رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان یزد:
امنیت کالایی خریدنی نیست، امنیت ساختنی است/ دستاورد انقلاب، تبدیل امنیت به امری مردمپایه بود
در دومین همایش ملی «آقای نادر» با محوریت «ایران در مسیر تحول بزرگ تمدنی»، علیرضا زادبر، استاد دانشگاه و پژوهشگر علوم سیاسی، با ارائه تحلیلی تاریخی از مسئله امنیت در ایران معاصر، بر ضرورت بازسازی روایت ملی از امنیت و نقد تاریخنگاریهای رایج تأکید کرد.
زادبر در این نشست که با هدف گفتمانسازی پیرامون اندیشههای زندهیاد نادر طالبزاده در دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران برگزار شد، با ذکر بسمالله الرحمن الرحیم و عرض سلام و ادب، گفت: بحث ما یک نگاه تاریخی به مسئله امنیت است. اگر بر روی ۱۹۶ تا ۲۰۰ سال تاریخ معاصر ایران از اولین مواجهه نظامی ما با ابرقدرتهای عصر جدید یعنی امپراتوری تزاری روس توافق کنیم، در این دوره انسان ایرانی گمشدهها و آرزوهایی داشته است که یکی از آن نداشتهها، مسئله امنیت است.
امنیت؛ وظیفه ذاتی دولتها و گمشده تاریخ معاصر
این پژوهشگر مسائل سیاسی با تأکید بر اینکه امنیت امر اولیه و ذاتی وظیفه دولتهاست، افزود: نگاه تاریخی به امنیت، ارتباط مستقیم با این همایش و مرحوم طالبزاده دارد. مسئله، روایت است. یک روایت از تاریخ معاصر برای ما ساختهاند به عنوان تاریخ مدرن که در آن گمشدههای انسان ایرانی یا کمرنگ است یا علتش بیان نشده است.
زادبر خاطرنشان کرد: انسان ایرانی سال ۱۳۵۷ یکباره به فکر استقلال نیفتاد. جنبش ملی شدن نفت، نمونه بارز دنبالهروی ایرانیان برای استقلال بود. انگلستان در سال ۱۳۳۱ آبادان را محاصره کرد و نگذاشت نفتمان را بفروشیم. همین دیروز دیدیم آمریکا کشتی نفت ما را مصادره کرد؛ دقیقاً همان کاری که انگلستان با مصدق کرد. خط سیر تاریخی نشان میدهد انسان ایرانی همواره دنبال استقلال و آزادی بوده است.
امنیت کالای خریدنی نیست؛ درس جنگ اخیر برای منطقه
عضو هیئت علمی دانشگاه با اشاره به تحولات اخیر منطقه تصریح کرد: جنگ اخیر نشان داد که امارات، قطر، عربستان و بحرین نتوانستند با نفت، امنیت بخرند. اردیبهشت سال گذشته، ترامپ به منطقه آمد و با این کشورها قراردادهای بزرگی بست تا آمریکا تضمین امنیتی بدهد. اما امنیت کالای خریدنی نیست. امنیت کالای ساختنی است.
وی ادامه داد: در تاریخ معاصر ایران، حکومت استبدادی نیز امنیت ایجاد میکند، اما امنیت را از بالا به پایین و به صورت پلیسی و اجباری میسازد. رضاشاه ارتش بزرگی ایجاد کرد، عشایر را سرکوب نمود، اما همان ارتش در شهریور ۱۳۲۰ در مقابل متفقین فرار کرد. استبداد امنیت فردی را میگیرد. امیرکبیر که نفر دوم کشور بود، امنیت فردی نداشت و تبعید شد. قائممقام فراهانی را قالیپیچ کردند. در بالاترین سطوح، وقتی استبداد اراده کند، امنیت را از انسان میگیرد.
ناامنی تحمیلی خارجی؛ عامل اصلی جدایی خاک ایران
زادبر با تأکید بر نقش بیگانگان در ناامنی ایران گفت: آنچه در تاریخ معاصر ایران بسیار مهمتر است، ناامنی تحمیلی از سمت خارجی است. قاجار را ببینید: آقامحمدخان که حذف میشود، بلافاصله فتحعلیشاه میآید و جنگ با روسیه شروع میشود. بخش مهمی از خاک ایران رفت. معاهده پاریس، هرات را از ایران جدا کرد. در تاریخنگاری مدرن، عاملان ناامنی ایران را به هم وصل نمیکنند. انگار ما خودمان در ماجرای هرات مقصر بودیم. در حالی که انگلستان نیروی دریایی خود را به بوشهر فرستاد، نیرو پیاده کرد و شرط تخلیه بوشهر، تخلیه هرات بود. افغانستان در دوره ناصرالدینشاه از ایران جدا شد.
وی افزود: پیشفرض غلط این است که اصل بر این بوده ما در تاریخ امنیت داشتیم. اتفاقاً اصل بر این است که در تاریخ معاصر، ناامنی از سمت خارجی بر ما تحمیل شده است. در دوره صفویه، با وجود جنگ با عثمانی، توان حفظ استقلال وجود داشت. اما بعد از نادرشاه، اصل بر ناامنی تحمیلی با هزینههای سنگین است. در جنگ جهانی اول اعلام بیطرفی کردیم، اشغال شدیم. جنگ جهانی دوم نیز همین گونه. این گزاره غلط که آمدن جنگ به ایران به خاطر سیاست ایدئولوژیک شماست (مرگ بر آمریکا، مرگ بر اسرائیل)، کاملاً نادرست است. قبل از اسلام، در دوره هخامنشی و ساسانی نیز با غرب نزاع داشتیم. پاسخ به روایت غلط، تاریخ است؛ تاریخ بسیار محکمی داریم.
غرب؛ نظام انحصارگر و کنترلگر
این استاد دانشگاه با اشاره به ساختار قدرت غرب بیان کرد: نظام سرمایهداری زمانی میتواند موفق شود که سرمایه انباشت شود. انباشت سرمایه، امنیت میخواهد. شورای امنیت سازمان ملل پس از جنگ جهانی دوم تشکیل شد تا بگوید دیگر نباید جنگ شود. اما از ۱۹۴۸، ماشین کشتار غرب در منطقه یعنی اسرائیل شکل گرفت. این حرف غلط است که میگویند با انقلاب اسلامی جنگ به این منطقه آمد. قبل از انقلاب اسلامی، جنگ بر سر فلسطین در این منطقه بود. غرب یک نظام انحصارگر و کنترلگر است. از آن دوره به بعد، غربیها جنگهای خود را به خارج از جغرافیای خود بردند. جنگ اوکراین را ببینید چه آسیبهایی زد.
دستاورد تاریخی جنگ اخیر: برای اولین بار با ابرقدرت مستقیم جنگیدیم و شکست نخوردیم
زادبر با اشاره به جنگ اخیر اظهار کرد: در ۱۹۶ سال گذشته، مکرر به ما تجاوز شده و مکرر شکست خوردهایم. حاکمان دلسوز از عباسمیرزا و امیرکبیر تا میرزاحسینخان سپهسالار، نتوانستند امنیت بومی بسازند. اما در جنگ فعلی (۵۲ روز گذشته) ما برای اولین بار با یک ابرقدرت مستقیم جنگیدیم. با روسیه تزاری جنگیدیم، با بریتانیا، با شوروی، با آمریکا جنگیدیم، اما این اولین بار است که مستقیم با ابرقدرت درگیر شدهایم و تا الان شکست نخوردهایم.
امنیت مردمپایه؛ هنر امام راحل و امام خامنهای
زادبر در بخش پایانی سخنان خود با تأکید بر دستاورد انقلاب در امنیتسازی خاطرنشان کرد: امنیت کالای خریدنی نیست. امنیت امری ساختنی، مستمر و دائمی است. اروپا، ناتو و آمریکا را ببینید؛ امنیت نقطه پایان ندارد. هنر امام راحل و امام شهید خامنهای این بود که امنیت را در لایه مردمی آوردند. شصت شب، مردم امنیت خیابانها را تأمین کردند. نیروی انتظامی، کلانتری زده بود. سپاه درگیر آن سوی کشور بود، ارتش درگیر بود. مردم امنیتسازی کردند. بحرانهای ناامنساز اول انقلاب را مردم حل کردند. هنر امام این بود که جنگ تحمیلی را تبدیل به یک دفاع ملی و میهنی کرد. وگرنه در دوره قاجار، عدهای میرفتند میجنگیدند و عدهای نمیرفتند. امام جنگ را تبدیل به حماسهای کرد که یک میلیون و خوردهای به مرزها رفتند؛ پیرزنها طلاهایشان را فروختند، نوجوانان سیزده چهارده ساله اصرار کردند ثبتنام شوند.
وی در پایان تأکید کرد: اگر این امنیت مردمپایه نبود، بحرانهای بزرگ پس از انقلاب صرفاً با چوب و چماق قابل حل نبود. امنیتسازی، یک لایهاش روایت است؛ تصویر مستند قوی، سریال قوی. ما نتوانستهایم این را به ادبیات رایج تبدیل کنیم و به عموم برسانیم؛ حتی در کتب درسی مدارس. امنیت، استقلال، عدالت و آزادی با هم گره خوردهاند. اگر جامعه قوی بسازید، هم در استقلال در بالاترین رتبهها هستید، هم در عدالت. غرب به ما کار دارد؛ ۲۰۰ سال است رهایمان نمیکند. امام شهید ۳۷ سال بر ایده قدرت ایستاد. بقای استقلال، قدرت میخواهد. جهان، جهان قدرت و زبان قدرت است. اگر قدرت درونزا تولید کنیم، میتوانیم حرف برای گفتن داشته باشیم.
انتهای پیام/
