آخرین مطالب
نظم روزانه چه ارتباطی با درد و افسردگی دارد
2 نفر شبها بد میخوابند. یکی برنامه روزانهاش منظم است و دیگری نه. پژوهشی در دانشگاه میزوری میگوید نفر اول احتمالا درد و افسردگی کمتری دارد و پژوهشی دیگر میگوید شاید بخشی از این راز، حس کنترل بر زندگی باشد.
یک استاد پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران در گفتوگو با آناتک:
پزشکی جهان اسلام بر پایه سنتهای علمی گوناگون توسعه یافت
پزشکی در جهان اسلام بر پایه یک سنت علمی واحد شکل نگرفت؛ بلکه ترجمه و انتقال دانش یونانی، ایرانی و هندی، زمینه را برای شکلگیری و گسترش دانش پزشکی فراهم کرد. اما این دانش چگونه از سنتهای مختلف به جهان اسلام منتقل شد و چه عواملی در شکلگیری آن نقش داشتند؟
چرا داروهای لاغری معجزهآسا برای همه معجزه نمیکنند
«آنا اولسون» از کودکی با اضافهوزن دستوپنجه نرم میکرد. دهها رژیم غذایی و دارو را امتحان کرد و هر بار همان توصیه تکراری را شنید: «کمتر بخور». وقتی بالاخره داروی نسل جدید ضدچاقی را امتحان کرد، نتیجه فوری نبود تا اینکه فهمید بدنش به دسته خاصی از این داروها بهتر پاسخ میدهد. داستان او که در گزارشی از «انپیآر » روایت شده، تصویری کوچک از یک معمای بزرگتر علمی است: چرا داروهایی که برای میلیونها نفر «معجزه» نامیده میشوند، برای گروهی دیگر تقریبا هیچ اثری ندارند؟
چربی هنگام کاهش وزن واقعا کجا میرود
وقتی وزن کم میکنیم، چربی بدن دقیقا کجا میرود؟ آیا ممکن است بخش عمده آن از طریق بازدم از بدن خارج شود؟ عرق بدن چه نقشی در این فرآیند دارد؟
زیر پوست سر جایی است که ارتش مغز آموزش میبیند
10 سال پیش، یک کشف ساده در آزمایشگاهی در ویرجینیای آمریکا این باور چند صد ساله را به هم زد که مغز از سیستم ایمنی بدن جداست. حالا همان تیم پژوهشی، در ادامه همان مسیر، به یافتهای رسیده که میتواند نحوه نگاه پزشکی به یکی از کشندهترین سرطانها را تغییر دهد: جمجمه انسان، دقیقا کنار مغز میزبان یک ساختار ایمنی ناشناخته است که شبیه یک اردوگاه آموزشی عمل میکند.
قطره باران باردار میشود و فلز را از پا درمیآورد
قطرههای باران چگونه فلزات را میخورند
هر هفت سال یکبار، تمام ۳۳۰ متر ارتفاع برج ایفل باید بهطور کامل و با دست دوباره رنگ شود؛ کاری طاقتفرسا که گاهی بیش از یک سال طول میکشد. طبق گزارشات تازه، دلیل این خوردگی مکرر تا امروز تا حدی معما بود؛ همه میدانستند باران مقصر است، اما هیچکس دقیقا نمیدانست چگونه. حالا یک پژوهش تازه در مجله «نیچر» پاسخی غیرمنتظره به این معما داده است: قطرههای باران، بدون اینکه اسیدی یا آلوده باشند، میتوانند بهتنهایی با بار الکتریکی خودشان فلز را بخورند.
هر نفس، الگویی منحصربهفرد در مغز بر جای میگذارد
یک مطالعه تازه در دانشگاه کالیفرنیا، سندیگو، ارتباطی دقیق میان تنفس و فعالیت مغز نشان میدهد که میتواند به درک بهتر اختلالاتی کمک کند که در آنها تنفس بهطور خطرناکی مختل میشود.
در گفتوگوی آناتک با یک استاد تمام جغرافیای دانشگاه آزاد بررسی شد
راز کلوتهای لوت، عوارضی طبیعی که همچنان در حال تغییرند
کلوتهای لوت فقط یادگار فرسایش در گذشته نیستند؛ این عوارض عظیم طبیعی همچنان تحت تأثیر باد، بارش و جابهجایی رسوبات تغییر شکل میدهند. اما آنچه امروز در قلب کویر لوت میبینیم، نتیجه چه فرایندهایی است و این برجستگیها و شیارهای شگفتانگیز در طول زمان چگونه شکل گرفتهاند؟
روایت تازه از پرونده ۴٫۵ میلیارد ساله همسایه زمین
ماه در چند ساعت متولد شد؟
فرض کنید ۴٫۵ میلیارد سال پیش سیارهای هماندازه مریخ با سرعت حدود ۹ کیلومتر بر ثانیه به زمین جوان برخورد کند. بیشتر نظریهها میگویند ماه، ماهها یا سالها بعد، از خاکستر این برخورد شکل گرفت. اما شبیهسازی تازه پژوهشگران دانشگاه آریزونا نشان میدهد شاید تکهای از همان سیاره برخوردکننده در چند ساعت نخست سالم در مدار زمین مانده و به ماه ما تبدیل شده باشد.
پژوهشی که ایده «گیاهان آپارتمانی به عنوان تصفیهکننده هوا» را زیر سوال برد
آیا چند گلدان در خانه واقعا میتواند هوای داخل را تصفیه کنند؟ یک پژوهشگر میگوید پاسخ علمی به این پرسش پیچیدهتر از آن چیزی است که برداشت عمومی از مطالعه مشهور ناسا نشان میدهد.
دانشیار تاریخ باستان دانشگاه مککواری در گفتوگو با آناتک بیان کرد
زیگورات؛ پلکانی به سوی آسمان و قدرت
زیگوراتها تنها سازههایی خشتی و پلکانی نبودند؛ آنها قلب تپنده شهرهای باستانی بودند، جایی که سیاست، مذهب و زندگی روزمره در سایه خدایان و پادشاهان به هم گره میخورد. این بناهای عظیم نهتنها نماد پیوند زمین و آسمان بودند بلکه ابزار نمایش قدرت سیاسی نیز بهشمار میرفتند. هر پله آنها روایتگر جهانی بود که در آن فرمانروایی، ایمان و معماری در هم تنیده شده بود.
پژوهشگر علوم اعصاب شناختی دانشگاه نورثوسترن در گفتوگو با آناتک:
خواب مجالی برای حل مشکلات لاینحل
اگر بتوان در خواب مشکلات لاینحل را حل کرد، چه بسا خوابیدن لذتبخشتر از آنچه تاکنون تصور میکردیم، باشد. در مطالعهای که بر خواب REM و روش «بازفعالسازی هدفمند حافظه» متمرکز بود، دانشمندان توانستهاند با پخش صداهای خاص، رویاهای افراد را به سمت معماهای حل نشده هدایت کنند. «کارن کونکولی» (Karen Konkoly)، نویسنده اصلی این پژوهش، در گفتوگویی با آناتک توضیح میدهد، چگونه این یافتهها میتواند نقش رویاها را در خلاقیت، حل مسئله و حتی سلامت روان روشنتر کند.
استاد زیستشناسی دانشگاه توبینگن آلمان در گفتوگو با آناتک بیان کرد
آواز پرندگان، راهی ساده برای کاهش استرس
طبیعت مدتهاست به عنوان یکی از سادهترین راههای تقویت سلامت روان شناخته میشود؛ اما دانشمندان هنوز در تلاشاند دریابند کدام عناصر طبیعت بیشترین نقش را در این اثر دارند. اکنون پژوهشگران دانشگاه توبینگن نشان دادهاند که حتی یک پیادهروی نیمساعته در طبیعت میتواند فشار خون و سطح هورمون استرس شما را کاهش دهد؛ اما اگر آگاهانه به آواز پرندگان توجه کنید، اثرات مثبت آن بر بهزیستی روانی (Psychological Wellbeing) به مراتب بیشتر میشود.
گفتوگوی آناتک با استاد «دانشگاه کوچی ژاپن» درباره وارونگی میدان مغناطیسی زمین
میدان مغناطیسی زمین یکی از مهمترین سپرهای محافظ سیاره ما در برابر تابشهای خطرناک خورشیدی و پرتوهای کیهانی است. اما این میدان در طول تاریخ زمین بارها دستخوش وارونگی شده است؛ یعنی قطبهای مغناطیسی شمال و جنوب جای خود را عوض کردهاند. تا امروز تصور غالب آن بود که این وارونگیها معمولا در حدود ۱۰ هزار سال کامل میشوند؛ اما یافتههای تازه از رسوبات کف اقیانوس اطلس شمالی نشان میدهد برخی وارونگیها در گذشته بسیار طولانیتر بودهاند و حتی تا ۷۰ هزار سال ادامه داشتهاند.
گفتوگوی آناتک با استاد و پژوهشگر «دانشگاه سنتاندروز» درباره تخیل حیوانات
پژوهشگران دانشگاه «جانز هاپکینز» برای نخستین بار در آزمایشهای کنترل شده نشان دادهاند که یک «بونوبو» (شامپانزه کوتوله) میتواند اشیای خیالی را در ذهن دنبال کند؛ یافتهای که تعریف ما از تخیل و بودن آن در انحصار انسان و مرزهای شناخت حیوانات را به چالش میکشد.
کشفی نادر از تدفین نوزادان در پیش از تاریخ ایران
مرگ و شیوه مواجهه انسان با آن، یکی از مهمترین پنجرهها برای شناخت فرهنگهای باستانی است. پژوهشی تازه درباره دو تدفین نادر نوزاد در محوطه باستانی چپرآباد در شمالغرب ایران نشان میدهد جوامع پیش از تاریخی ایران، حتی برای نوزادانی که هرگز زنده نماندند، آیینهای تدفینی ویژهای داشتهاند. این یافتهها که درون ظروف سفالی بوده و یکی از آنها همراه با بقایای جانوری و اشیای تزئینی کشف شده است، تصویری تازه از باورها و سنتهای پس از مرگ در اواسط هزاره پنجم پیش از میلاد ارائه میکنند.
گفتوگوی آناتک با پژوهشگر کره جنوبی پیشگام در حذف آلایندههای تفلونی از آب
بعضی از خطرناکترین آلودگیهای جهان، بیصدا و نامرئیاند. همان موادی که باعث میشوند تخممرغ به تابه نچسبد، باران روی لباسمان سر بخورد و یا مواد به کار برده شده در بستهبندی غذا، گروهی از ترکیبات شیمیایی بسیار ماندگار را وارد زندگی ما کردهاند؛ موادی که دانشمندان آنها را «پرفلوئوروآلکیل و پلیفلوئوروآلکیل» یا PFAS مینامند و به دلیل دوام بالایشان به «مواد شیمیایی همیشگی» معروف شدهاند. پروفسور «کیو-هان کیم»، پژوهشگر پیشگام حذف «مواد شیمیایی همیشگی» در گفتوگو با آناتک درباره فناوری تازهای که قادر است این ترکیبات را با سرعت بالا از آب جذب کرده و سپس تجزیه کند، توضیح میدهد.
گفتوگو با پروفسور ریچارد هریسون، استاد دیرینهمغناطیسشناسی دانشگاه کمبریج
وقتی طبیعت پیش از انسان «جیپیاس» ساخت
پژوهشی تازه نشان میدهد برخی جانوران باستانی ممکن است دهها میلیون سال پیش از نوعی سامانه جهتیابی درونی مبتنی بر بلورهای مغناطیسی استفاده کرده باشند؛ دانشمندان فسیلهایی یافتهاند که آنها را به یک GPS زیستی تشبیه میکنند و میتواند سرنخهای تازهای درباره خاستگاه تکامل جهتیابی در حیوانات بدهد.
پروفسور کریمیپور، فیزیکدان برجسته ایرانی به این پرسش پاسخ میدهد
آیا جهان یک شبیهسازی کامپیوتری است؟
آیا ممکن است جهان ما فقط یک شبیهسازی کامپیوتری باشد؟ پژوهشی تازه از دانشگاه UBC Okanagan کانادا میگوید این ایده نه فقط نامحتمل بلکه از نظر ریاضی ناممکن است. فیزیکدانان در این مطالعه نشان دادهاند که واقعیت در بنیادیترین سطح خود به چیزی فراتر از محاسبه و الگوریتم نیاز دارد؛ چیزی که آن را «فهم غیرالگوریتمی» مینامند. از دید آنان، چون هر شبیهسازی ذاتا الگوریتمی است، جهان هرگز نمیتواند یک شبیهسازی باشد.
گفتوگوی آناتک با پژوهشگر دانشگاه کرنل آمریکا:
«تجربه» اضطراب را خاموش میکند
تجربههای تازه میتوانند دکمه اضطراب را خاموش کنند؛ حتی اگر این اضطراب سالها در آزمایشگاه شکل گرفته باشد. پژوهشی جدید از دانشگاه کرنل نشان میدهد موشهایی که از قفسهای استاندارد به محیطهای طبیعی کنترلشده منتقل میشوند، نه تنها اضطراب کمتری نشان میدهند، بلکه پاسخهای اضطرابی تثبیتشده آنها نیز در مدت کوتاهی فروکش میکند؛ یافتهای که اعتبار آزمونهای کلاسیک اضطراب و تعمیمپذیری نتایج آزمایشگاهی را به چالش میکشد.
۱ بعدی
