مأموریتهای دانشگاهها در شرایط جنگی؛ از تبیین راهبردهای ایران نوین تا مقابله هوشمند با حملات دشمن
دکتر اسکندر زند، استاد موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور و عضو کمیسیون مشورتی ستاد علم و فناوری، در گفتوگو با خبرنگار آنا، با اشاره به ضرورت بازتعریف مأموریتهای دانشگاهها در شرایط جنگی، بر لزوم بهرهگیری از تمام ظرفیت علمی کشور برای تبیین راهبردهای توسعه ایران نوین، شناسایی بخشهای تابآور و آمادهسازی زیرساختهای بازسازی پس از جنگ تأکید کرد.
دانشگاهها؛ پیشران تدوین نقشه راه ایران پس از جنگ
زند با بیان اینکه دانشگاهها در شرایط جنگی باید فراتر از مأموریتهای معمول آموزشی و پژوهشی عمل کنند، گفت: در بخش نرمافزاری، یکی از دانشگاههای کشور باید بهعنوان محور و با بهرهگیری از تمام توان علمی کشور، راهبردهای توسعه ایران نوین را بر اساس آیندهنگاری، تجربیات گذشته و وضع موجود پس از جنگ، تبیین کند.
وی افزود: همچنین دانشگاه دیگری باید با استفاده از ظرفیتهای علمی میانرشتهای، به بررسی و تعیین بخشهای حساس و تابآور در جنگ بپردازد و گزارشی علمی و مدون برای تصمیمگیران کشور آماده کند. این گزارشها میتواند مبنای سیاستگذاریهای کلان در دوران پس از جنگ قرار گیرد.
عضو کمیسیون مشورتی ستاد علم و فناوری با اشاره به اهمیت آمادگی برای بازسازی کشور خاطرنشان کرد: توان علمی کشور برای بازسازی باید احصا شود و دانشگاهها آمادگی خود را برای بازآفرینی بخشهای آسیبدیده اعلام کنند. این آمادگی پیشدستانه، سرعت بازسازی و کاهش هزینههای پس از جنگ را تضمین خواهد کرد.
سیاستگذاری علم و فناوری؛ تمرکز بر رشتههای راهبردی
زند در پاسخ به سوالی درباره اقدامات جدید در حوزه سیاستگذاری علم و فناوری برای حمایت از رشتههای راهبردی، گفت: نخستین گام، تعیین و اولویتگذاری رشتههای راهبردی و مهم کشور است. این رشتهها باید بر اساس نیازهای امنیتی، اقتصادی و توسعهای کشور شناسایی و در اولویت تخصیص منابع قرار گیرند.
وی ادامه داد: در گام بعدی، چند قطب دانشگاهی در قالب یک شبکه ملی برای جهش در این رشتههای اولویتدار تعیین شوند. این شبکهسازی باعث همافزایی ظرفیتها، جلوگیری از موازیکاری و تسریع در دستیابی به دستاوردهای علمی و فناوری خواهد شد.
مقابله هوشمند با حملات به مراکز علمی؛ رویکردی تمدنی و راهبردی
عضو کمیسیون مشورتی ستاد علم و فناوری در بخش دیگری از این گفتوگو، به رویکرد مقابلهبهمثل در برابر حملات به دانشگاهها و مراکز علمی پرداخت و تأکید کرد: نخست باید ریشه آسیبپذیری دانشگاهها بهصورت علمی بررسی شود تا نقاط ضعف ساختاری و مدیریتی شناسایی و برطرف گردد.
زند با پیشنهاد انتشار یک ویژهنامه علمی و بینالمللی درباره آسیب زیرساختهای علمی گفت: این ویژهنامه باید با هدف آگاهسازی افکار عمومی جهانی از جنایت حمله به مراکز علمی منتشر شود و ابعاد حقوقی و انسانی این اقدامات را مستند کند.
وی درباره ایمنسازی فعالیتهای دانشگاهی تصریح کرد: طرحی جامع برای ایمنسازی فعالیتهای نظامی و راهبردی دانشگاهها باید آماده شود تا ضمن حفظ مأموریتهای علمی، از اهداف حساس در برابر حملات احتمالی حفاظت گردد.
مقابله هموزن، غیرمستقیم و با شدت بیشتر
استاد موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور درباره رویکرد مقابلهبهمثل خاطرنشان کرد: حمله متقابل به اهداف راهبردی و هموزن با حملات انجامشده، باید در دستور کار قرار گیرد؛ اما با توجه به جایگاه ایران بهعنوان یک کشور متمدن، پیشنهاد میشود واکنش مستقیم نشان داده نشود، بلکه مقابله هموزن، غیرمستقیم و با شدت بیشتر در دستور کار قرار گیرد.
زند تأکید کرد: این رویکرد هوشمندانه، هم بازدارندگی لازم را ایجاد میکند و هم جایگاه حقوقی و اخلاقی ایران را در مجامع بینالمللی حفظ خواهد نمود.
پیگیری حقوقی جنایت حمله به مراکز علمی در مجامع بینالمللی
عضو کمیسیون مشورتی ستاد علم و فناوری در پایان، درباره رویکرد پیگیری این اقدامات در مجامع بینالمللی گفت: برای پیگیری حقوقی این جنایت و حمله به مراکز علمی، یکی از دانشگاههای کشور که از نظر حقوق بینالملل دارای ظرفیت و تخصص قوی است، باید مسئولیت پیگیری و اطلاعرسانی این امر را بر عهده بگیرد.
وی افزود: استفاده از تجربیات بینالمللی و همکاری با نهادهای حقوقی معتبر جهانی، میتواند به مستندسازی و پیگیری مؤثر این پرونده در محاکم بینالمللی کمک کند. دانشگاههای ایرانی باید با تشکیل کارگروههای تخصصی حقوق بینالملل، ابعاد مختلف این جنایات را رصد و اقدامات لازم را برای محکومیت عاملان آن در مجامع جهانی انجام دهند.
دانشگاهها، سنگر علم در میدان جنگ تمدنی
دکتر اسکندر زند در جمعبندی این گفتوگو تأکید کرد: دانشگاههای کشور در شرایط جنگی، نهتنها باید مأموریتهای علمی و آموزشی خود را ادامه دهند، بلکه باید بهعنوان بازوان فکری و راهبردی نظام، در تدوین نقشههای توسعه، شناسایی نقاط حساس، آمادهسازی برای بازسازی و پیگیری حقوقی جنایات دشمن، پیشگام باشند. این مأموریتهای جدید، نیازمند بازتعریف نقش دانشگاهها، شبکهسازی ظرفیتهای علمی و هماهنگی کامل با سیاستگذاران کلان کشور است.
وی خاطرنشان کرد: تجربه نشان داده است که ملت ایران با تکیه بر علم، ایمان و وحدت، همواره از سختترین آزمونها سربلند بیرون آمده است. دانشگاهها نیز باید با حفظ روحیه جهادی و انقلابی، در این مسیر تاریخی، نقشآفرینی شایستهای داشته باشند.
انتهای پیام/
