درس امام صادق(ع) برای مدیران امروز؛ تهدید‌ها را به فرصت‌های توسعه بدل کنید

حجت‌الاسلام هادی عجمی کارشناس فقه تربیتی در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری آنا با اشاره به اهمیت تاریخی عصر امام صادق (ع) بیان داشت: دوره امام صادق (ع) مصداق واقعی و کامل تبدیل تهدید‌ها به فرصت‌ها است. شهید سلیمانی نیز فرموده بودند که در دل تهدید‌ها فرصت‌ها نهفته است و دوره امام صادق (ع) یکی از روشن‌ترین نمونه‌های این واقعیت است.

وی افزود: در آن مقطع جامعه اسلامی با یک بلای بزرگ و یک جنگ گسترده روبه‌رو بود؛ جنگی میان دو گروه اصلی یعنی بنی‌امیه و بنی‌عباس. هر دو جریان نیز داعیه‌هایی داشتند؛ بنی‌عباس مدعی حمایت از آل‌ رسول بود و بنی‌امیه هم خودش را متصل به پیامبر (ص) معرفی می‌کرد. هر دو قبیله از قریش بودند و از جهت نسبت، خود را به پیامبر منتسب می‌دانستند.

بهره‌گیری امام صادق (ع) از غفلت دشمنان

حجت‌الاسلام عجمی ابراز داشت: در دل همین تهدیدِ بزرگ، امام صادق (ع) و پیش از ایشان امام باقر (ع) از غفلت قدرت‌های درگیر استفاده کردند و فضای امنی ساختند که بتوانند معارف اهل‌ بیت (ع) را گسترده منتشر کنند.

وی ادامه داد: امروز فقه مدون ما محصول همان دوره است. اگر آن دوره را حذف کنیم، بسیاری از پرسش‌های فقهی بی‌جواب می‌ماند و ضربه بزرگی به فقه وارد می‌شد که الحمدالله اتفاق نیفتاد.

خسارت‌های جانبی جنگ‌ها

این کارشناس فقه تربیتی با اشاره به آسیب‌های جانبی جنگ‌ها اظهار داشت: در هر درگیری بزرگی، چیز‌هایی هم از دست می‌رود. مثلاً کشور ما در جنگ جهانی دوم، علی‌رغم اینکه وارد جنگ نشد، کشته‌های زیادی داد، چون گرفتار حواشی شد. جامعه اسلامیِ آن زمان نیز از آسیب جنگ بی‌نصیب نماند.

الگوی تبدیل تهدید به فرصت برای زندگی امروز

وی گفت: این وقایع تاریخی تنها روایت نیست؛ الگویی برای زندگی امروز ما است. ما باید دائم ببینیم در تهدید‌ها چه فرصت‌هایی پنهان است و چگونه می‌توانیم با برنامه‌ریزی و مدیریت اجرا، تهدید را به فرصت تبدیل کنیم. هر دو مهارت را امام صادق (ع) و امام باقر (ع) داشتند.

استخراج قاعده کلی از جزئیات تاریخی

حجت‌الاسلام عجمی تصریح کرد:‌ در روش طلبگی، با القای خصوصیت از وقایع تاریخی، قاعده کلی استخراج می‌کنیم. قاعده‌ای که از این دوره به دست می‌آید این است که فرصت‌ها در دل تهدیدها است.

وی افزود: این سنت در همه اهل‌ بیت (ع) وجود داشته است. البته هر امام متناسب با شرایط خود آن را اجرا کرده است. مهم این است که حتی اگر جنگ رخ می‌دهد، باز هم می‌توان فرصت یافت. اگر دعوای بنی‌امیه و بنی‌عباس نبود و ابومسلم خراسانی به امام مراجعه نمی‌کرد، خیلی چیز‌ها روشن نمی‌شد و اینها باعث می‌شد امام از جهت سیاسی کمتر در تنگنا قرار بگیرد و بتواند معارف را منتقل کند.

چالش‌های تربیتی امروز؛ فقدان مدیریت تهدید

این کارشناس دینی خاطرنشان کرد: امروز نظام آموزشی ما مهارت‌های لازم را به بچه‌ها یاد نمی‌دهد؛ فقط ریاضی و فیزیک. در حالی که باید مدیریت زمان، مدیریت مکان و مدیریت تعاملات اخلاقی را آموزش دهد.

وی ادامه داد: دادگاه‌ها پر شده از افرادی که نمی‌توانند تهدید را حل کنند؛ چه برسد به تبدیل آن به فرصت. اختلاف کوچک را بزرگ می‌کنند و خودشان و خانواده‌شان را وارد ماجرا می‌کنند.

نحوه مدیریت شیعیان توسط امام صادق (ع)

حجت‌الاسلام عجمی بیان داشت: امام صادق (ع) شیعیان را از درگیری‌های نظامی و حتی اختلاف‌های عمیق اعتقادی آن دوره دور کردند. ایشان تغییر را به شیعیان پیشنهاد می‌دادند و همین باعث شد سایه امنی برای نشر معارف ایجاد شود.

وی گفت: امام جعفر صادق (ع) با صراحت به افرادی مانند ابومسلم می‌فرمودند: نه تو یار ما هستی و نه زمان، زمان ما است. یعنی نه یار شایسته وجود داشت و نه شرایط اجتماعی مساعد بود.

دلیل عدم ورود امام صادق (ع) به جنگ

این کارشناس فقه تربیتی ابراز داشت: امام صادق (ع) عالم به زمان و مکان بودند. ایشان وارد جنگ نشدند، چون هیچ‌یک از طرفین جنگ یار حق نبودند. نیرو‌های دو طرف صادقانه همراه امام نبودند. ورود به چنین جنگی سودی نداشت.

وی افزود: دو جریان باطل وقتی با هم بجنگند، بهتر از آن است که متحد شوند و علیه مسلمانان اقدام کنند.

«مشغول شدن ظالمان به ظلم یکدیگر»؛ یک واقعیت تحلیلی

حجت‌الاسلام عجمی اظهار داشت:‌ گاهی دعا می‌کنیم ظالمان به هم مشغول شوند. چون وقتی درگیر یکدیگر می‌شوند، از ضربه زدن به جامعه اسلامی بازمی‌مانند. حتی از جهت آخرت هم برای خودشان بهتر است؛ چون گناه جنگ با یکدیگر کمتر از گناه جنگ با مؤمنان است.

وی ادامه داد: اگر دو کافر به جان هم بیفتند، مثلاً آمریکا و اسرائیل، گناهش کمتر از زمانی است که علیه جهان اسلام متحد باشند. حتی اگر ما اساساً خواهان درگیری نیستیم، اما این وضعیت برای جامعه اسلامی ضررش کمتر و از جهت کاهش گناه آن‌ها هم سبک‌تر است.

درس نهایی از دوره امام صادق (ع)

این استاد حوزه تصریح کرد: درس بزرگ این دوره این است که تهدید همیشه تهدید نیست. با مدیریت درست می‌توان آن را به فرصت تبدیل کرد؛ همان‌گونه که امام صادق (ع) یک تهدید نظامی و سیاسی را به بزرگ‌ترین فرصت علمی تاریخ اسلام تبدیل کردند.

انتهای پیام/