصویر‌های زبانی کم‌نظیر است. بخشی مینیاتور ایرانی ریشه در ادبیات دارد. ویژگی دیگر فردوسی برای ما ایرانیان، این است که شاهنامه حافظه تاریخ ایران است. این کتاب شجره نامه ملی ما محسوب می‌شود. ما به برکت این کتاب و فردوسی دارای شناسنامه و‌شجره نامه هستم. این حافظه تاریخی ارزشمند است.

وزیر فرهنگ عنوان‌کرد: شاهنامه راوی و شارح‌حکمت ایرانی و حکمت خسروانی است؛ حکمتی که هم نظریه وهم مفاهیم خاص خود را دارد. این حکمت هم نظریه دارد و هم نماد. ما در روایت و شرح حکمت ایرانی مدیون شاهنامه هستیم. این کتاب حافظ اسطوره‌های ایرانی نیز هست. روح جمعی ما ایرانیان دارای یک روح جمعی است و اساطیر سازوکار حفاظت از این روح جمعی است. اسطوره‌ها به طور ناخودآگاه روح جمعی را شتاب می‌دهند. اگر فردوسی نبود و شاهنامه را نداشتیم روح جمعی‌ای آن به گونه‌ای دیگر بود.

صالحی گفت: شاهنامه معمار روح حماسی ایرانی است. شاهنامه در حوزه‌های حماسی، پهلوانی و تاریخی روایت حماسی از تاریخ ایران دارد. این روایت حماسی روی روحیه ایرانی هم تاثیر گذاشته است. اگر میبینم که در جنگ رمضان، ملت ایران در برابر قدرت‌های اتمی مقاومت جانانه‌ای نشان می‌دهد، از جمله برکات این روح جمعی است که شاهنامه در آن نقش زیادی دارد. ما و ایران عزیز به اینکه فردوسی و شاهنامه داشته و داریم افتخار میکنیم.

ویژگی‌های فردوسی از نگاه رهبر شهید انقلاب

وی افزود: در همین راستا، باید از رهبر شهید انقلاب اسلامی یاد کنیم. در ابتدای انقلاب به تعبیر خود ایشان عده‌ای «حاد» و «بی اطلاع» خواستند آرامگاه فردوسی را تخریب کنند، ایشان نامه‌ای به مسىولان مشهد فرستادند و با این نوشته از آرامگاه فردوسی حفاظت شد. این که ایشان فردوسی را قله شعر فارسی می‌دانستند با این نگاه بود. رهبر شهید انقلاب اسلامی به جایگاه زبانی فردوسی واقف بودند و در سخنانش آن فرمودند: «فردوسی خدای سخن است و زبان محکم و استوار دارد واقعا پدر زبان فارسی امروز است».

صالحی اظهار کرد: ویژگی دوم جایگاه حکمی فردوسی است. در این راستا، رهبر شهید انقلاب تاکید داشتند ما به کمتر شاعری در تاریخ حکیم میگویم. ویژگی سوم از نگاه رهبر انقلاب، جایگاه اجتماعی فردوسی است. ایشان میفرمایند در کدام خانه و کدام ده و کدام‌محله است که شاهنامه نبوده یا خوانده نمی‌شد. شاهنامه کتاب بالینی ایرانیان بوده و هست.

وی افزود: رهبر انقلاب به جایگاه هنری و خلاقیت‌های تصوری فردوسی هم اهمیت فراوان می‌دادند. ایشان در سال ۱۳۷۰ و در دیداری که با گروه نمایش رادیو داشتند فرمودند: «خدا می‌داند تا به حال بار‌ها این داستان رستم و سهراب را در شاهنامه نگاه کرده‌ام، اما نتوانسته‌ام آن را تا آخر بخوانم حتی نثرش را هم نتوانستم بخوانم» این که شاعری بتواند از یک‌ماجرا چنین تصویرسازی بکند در جای خود شگفت آور است. رهبر حکیم و شهید انقلاب معتقد بودند فردوسی تنها یک شاعر نیست بلکه روح تثبیت شده ایرانی است.

برترین سنجه شناخت «ایرانی راستین» دوستداری شاهنامه است

در ادامه میرجلال الدین کزازی استاد مطرح ادبیات و شاهنامه پژوه پشت تریبون آمد و در سخنانی گفت: به شما درود می‌گویم، چون باورم این است که شما تک به تک ایرانیان ناب و نژاده‌اید. باور من این است که برترین سنجه شناخت «ایرانی راستین» دوستداری شاهنامه است. همه شما که در اینجا گردآمده آید، به پاس باورمندی به این شاهنامه گرامی است. من پروایی ندارم که به آواز بلند بگویم اگر فرزانه فره‌مند توس در یکی از باریکترین و دشوارترین زمان‌ها در تاریخ شکوهمند و پرفراز و نشیب ایران سربر نیاورده بود و شاهنامه را نسروده بود، ما هم اکنون خود را ایرانی نمی‌دانستیم و به زبان شاهوار و شورانگیز و شکرریز پارسی با یکدیگر سخت نمی‌گفتیم.

وی اظهار کرد: این داوری من از سر شیفتگی به فردوسی و شاهنامه نیست. سخنی است که من به برهان و دانشورانه میگویم. امروز در انجمن مفاخر و آثار ملی با گروهی از شاهنامه خوانان بزمی آراسته شده بود. من در آن بزم گفتم که یکی از نامدارترین چهره‌های فرهنگی در مصر یعنی «حسین هیکل» چندین سال پیش، سخنی را درباره پایداری ایران در میان نهاد. روزی او از یک ایرانی پرسید که من همواره در این اندیشه‌ام که چرا شما ایرانیان که فرهنگ و پیشینه دیرینه داری، این فرهنگ را سپاس گفته‌اید و پاس داشته‌اید، اما ما مصریان هم که فرهنگی دیرینه داشته‌ایم چنین نتوانسته‌ایم کرد؟ خود او پاسخ داد که شما این بخت بلند را داشته‌اید که سخنوری مانند فردوسی را در دامان اندیشه و هنر خویش بپزید و ما مصریان از چنین بختی بی بهره بوده‌ایم. این ستایش از هر آلایشی پیراسته و بی چند و، چون و پایور و استوار است.

این شاهنامه پژوهش مطرح در پایان گفت: باور پولادین من است که ایران ما جاودان است و همواره از بوته آزمون‌های بسیار باریک و دستور سربلند و شکوهمند بیرون آمده این و از آزمون‌های کنونی هم به همان سان بیرون خواهیم آمد.

در این مراسم، سفرای کره، ژاپن، فیلیپین، اندونزی، بلاروس، اروگوئه، قزاقستان، ارمنستانطر نیکاراگوئه، تاجیکستان، ونزوئلا، لبنان حضور دارند.

همچنین دبیر اول سفارت روسیه، کاردار عمان، کاردار سریلانکا، کاردار شیلی، دبیر سوم سفارت پاکستان، کنسول افغانستان، دبیران UNDP و FAO و معاون هماهنگ‌کننده سازمان ملل، دبیر سازمان اکو از حاضران در مراسم بزرگداشت فردوسی هستند.

یاحقی: وقتی از شاهنامه سخن می‌گوییم، از تمام هویت تاریخی و فرهنگی خویش سخن می‌گوییم

محمدجعفر یاحقی استاد زبان و ادبیات فارسی در آستانه روز پاسداشت زبان پارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی و همزمان با برنامه «شاهنامه و هویت ایرانی» ابراز داشت: رهاوردِ کارِ فردوسی، شاهنامه است؛ اما باید گفت رهاوردِ فردوسی، در معنایی والاتر، بلندنامی ایران است. چنان‌که ملاحظه می‌فرمایید، امروز فردوسی در حقیقت مترادفِ ایران است و ایران، مترادفِ شاهنامه. وقتی از شاهنامه سخن می‌گوییم، از تمام هویت تاریخی و فرهنگی خویش سخن می‌گوییم؛ هویتی که در آن مستتر و نهفته است و ما خود را در آن بازمی‌یابیم؛ همه ما، همه شما، همه فارسی‌زبانان، همه ایرانیان و همه آریایی‌تباران.

وی گفت: زبان فارسی نیز دستاورد دیگر شاهنامه و فردوسی است؛ زبانی که به این کیفیت، همچون ظرفی زرین و بلوری درخشان، آن ماهیتِ نهفته و آن پیام‌ها و ارزش‌های والای شاهنامه را در خود جلوه‌گر ساخته است.

یاحقی ابراز داشت: امروز، سخن از زبان فارسی نیز هست. روز پاسداشت زبان فارسی در پیش است و چه بسیار کوشش شد تا این پاسداشت با روز فردوسی پیوند بخورد؛ زیرا فردوسی و فارسی از یکدیگر جدایی‌ناپذیرند، با یکدیگر خویشاوندند، بلکه در معنایی، یکی هستند و باید در کنار هم دیده شوند.