خودمراقبتی روانی جنگ؛ به قدرت درمانگری ملت بی‌تفاوت نباشید

به گزارش خبرنگار آنا، جنگ امروز آمریکا و صهیون با ایران از آن جمله است. اگر خوب گوش کنیم، ماهیت و چرایی جنگ امروز را می‌شنویم. جنگ امروز دشمن بر سر مسئله بود و نبود ایران است. باید آگاه بود، دوباره به جایی که ایستاده‌اید، نگاه کنید؛ شاید فردا دیر باشد.

باور بزرگان بر این است که جنگ آبستن آگاهی است. می‌دانیم که بطن جنگ خودش یک زندگی است و باید از قدرت آموزشی آن برای ساخت زندگی بهتر در آینده استفاده کرد. صدالبته درست است که در تمام جنگ‌های اسطوره‌ای و واقعی، همواره شر با خیر در حال جنگ بوده است؛ اما به نظر نمی‌رسد جنگی به نام جنگ نابرابر وجود داشته باشد. جنگ زمانی اتفاق می‌افتد که نوعی برابری در میدان حاکم باشد. به بیان ساده تر، وجود نابرابری در میدان ممکن نیست؛ چراکه طرف ضعیف، امکان بقا و یارایی برای شروع جنگ ندارد و قبلاً از بین رفته یا مستعمره شده است. منظور از برابری در اینجا این است که در یک جنگ برابر، هر دو طرف به نوعی چیزی برای نمایش دارند؛ ولی جنس وزنه‌ها روی ترازو متفاوت است.

در جنگ امروز، یک کفه مدعی است که دارای انواع سلاح‌های پیچیده و کمک‌های کشور‌های بزرگ است؛ ولی طرف دیگر، علاوه بر قدرت نظامی معقول، سلاح جنگی متفاوتی به نام اصالت و ایمان دارد که در قالب سادگی، برنده‌تر از هر شمشیری است.

بررسی مسیر جنگ‌های جهان و امروز نشان می‌دهد که پیروزی همواره با دانایی اصیل و کهن است نه داشتن صرف سلاح‌های به ظاهر فوق پیشرفته‌ی کور. سلاح در نهایت تمام می‌شود؛ ولی ایمان هرچه مانده تر، قوی‌تر است.

تاریخ نشان داده است که همیشه دارایی‌های ساده، مثبت و الهی انسان بازی را می‌برند، نه رخ‌های به ظاهر زیبای اف-۱۵ و اف ۳۵. با این توضیح کوتاه در گفت‌وگوی پیش رو با مرضیه علیوندی وفا دانشیار گروه روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، (بخش دوم) برخی راهکار‌های نظری و عملی مهم در قالب «خودمراقبتی روانی جنگ» در راستای افزایش آرامش روانی در زمان جنگ و بعد از آن برای مردم باشکوه و مقتدر ایران و مسئولان بلندنظر تشریح شده است.

علیوندی وفا در بخش دوم گفت‌وگوی خود با خبرنگار خبرگزاری آنا با بیان اینکه ترس و اضطراب در جنگ طبیعی است، اظهار کرد: آیا ترس، استرس یا اضطراب دارید؟ در جنگ، کاملاً طبیعی است. آن را به رسمیت بشناسید و اجازه دهید بدن و روان کارش را برای کاهش آشفتگی خود انجام دهد. حضور آنها به معنای وجود آگاه شماست نه وجود بیماری. پس، اجازه دهید وجود، ترس و اضطراب طبیعی را درک کند، صیقل بخورد و واکسینه شود.

به گفته وفا، ترس از ترس، عاملی ویرانگر از اثر خود ترس به تنهایی است. بعد از این تجربه درست و بقامحور، آرام کردن خود راحت تر است. پذیرش ترس و اضطراب میانه پیروزی است.

به قدرت درمانگری ملت بی‌تفاوت نباشید

وی اظهار کرد: «من»‌های تنها مانده در خانه و خیابان قدرت رزم ندارند. ولی، «ما»ها سیل سازند. بدان، «من» نیز مانند شما ناآرام هستم. ولی «ما» نمی توانیم «باهم» ناآرام باشیم. باید توجه داشته باشیم که جنگ اصولاً دارای بنیان سیاسی است؛ بنابراین از واژه های برد و باخت صحبت می شود.

رئیس مرکز مشاوره امین دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز بیان کرد: مسئولان سیاسی باید از این امر آگاه بوده و قدرت عظیم مردم را در فردای جنگ نبازند. برد سیاسی با برد نظامی فرق دارد. مسئولان سیاسی باید همانند قدرت نظامی بزرگان میدان جنگ در رفتار دیپلماسی و سیاسی خود بازنگری کرده و به شدت به جنگ با دنیای بعد از جنگ بروند؛ وگرنه اینهمه شکوهی که از «ما» در خیابان‌ها به وجود آمده بود؛ از بین می رود. این جنگ به نفع «ما»ی مردم پیروز خواهد شد؛ پس آن را نباید ساده انگاشت یا ساده فروخت.

زندگی طبیعی معادلات جنگ نرم دشمن را به هم می‌زند

وفا با تأکید بر اینکه به مسیر طبیعی زندگی خودتان احترام بگذارید، افزود: بودن در مسیر زندگی طبیعی روزمره شاهراه دورکردن ذهن خود و خانواده از سرآسیمگی روانی است. انسان از لحاظ روانی گاه به عادت های ساده و مثبت زندگی خود زندگی می کند. در جنگ امروز، طبیعی زندگی کردن نه تنها باعث گمراه کردن مسیر ترس و اضطراب است؛ بلکه معادلات جنگ نرم دشمن را نیز به هم می زند. موشک اگر از لحاظ فیزیکی یک جا را ویران کند؛ از منظر روانی می توان ویرانگرتر زندگی های بیشماری باشد.

اهمیت آموزش کودکان در جنگ

دانشیار گروه روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز با بیان اینکه کودکان جنگ را نمی شناسند؛ اما قصه و داستان جنگی را بهتر از من و شما می دانند، گفت: آنها قصه های جنگ دیو و پری را بارها و بارها از ما می شنوند و هرگز خسته نمی شوند. شنیدن قصه های تکراری برای آنها در حکم مرهمی از جنس کنترل شناختی و هیجانی است. قصه جنگ امروز را برایشان در قالب قصه های دیو و پری بیان کنید. نیک می دانیم که امروز برای فردا صرفاً یک قصه است. پس، خودمان نیز به این قصه زندگی آگاه شویم و آن را برای کودکانمان بازگو کنیم. قصه اساساً آرام کننده و شادساز است. دور نگهداشتن آنها از جنگ می تواند عواقب سنگین روانی در پی داشته باشد.

وفا خطاب به خانوادها تأکید کرد: با احترام به این دوران نبردگونه نوجوانان، تلاش کنید با ساخت محیطی امن و همدلانه، آنها را به شریک کردن دنیای پدیداری شان در جنگ راهنما باشید. بدون هیجانی شدن، اجازه دهید نوجوانان نظرشان را بگویند و سپس با اقتدار و دلیل با آنها صحبت کنید. طرد نابخردانه و عجولانه نظر آنها در زمان جنگ بسیار خطرناک است، آنها گاه فقط می خواهند که شنیده شوند و این قسمتی از دنیای رشدی آنهاست. یکی از راه ها، درگیر کردن نوجوانان در پرسش و پاسخ سقراطی است. این روش می تواند دارایی های دانشی نوجوانان را خالی کرده و آنها را به فهم غلط خود آگاه کند.

معادلات ارتباطی خود را در جنگ زنده نگه دارید

وی یادآور شد: اگرچه در ظاهر جنگ باعث توقف یا محدود شدن بسیاری از ارتباط ها می شود؛ اما تلاش کنید دنیای ارتباطی خود را با افراد زیادی زنده نگه دارید. این رفتار نه تنها برای آرام سازی خودمان مطلوب است؛ بلکه باعث آرامش دیگران نیز می شود. در اصل، این رفتار نوعی روان درمانی مخفی است که اثری شگفت انگیز دارد. جنگ به معنای نابودی ارتباط ها نیست، این نگرش، هدف دشمن است.

این مسئول دانشگاهی با بیان اینکه جنگ به معنای تعطیلی ذهن و بدن نیست؛ بلکه بهترین زمان برای شناخت لحظه ها و یادگیری هماهنگی ذهن و بدن است، گفت: هماهنگی ذهن – بدن از اصول بنیادین علمی برای آرامش است. پیشنهاد می شود با تمرین تنفسی (دم 4 ثانیه ای، نگهداری نفس 4 ثانیه ای و بازدم 6 ثانیه ای)، این هماهنگی مهم را در جنگ بهبود بخشید؛ البته، خودآرام سازی های خانوادگی برای ایجاد جو آرام خانوادگی و پیوستگی وجودی از اهمیت بالایی برخوردار می باشد.

وفا خطاب به افراد جامعه تأکید کرد: بنیان جنگ گفتگوطلب و بهتر است به جای گوش دادن منفعلانه به اطلاعات دروغین دشمن با خانواده یا دوستان مطمئن در خصوص جنگ صحبت کنید. محیط امن گفتگو نه تنها برای برون ریزی هیجانی اطلاعات مهم است؛ بلکه باعث آرامش نیز می‌شود. زمان جنگ به‌رغم آسیب‌هایی که دارد؛ انسجام خانواده را به نوعی بهبود می‌بخشد و مسایل کوچک را کنار می‌نهد؛ به طوری که شاید بعد از جنگ دیگر خانواده‌ها به سراغ آنها نروند.

وی اضافه کرد: ابهام‌های وجودی و ارتباطی ناآرام زوجین نیز در زمان جنگ غلیان می‌یابند و بعد آرام می‌شوند. پس، ارزش‌های مثبت جنگ را درست دریابیم. به علاوه در خصوص مسئولان هم این امر صادق است. مسئولان لشگری و کشوری باید مصون سازی اتاق گفتگوی خود با مردم، باعث آرام سازی شوند. برای پاسخ به این درخواست، مسئولان سیاسی و نظامی باید اتاق فکری جداگانه برای مدیریت گفته‌ها و شنیده‌های موج وار در متن جامعه درست کنند و از آنها برای خلق محیطی امن استفاده کنند؛ البته، این امر تاحدودی در حال اجراست؛ ولی کمی متفاوت است. گفتگوی دوطرفه با مردم در زمان جنگ با تحلیل فردی در تلوزیون متفاوت است.

اطلاعات جنگ را از منابع صحیح دنبال کنید

دانشیار گروه روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی تبریز با تأکید بر اینکه آگاه شدن از جنگ بسیار مهم است؛ اما ناآگاهی بهتر از آگاهی غلط است، ادامه داد: به منابع صحیح اطلاعاتی همیشه توجه داشته باشید. ذهن انسان در زمان جنگ همواره در حالت هشدار قرار دارد؛ بنابراین بی پاسخ نگهداشتن آن نه تنها درست نیست؛ بلکه آسیب زننده است؛ البته تغذیه نادرست آن نیز باعث سوء هاضمه روانی می‌شود، پس تلاش کنید فقط از منابع درست و کشوری برای کسب اطلاعات درست استفاده کنید.

رئیس مرکز مشاوره امین واحد تبریز خطاب به عموم توصیه کرد: در جنگ، بدن در هماهنگی با روان به عنوان یک سیستم، مستعد جنگ و ناآرامی می‌شود. تلاش کنید ورزش روزانه را برای هماهنگی جسم و روانتان انجام دهید. به علاوه در زمان جنگ، ورزش‌های خانوادگی به علت قدرت همآوایی آن در تجربه هیجان‌های مشترک بسیار پیشنهاد شده است.

موسیقی آرام و فلسفه زندگی را فراموش نکنید

وفا با بیان اینکه زندگی فلسفه دارد و هر زندگی، فلسفه خود را، گفت: انسان بدون فلسفه، یعنی بدون دانستن از چرایی زندگی، در امنیت روانی نیست؛ نه در امان جنگ و نه در امان صلح. انسانی که فلسفه بودن آن معلوم نیست؛ نه جنگش دلیل دارد و نه صلحش معنا. استفاده از تجارب بزرگان دینی فلسفی را در جنگ از اولویت کار‌های روزانه خود قرار دهید. این کار در کنار موسیقی آرام در زمان آشفتگی، شگفتی ساز است.

ذهن خود را به چیز‌های مثبت درگیر کنید

فعال حوزه روانشناسی در توصیه به افراد جامعه بیان کرد: ذهن انسان از لحاظ ساختاری نیاز به غذا دارد؛ اگر آن را با محتوای مثبت پر نکنید، افکار منفی به شکل اتوماتیک آن را اشغال می‌کنند. این امر در زمان جنگ پررنگ‌تر است. محتوای کتاب بمانند داروست. اجازه دهید کتاب خوانی در جنگ امروز شما را از گرسنگی و نشخوار شناختی هیجانی دور سازد. کتاب همیشه معجزه دوران است.

وی افزود: جنگ مانند صلح نیاز به ذهن‌آگاهی دارد. ذهن آگاهی یعنی نوعی بودن در اینجا و اکنون، با آگاهی عامدانه و بدون قضاوت. اجازه دهید اتفاق‌های بد بدون تفسیر‌های درشت مفهومی و قضاوت‌های سهمگین از کنار شما عبور کنند. مخصوصاً در زمان جنگ، به اخبار غلط و مایوس کننده دشمن ذهن آگاهی داشته باشید. اجازه دهید اخبار صرفا بیایند و بروند؛ یعنی بدون دستکاری آنها، رهایش کنید. این نوع بودن، عین هستی است.

روان درمانگر جنگ داشته باشید

وفا با بیان اینکه از متخصصان کاربلد، اخلاقمند و متعهد برای این نوع کمک روانی (روان درمانگر جنگ) استفاده کنید به آنا گفت: اگر این امر ممکن نشد، تلاش کنید از قدرت خودمراقبتی روانی استفاده کنید. شناخت نقاط قوت و ضعف خود شروع این خوددرمانگری است. شایان ذکر است که عکس این رفتار می‌تواند ویرانگر باشد. یعنی، روان‌درمانگری بدون فسلفه وجودی و با نگاه منفی می‌تواند از ذهن‌های مثبت یا خنثی، ذهن‌های منفی و بیمار بسازد؛ بنابراین همواره به مسیر روان درمانی خود توجه بسیار داشته باشید. دوست نداشتن صد مرتبه بهتر از دوست بد داشتن است.

از آینده نگران نباشید

به گفته دانشیار گروه روانشناسی، آینده هراسی از آثار تاریک هر جنگی است. برای ساخت آینده‌ای بهتر، باید اکنون درست تعریف شود. تلاش کنید امروز جنگی تان درست تعریف شود تا فردا بر اساس امروز، درست‌تر شود. دشمن هر آن در حال ایجاد جوی ناراحت کننده از فردایی نامعلوم است؛ گویی برای خودشان، فردا معلوم است! آینده هر ملت به دست خود آنهاست. فردا همان امروز است؛ پس مراقب وجوتان در امروز باشید تا فردایتان درست تعریف شود. ایران فردا مانند ایران امروز و دیروز، شکوهمند خواهد بود.

گفت‌وگو: احسان عربی مفرد