شکست پروژه فرسایش امنیتی در جغرافیای انسجام
بازخوانی اقتدار ملی در بیانات رهبر انقلاب
نسخههای نئولیبرالی در جزایر امن تکنوکراتها؛
۵۴ پلاسکوی دیگر در تهران نفس میکشند/ «بازارچه جنت»های دیگری در راه است؟
به گزارش خبرنگار آنا، در سالهایی که واژه «ساختمان ناایمن» از ادبیات تخصصی مهندسی به ادبیات روزمره شهروندان راه پیدا کرده، دیگر بحث ایمنی یک هشدار فنی نیست؛ بلکه به مسئلهای حیاتی برای پایتخت تبدیل شده است. شهری با هزاران ساختمان قدیمی، پاساژهای پرتردد، بازارهای متراکم و مراکز درمانی بزرگ که روزانه میزبان جمعیتی انبوهاند، اگر از نظر ایمنی بهروز نشود، هر لحظه ممکن است با حادثهای روبهرو شود که ابعاد آن فراتر از یک آتشسوزی یا ریزش ساده باشد.
در همین رابطه، کامران عبدولی، معاون پیشگیری سازمان آتشنشانی تهران در گفتوگو با خبرنگار آنا تصویری روشن از وضعیت موجود، پیشرفتها، خلأهای قانونی و نگرانیهای پیشرو ارائه داد.
هماکنون ۵۴ پلاسکو در کشور وجود دارد
عبدولی در ابتدای گفتوگو با اشاره به فهرست ساختمانهای بحرانی میگوید: تهران زمانی ۱۲۹ ساختمان «بسیار پرخطر» داشته؛ ساختمانهایی که از نظر شاخصهای ایمنی در شرایطی قرار داشتند که میشد آنها را «پلاسکوهای بالقوه» نامید. به گفته او این فهرست حاصل ارزیابیهای میدانی گسترده در مناطق مختلف شهر بوده و طی چند سال گذشته با ورود جدی مدیریت شهری، همراهی شورای شهر و پشتیبانی دستگاه قضایی، تعداد این ساختمانها به ۵۴ مورد کاهش یافته است؛ عددی که قرار است تا پایان سال باز هم کمتر شود.
وی تأکید میکند کاهش عدد به معنای پایان خطر نیست، بلکه نشاندهنده آغاز فرآیند اصلاح است؛ چرا که بسیاری از این ساختمانها اقداماتی اولیه مانند اصلاح سیمکشی برق، نصب تجهیزات خاموشکننده، ایجاد جعبههای آتشنشانی یا آموزش کسبه را انجام دادهاند، اما تا رسیدن به استاندارد کامل فاصله دارند.
فاجعه خاموش بیمارستانهای نا ایمن
بخش قابل توجهی از این ساختمانهای باقیمانده، کاربریهای حساسی دارند؛ از واحدهای تجاری و صنعتی گرفته تا مجتمعهای مسکونی و مراکز درمانی. در میان مراکز درمانی، نام بیمارستانهای بزرگی دیده میشود؛ از جمله بیمارستان امام خمینی، بیمارستان سینا، بیمارستان حضرت رسول و بیمارستان شهدای یافتآباد که به گفته معاون پیشگیری آتشنشانی، هرچند اقدامات اصلاحی را آغاز کردهاند، اما هنوز از فهرست بسیار پرخطر خارج نشدهاند.
وی توضیح میدهد که در برخی موارد حتی ساختمانهای جدید مطابق ضوابط روز ساخته شدهاند، اما تکمیل سامانههای ایمنی و بهرهبرداری استاندارد، فرآیندی زمانبر است؛ بهویژه در مراکزی که بیماران ناتوان حضور دارند و تخلیه اضطراری پیچیدگیهای خاص خود را دارد.
۸۶ هزار بازدید ایمنی آتشنشانی تا کنون در تهران انجام شده است
در کنار این فهرست بحرانی، آمار کلی بازدیدها نیز قابل توجه است. سازمان آتشنشانی تاکنون بیش از ۸۶ هزار بازدید ایمنی در سطح شهر انجام داده؛ بازدیدهایی که نتیجه آنها نشان میدهد علاوه بر ۵۴ ساختمان بسیار پرخطر، دهها هزار ساختمان در ردههای پرخطر و میانخطر قرار دارند. مشکلاتی که در این بازدیدها تکرار میشود، اغلب مشابهاند: سیمکشیهای فرسوده، نبود سیستم اعلام و اطفای حریق، راههای خروج اضطراری نامناسب، نمای قابل اشتعال، بار جمعیتی بالا و انبارش مواد قابل احتراق.
عبدولی هشدار میدهد در برخی ساختمانها، اگر حادثهای رخ دهد، به دلیل تراکم جمعیت یا نبود مسیر خروج استاندارد، خطر ازدحام و تلفات انسانی حتی از خود حریق نیز جدیتر خواهد بود؛ مسئلهای که در مدارس، مراکز درمانی و بازارهای شلوغ نمود بیشتری دارد.
جزئیات بیشتر از نحوه شعلهور شدن حریق بازارچه جنت/ هزاران بازارچه نا ایمن دیگر در کشور وجود دارد
بحث بازارها و پاساژها بخش مهمی از این گفتوگو را به خود اختصاص میدهد. تجربه آتشسوزی در بازارچهها و بازارهای بزرگ از جمله بازارچه جنت که اخیرا در آتش سوخت بار دیگر ضعفهای ساختاری را آشکار کرده است.
عبدولی توضیح میدهد که در این بازارچه فضاها بدون منطقهبندی حریق و جداسازی استاندارد ساخته شدهاند؛ بهگونهای که وقتی دما در یک نقطه افزایش یافت و به سطوح بالای ۵۰۰ درجه رسید که در نتیجه ، پدیده خودسوزی در سایر نقاط رخ میدهد و گسترش آتش بهصورت انفجاری اتفاق میافتد. در چنین شرایطی، حتی سرعت عمل آتشنشانان نیز با محدودیت زمانی شدید مواجه میشود.
چرا با وجود تجربههای تلخ گذشته همچنان این حجم از ساختمان نا ایمن وجود دارد؟
عبدولی با اشاره به بند ۱۴ ماده ۵۵ قانون شهرداریها که ریشه آن به دهه ۴۰ بازمیگردد، معتقد است این قانون در آن زمان برای شهری با چند ساختمان شاخص نوشته شده، نه کلانشهری با دهها هزار ساختمان حساس. بر اساس این قانون، شهرداری پس از اخطار میتواند خود اقدام به ایمنسازی کند و هزینه را از مالک دریافت کند؛ سازوکاری که در عمل، بهدلیل پیچیدگیهای حقوقی، هزینههای سنگین و مقاومت برخی مالکان یا بهرهبرداران، کارآمدی لازم را ندارد.
مجلس به اصلاح قانونهای قدیمی ورود کند
به گفته او، تا زمانی که مسئولیت مستقیم و الزامآور برای مالک و بهرهبردار تعریف نشود، مسیر ایمنسازی با تفسیرهای حقوقی و اطاله دادرسی مواجه خواهد بود. از همین رو، لایحهای برای اصلاح قانون از مسیر شورای عالی استانها به مجلس ارائه شده است.
در کنار این مسائل، او به خلأهای حمایتی برای آتشنشانان نیز اشاره میکند؛ از چالشهای بیمهای و سختی کار گرفته تا هزینههای سنگین تجهیزات و خودروهای تخصصی که مشمول مالیات هستند. به اعتقاد عبدولی، در بسیاری از کشورها صنعت بیمه یکی از ابزارهای اصلی و بازدارنده برای الزام به ایمنسازی است، اما در ایران این ظرفیت هنوز بهطور کامل فعال نشده است.
در نهایت آنچه از این گفتوگو برمیآید، تصویری دوگانه از وضعیت ایمنی پایتخت است: از یک سو، کاهش محسوس ساختمانهای بسیار پرخطر و افزایش نظارتها نشان میدهد ارادهای جدی برای کنترل بحران شکل گرفته است؛ از سوی دیگر، گستردگی بافت فرسوده، پیچیدگی مالکیتها، خلأهای قانونی و مقاومتهای حقوقی نشان میدهد مسیر پیش رو همچنان طولانی است. تهران در نقطهای ایستاده که میتواند با اصلاح قوانین، تقویت ضمانتهای اجرایی و مشارکت مالکان، ریسک را به حداقل برساند؛ یا در صورت تعلل، بار دیگر با حادثهای روبهرو شود که همه را غافلگیر کند. ایمنی شهری، نه یک پروژه مقطعی، بلکه فرآیندی مستمر است که تنها با همافزایی قانون، مدیریت شهری و مسئولیتپذیری مالکان به سرانجام میرسد.
انتهای پیام/
