پیمایش ملی از شبهای همدلی؛
پشت پرده بارانهای بیسابقه ایران چیست؟
بررسی علمی وضعیت بارش در ایران، علاوه بر تحلیل دادههای بارشی سال جاری، نیازمند مقایسه روندهای اقلیمی در سطح منطقه و جهان است. در این میان، یک پژوهشگر زمینشناسی زیستمحیطی با اشاره به ماهیت تغییر اقلیم و تفکیک آن از ادعاهای مطرحشده درباره دستکاری مصنوعی جو، تأکید دارد که بسیاری از برداشتهای رایج در فضای عمومی، مبتنی بر شواهد علمی معتبر نیست و در ادامه، مشروح دیدگاه وی درباره این موضوع را میخوانید.
بارشها در ایران؛ نوسان طبیعی یا تغییر غیرعادی؟
حمیدرضا چشموهم، دکترای زمینشناسی زیستمحیطی و محقق پسادکتری حوزه محیطزیست، در ارزیابی وضعیت بارش در کشوردر گفتوگو با خبرنگار آناتک، اظهار کرد: «طبق دادههای رسمی هواشناسی، تاکنون شواهدی مبنی بر وقوع افزایش یا کاهش غیرعادی در میزان بارش نسبت به سالهای گذشته ثبت نشده است. با وجود اینکه در ابتدای سال شرایط نسبتاً پربارشی تجربه شد، همچنان در برخی مناطق از جمله تهران و البرز، میزان بارش کمتر از میانگین بلندمدت بوده و این استانها هنوز سهم کامل خود را از بارش سالانه دریافت نکردهاند. بنابراین، اگر دادههای عددی و آماری مورد بررسی قرار گیرد، نمیتوان از یک افزایش قابل توجه در بارشها سخن گفت و در برخی موارد، میزان بارش حتی کمتر از میانگین مورد انتظار بوده است.»
وی در ادامه افزود: «تغییرات مشاهدهشده در وضعیت آبوهوایی ایران، پدیدهای محدود به کشور ما نیست و در چارچوب تغییر اقلیم جهانی قابل بررسی است. این پدیده در نقاط مختلف جهان به اشکال متفاوتی بروز مییابد؛ بهگونهای که در برخی مناطق کاهش بارش و کاهش منابع آبی مشاهده میشود و در برخی دیگر تغییرات به صورت ذوب یخها و افزایش سطح آب دریاها بروز پیدا میکند. بنابراین، این وضعیت یک پدیده جهانی است و مختص ایران نیست، هرچند نحوه مواجهه کشورها با آن متفاوت است. در برخی کشورها تغییر اقلیم به صورت کاهش بارندگی و کاهش منابع آب و در برخی دیگر به صورت تغییرات یخچالی و افزایش سطح آب دریاها خود را نشان میدهد.»
رادارهای نظامی و ادعای تغییر بارش؛ فاقد مبنای علمی
چشموهم در پاسخ به ادعاهای مطرحشده درباره تأثیر سامانههای نظامی بر ابرها بیان کرد: «در فضای مجازی این ادعا مطرح میشود که رادارهای نظامی یا سامانههای دفاعی قادر به تغییر وضعیت ابرها و کاهش یا افزایش بارش هستند. اما از منظر فیزیک جو و علم اقلیم، چنین ادعایی فاقد پشتوانه علمی است.»
وی ادامه داد: «برای بررسی این موضوع باید ماهیت امواج الکترومغناطیسی و ساختار جو را در نظر گرفت. بهعنوان نمونه، سامانههایی مانند پروژههای مبتنی بر امواج قوی در لایههای بسیار بالای جو فعالیت دارند، در حالی که ابرها در ارتفاعات بسیار پایینتر، معمولاً زیر ۱۵ کیلومتر قرار دارند. از اینرو، از نظر انرژی و ماهیت فیزیکی، این امواج توان اثرگذاری بر ساختار ابرها و فرآیند بارش را ندارند. آنچه این سامانهها ارائه میدهند، صرفاً دادههای مربوط به پراکندگی و حرکت ابرها و نه ایجاد تغییر در بارش است.»
چشم وهم تأکید کرد: «تا این لحظه هیچ داده علمی معتبری وجود ندارد که نشان دهد امواج راداری یا سامانههای نظامی قادر به ایجاد تغییر در بارش یا پراکندهسازی ابرها هستند. بنابراین، این ادعاها از نظر علمی رد شده تلقی میشوند.»
تفکیک بارورسازی ابرها از ادعاهای دستکاری اقلیم
این محقق درباره تفاوت میان فناوریهای متعارف بارورسازی ابرها و ادعاهای مطرحشده درباره دستکاری خصمانه اقلیم گفت: «باید میان مفهوم بارورسازی ابرها و ادعای تغییرات نظامی در اقلیم تفکیک قائل شد. بارورسازی ابرها یک روش علمی و شناختهشده در بسیاری از کشورها است که با هدف تسهیل فرآیند بارش انجام میشود و سابقه استفاده از آن در جهان و حتی ایران وجود دارد.»
وی افزود: «اما آنچه تحت عنوان دستکاری خصمانه یا تغییر نظامی اقلیم مطرح میشود، از نظر علمی تأیید نشده است. برای ایجاد چنین تأثیری، به میزان انرژی بسیار بالایی نیاز است که از نظر فیزیکی در ساختار موجود امکانپذیر نیست. همچنین هیچ داده علمی معتبر در پایگاههای بینالمللی وجود ندارد که وقوع چنین فرآیندی را تأیید کند.»
علم پویا است، اما شواهد موجود کافی نیست
چشموهم در جمعبندی دیدگاه خود اظهار کرد: «علم یک فرایند پویا و در حال تکامل است و در طول زمان امکان تغییر و پیشرفت دارد. با این حال، بر اساس دادهها و شواهد علمی موجود در حال حاضر، ادعای توانایی پراکندهسازی ابرها یا کنترل بارش توسط سامانههای نظامی تأیید نشده است. اگر در آینده فناوریهایی توسعه یابد که امکان تأثیرگذاری گسترده بر سامانههای جوی را فراهم کند، میتواند پیامدهای بسیار مهم و خطرناکی در سطح جهانی داشته باشد، اما در شرایط فعلی چنین فرضیهای در چارچوب علم معتبر رد شده محسوب میشود.»
انتهای پیام/
