دهقان: مسجد باید از محل عبادت به محور حل مسائل اجتماعی و احیای مشارکت مردم تبدیل شود

دهقان
رئیس بنیاد مستضعفان با تأکید بر ضرورت تقویت هویت ملی، امید اجتماعی و سرمایه‌های انسانی اظهار کرد مسجد باید به محور اجتماع، گفت‌وگو، شناسایی مشکلات، تعامل، همکاری و بخشندگی تبدیل شود تا ظرفیت‌های پنهان مردم به میدان عمل بیاید و جامعه از انفعال و نیازمحوری به سمت مشارکت و مطالبه‌گری حرکت کند.

به گزارش خبرنگار آنا، حسین دهقان، رئیس بنیاد مستضعفان، در سومین گردهمایی سراسری ائمه جماعات مساجد طرح حبیب که امروز در اردوگاه امام خمینی (ره) برگزار شد، با اشاره به حضور و مشارکت خودجوش مردم در میادین و مساجد اظهار کرد: آنچه امروز در جامعه شاهد آن هستیم، جلوه‌ای از اعجاز انسانی و شکل‌گیری هویت جمعی است؛ مجموعه‌هایی خودجوش، خودکفا و متکی بر ظرفیت‌های مردمی که بدون نیاز به هدایت و سازمان‌دهی مستقیم، از بطن جامعه شکل گرفته‌اند.

وی افزود: این همان نیروی عظیم و شکست‌ناپذیری است که درک ابعاد و ظرفیت‌های آن برای بسیاری دشوار است و می‌توان آن را نشانه‌ای از تحول عمیق درونی و همه‌جانبه در جامعه دانست؛ تحولی که آثار آن هر روز بیش از گذشته نمایان می‌شود.

هویت و باورهای یک ملت مهم‌تر از زیرساخت‌های آن است

رئیس بنیاد مستضعفان با تأکید بر ضرورت صیانت از هویت و سرمایه‌های ذهنی و فرهنگی ملت تصریح کرد: ممکن است زیرساخت‌ها، دستاوردها و حتی بخش‌های مختلف یک جامعه از بین برود، اما اگر ذهنیت و باورهای یک ملت تغییر کند و ارزش‌هایی جایگزین شود که برخلاف منافع و بقای آن ملت است، آن جامعه از درون دچار فروپاشی خواهد شد.

دهقان ادامه داد: دنیای استکبار از ابتدای انقلاب همواره تلاش کرده است ذهنیت و ارزش‌های جامعه ایران را تغییر دهد و ارزش‌هایی را که مردم با آنها زندگی کرده‌اند، کنار بزند و باورهای کاذب و مصنوعی را جایگزین آنها کند. این وضعیت مانند جایگزین کردن گل طبیعی با گل مصنوعی است؛ گلی که ممکن است در ظاهر زیبا باشد، اما حقیقت، اصالت و ویژگی‌های گل طبیعی را ندارد.

وی با بیان اینکه حفظ ارزش‌های بنیادین جامعه نیازمند تقویت سلامت فکری و ذهنی افراد است، گفت: اگر جامعه از استحکام و سلامت فکری برخوردار باشد و منطق و عقلانیت بر رفتار و تصمیم‌گیری افراد حاکم شود، در برابر جریان‌های مخرب و باورهای نادرست واکنش مناسبی نشان خواهد داد.

جامعه سالم در برابر باورهای مخرب واکسینه می‌شود

رئیس بنیاد مستضعفان برای تبیین اهمیت سلامت فکری جامعه به مقایسه آن با سلامت جسم انسان پرداخت و اظهار کرد: همان‌طور که بدن انسان برای ادامه حیات به تغذیه سالم جسمی و روحی نیاز دارد، در صورت ورود غذای آلوده یا ناسالم نیز سیستم دفاعی بدن واکنش نشان می‌دهد و برای دفع و خنثی‌سازی عامل مخرب تلاش می‌کند، جامعه نیز باید از چنین استحکام و قوامی در حوزه ذهن و اندیشه برخوردار باشد.

دهقان افزود: اگر جامعه از منطق، عقلانیت و قدرت محاسبه برخوردار باشد، می‌تواند آثار و پیامدهای آنچه را می‌شنود و دریافت می‌کند، بررسی کند و درباره نتایج آن در زندگی اجتماعی خود به داوری برسد. در چنین شرایطی جامعه در برابر هر جریان فکری مخرب و هر باوری که بخواهد وارد ذهن و اندیشه افراد شود، از قدرت تشخیص و مقاومت برخوردار خواهد بود.

وی تأکید کرد: ما به دنبال پرورش انسان‌های سالم و شکل‌گیری جامعه سالم هستیم و این مسیر باید از مسجد و محله آغاز شود و به‌صورت عمومی و فراگیر در جامعه گسترش پیدا کند.

تخریب ذهنیت جامعه، سخت‌تر از بازسازی زیرساخت‌هاست

دهقان با اشاره به دشواری بازگرداندن ارزش‌های اصیل پس از جایگزینی آنها با باورهای کاذب بیان کرد: آنچه تخریب می‌شود، ممکن است در بسیاری از موارد قابل بازسازی باشد، اما اگر ذهنیت انسان‌ها تغییر کند و ارزش‌های غیرواقعی و کاذب را به جای ارزش‌های بنیادین بپذیرند، بازیابی آن ذهنیت و تغییر دوباره ادراک افراد بسیار دشوار خواهد بود.

وی با اشاره به آیه شریفه قرآن کریم مبنی بر اینکه خداوند سرنوشت هیچ قومی را تغییر نمی‌دهد مگر آنکه خودشان آنچه را در وجودشان است تغییر دهند، گفت: اگر انسان‌ها ذلت و ناروایی را بپذیرند و در برابر ارزش‌هایی که با مبانی و باورهای بنیادین آنها در تضاد است، تمکین کنند، به‌تدریج سرمایه‌های اصلی خود را از دست خواهند داد و بازگرداندن آنها کار ساده‌ای نخواهد بود.

رئیس بنیاد مستضعفان ادامه داد: البته انسان از ظرفیت تغییر برخوردار است؛ خداوند به او اراده، عقلانیت و قدرت محاسبه داده است و همین ظرفیت‌ها امکان حرکت به سمت اصلاح و تحول را فراهم می‌کند. بنابراین نباید از امکان تغییر انسان‌ها و جامعه ناامید شد.

امید جوانان و زنان باید به نشاط و تحرک اجتماعی منجر شود

دهقان با تأکید بر ضرورت تقویت امید در جامعه، به‌ویژه در میان جوانان و زنان، اظهار کرد: باید همه تلاش خود را به کار بگیریم تا امید در دل جامعه، به‌خصوص جوانان و زنان، همواره زنده و پرشور باقی بماند. امید اگر در جامعه شکل بگیرد، به دنبال خود نشاط و تحرک ایجاد می‌کند و نشاط و تحرک نیز در نهایت به ساختن و پیشرفت منجر خواهد شد.

وی افزود: ما باید به دنبال ساختن باشیم و نخستین گام در این مسیر، ساختن انسان‌هایی است که قرار است در فرآیند پیشرفت و آبادانی جامعه نقش‌آفرینی کنند. وظیفه ما این است که بستری فراهم کنیم تا انسان‌ها بتوانند در آن تمام ظرفیت‌ها و توانایی‌های خود را به فعلیت برسانند و زمینه بالندگی و شکوفایی آنها فراهم شود.

رئیس بنیاد مستضعفان با بیان اینکه موفقیت‌های کوچک می‌توانند زمینه‌ساز موفقیت‌های بزرگ‌تر باشند، تصریح کرد: وقتی انسان به موفقیتی دست پیدا می‌کند، همان موفقیت می‌تواند زمینه و انگیزه‌ای برای کسب موفقیت‌های بعدی باشد. در این فرآیند، گام‌ها به‌صورت تدریجی و افزایشی برداشته می‌شوند و به‌مرور انباشتگی از توانایی، تجربه و ظرفیت در افراد شکل می‌گیرد.

دهقان ادامه داد: این انباشتگی به‌تدریج به یک عادت و ویژگی پایدار در وجود افراد تبدیل می‌شود. بنابراین باید تلاش کنیم آداب، سنن و رفتارهای مثبت را در جامعه نهادینه کنیم. این موضوع نیز تنها با توصیه و سخن گفتن محقق نمی‌شود، بلکه باید از طریق عمل و رفتار مستمر دنبال شود.

وی با اشاره به پیوند میان ایمان و عمل صالح در آموزه‌های قرآنی گفت: در قرآن کریم همواره ایمان در کنار عمل صالح مطرح شده است؛ چراکه باور و اعتقاد زمانی می‌تواند در جامعه اثرگذار باشد که در رفتار و کنش افراد نیز نمود پیدا کند.

مسجد باید محل گفت‌وگو، تعامل و شناسایی مشکلات مردم باشد

رئیس بنیاد مستضعفان با تأکید بر ضرورت فاصله گرفتن از فعالیت‌های یک‌طرفه و حرکت به سمت مشارکت واقعی مردم اظهار کرد: باید مشخص کنیم که آیا فعالیت‌های ما یک‌طرفه است و صرفاً خودمان برنامه‌ریزی و اجرا می‌کنیم یا اینکه یک فعالیت تعاملی و دوسویه را دنبال می‌کنیم. اقدامات ما زمانی اثربخش خواهد بود که افرادی که با آنها همکاری می‌کنیم نیز وارد چرخه فکر، کنش و کنشگری شوند.

دهقان افزود: اگر قرار باشد ما صرفاً سخن بگوییم، برنامه‌ریزی کنیم و خودمان همه اقدامات را انجام دهیم، نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم ظرفیت‌های جامعه به‌طور کامل فعال شود. باید به دنبال جامعه‌محوری باشیم و مسجد را به محور اجتماع تبدیل کنیم.

وی با تشریح کارکردهای مورد انتظار از مسجد گفت: مسجد باید محل گفت‌وگو، شناسایی مشکلات، همفکری و همکاری مردم باشد. مسجد باید بستری برای تعامل، همدلی، سخاوت و بخشندگی فراهم کند تا افراد با هر میزان توانایی و امکانات بتوانند در حل مسائل جامعه نقش داشته باشند.

رئیس بنیاد مستضعفان با بیان اینکه بخشندگی و مشارکت صرفاً به کمک مالی محدود نمی‌شود، اظهار کرد: ممکن است فردی امکانات مالی نداشته باشد، اما بتواند فکر، تجربه و دانش خود را در اختیار دیگران قرار دهد. همین که فرد تجربه خود را از انجام یک کار موفق در اختیار دیگران بگذارد، نوعی بخشندگی و کمک به جامعه محسوب می‌شود.

دهقان ادامه داد: اگر بتوانیم چرخه بده‌بستان، تعامل و همکاری را در جامعه فعال‌تر کنیم، به نقطه‌ای می‌رسیم که همه افراد در کنار یکدیگر برای حل مسائل و پیشبرد امور تلاش می‌کنند. در چنین شرایطی، ظرفیت‌های اجتماعی به جای آنکه معطل بمانند، در خدمت پیشرفت و رفع مشکلات قرار می‌گیرند.

امید باید به انتظار و مطالبه‌گری تبدیل شود

وی با اشاره به ضرورت تبدیل امید اجتماعی به حرکت و اقدام عملی تصریح کرد: امید باید به انتظار تبدیل شود؛ چراکه وقتی امید در جامعه به وجود می‌آید، انگیزه و حرکت نیز شکل می‌گیرد. اما انتظار به معنای نشستن و صرفاً تمنا کردن نیست، بلکه باید به دنبال آن وظایف، تکالیف و مسئولیت‌های افراد نیز مشخص شود.

رئیس بنیاد مستضعفان افزود: زمانی که افراد نسبت به مسئولیت‌های خود احساس تکلیف کنند، این احساس به حرکت و مطالبه‌گری منجر می‌شود. در چنین شرایطی، هر فرد به‌عنوان عضوی از جامعه، خود را مسئول می‌داند و برای بهبود شرایط و تحقق خواسته‌های اجتماعی تلاش می‌کند.

دهقان با تأکید بر اینکه نباید توانایی‌های موجود در بطن جامعه صرفاً در قالب نیاز و درخواست بروز پیدا کند، گفت: نباید جامعه را به شکلی تعریف کنیم که افراد صرفاً نیازمند دریافت خدمات و پاسخ از دیگران باشند. ما باید این باور را در مردم تقویت کنیم که توانایی، دانش و ظرفیت دارند و می‌توانند برای حل مسائل اقدام کنند.

وی ادامه داد: باید به جای تقویت انفعال، مشارکت را به یک موضوع جدی در جامعه تبدیل کنیم.

اگر مردم را صرفاً نیازمند جلوه دهیم، ممکن است در ازای دریافت پاسخ به نیازهای خود، بخشی از احساس کرامت و عزت انسانی آنها تحت تأثیر قرار بگیرد. وظیفه ما این است که در هر اقدامی که انجام می‌دهیم، عزت، اعتمادبه‌نفس و کرامت انسان‌ها را ارتقا دهیم.

هیچ انسانی بدون استعداد و ظرفیت آفریده نشده است

دهقان با تأکید بر اینکه همه افراد جامعه از توانایی‌های منحصربه‌فردی برخوردارند، اظهار کرد: خداوند هیچ موجودی را بدون حکمت و خاصیت نیافریده است و هر موجودی متناسب با ذات و ویژگی‌های خود، نقشی در مجموعه هستی دارد. انسان‌ها نیز از این قاعده مستثنا نیستند و هرکدام ظرفیت و توانایی خاصی دارند که می‌توانند آن را در اختیار جامعه قرار دهند.

وی افزود: همه انسان‌ها، فارغ از رنگ، پوست، میزان سواد، مدرک تحصیلی و موقعیت اجتماعی، سرشار از ایده، نشاط، آرمان و خواسته هستند و قدرت بیان و ارائه دیدگاه دارند. گاهی کافی است با یک فرد صحبت کنیم تا متوجه شویم چه ظرفیت‌ها و ذخایر بزرگی در وجود او نهفته است که می‌تواند در اختیار دیگران قرار بگیرد.

رئیس بنیاد مستضعفان با بیان اینکه مسئولیت‌پذیری باید در همه اقشار جامعه تقویت شود، تصریح کرد: باید تلاش کنیم احساس مسئولیت را در افراد، فارغ از صنف، سن و جنسیت، احیا کنیم؛ مسئولیت نسبت به خود، جامعه، کشور، دین، سرزمین، فرهنگ، تاریخ و تمدنی که به آن تعلق دارند.

هویت انسان از دو سرمایه سرزمین و فرهنگ شکل می‌گیرد

دهقان با اشاره به اهمیت پیوند انسان با سرزمین و پیشینه فرهنگی خود بیان کرد: انسان‌ها از دو خاک تغذیه می‌شوند؛ نخست خاک سرزمینی که در آن زندگی می‌کنند و محل تأمین رزق، هویت و پایگاه زندگی آنهاست و دوم، خاک فرهنگ و معنویتی که در طول تاریخ شکل گرفته و هویت آنها را ساخته است.

وی افزود: استکبار و جریان‌های سلطه‌گر به دنبال آن هستند که این سرمایه فرهنگی و معنوی را از ملت‌ها بگیرند؛ چراکه اگر بتوانند هویت فرهنگی و تاریخی یک جامعه را تضعیف کنند، زمینه تضعیف پیوند مردم با سرزمین و هویت ملی آنها نیز فراهم می‌شود.

رئیس بنیاد مستضعفان تأکید کرد: نباید اجازه دهیم پیوند مردم با سرزمین، فرهنگ و تمدنشان دچار گسست شود. مواجهه با واقعیت‌ها نیز به معنای فرار از آنها نیست؛ باید واقعیت‌های جامعه را ببینیم، لمس کنیم و برای حل مسائل و مشکلات آن اقدام کنیم.

حل مسائل محله باید با محوریت مردم و بدون وابستگی به مداخله بیرونی باشد

دهقان با اشاره به ضرورت تقویت جامعه‌محوری در فعالیت‌های اجتماعی گفت: امروز موضوع جامعه‌محوری از سوی مسئولان و نهادهای مختلف مورد تأکید قرار گرفته و این همان مسیری است که باید در مساجد دنبال شود. مسجد باید بستری باشد که مردم بتوانند در آن جمع شوند، مسائل و مشکلات خود را مطرح کنند، با یکدیگر همفکری داشته باشند و برای حل مشکلات محله همکاری کنند.

وی افزود: این مسیر نباید به‌گونه‌ای طراحی شود که برای هر اقدام و حل هر مسئله‌ای، الزاماً به ورود نهادهای دولتی و دستگاه‌های مختلف نیاز داشته باشیم. البته نهادها و دستگاه‌ها می‌توانند نقش حمایتی داشته باشند، اما اصل کار باید بر ظرفیت، اراده و مشارکت خود مردم استوار باشد.

رئیس بنیاد مستضعفان با اشاره به ظرفیت نظام‌های خودجوش و داوطلبانه در اداره امور اجتماعی اظهار کرد: در گذشته بسیاری از فعالیت‌های اجتماعی با مشارکت و همکاری داوطلبانه مردم انجام می‌شد و افراد بدون نیاز به سازوکارهای پیچیده اداری، برای حل مسائل یکدیگر اقدام می‌کردند. این ظرفیت باید دوباره در جامعه تقویت شود.

نباید فرصت تجربه و تلاش را از مردم بگیریم

دهقان در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اهمیت حفظ فرصت تلاش، تجربه‌اندوزی و عبور از دشواری‌ها گفت: نباید در فرآیند کمک به افراد، فرصت تلاش کردن و آماده شدن برای ورود به مرحله‌ای جدید را از آنها بگیریم. گاهی انسان برای رسیدن به یک موقعیت بهتر باید سختی‌هایی را پشت سر بگذارد و همین تلاش و تحمل دشواری‌هاست که او را برای مراحل بعدی زندگی آماده می‌کند.

وی افزود: اگر در مسیر فعالیت‌های اجتماعی، تمام سختی‌ها و موانع را از پیش پای افراد برداریم و اجازه ندهیم خودشان برای رسیدن به هدف تلاش کنند، در واقع بخشی از فرصت رشد و توانمندی را از آنها گرفته‌ایم.

رئیس بنیاد مستضعفان تأکید کرد: نباید اجازه دهیم روحیه تلاش، جدیت، زحمت کشیدن، پایمردی و مقاومت برای رسیدن به اهداف در جامعه کمرنگ شود. باید شرایطی فراهم کنیم که افراد بتوانند با اتکا به توانایی‌های خود، مسیر رشد و موفقیت را طی کنند و در این مسیر تجربه کسب کنند.

طرح حبیب ظرفیتی برای توسعه الگوی مسجد‌محوری است

دهقان در پایان با قدردانی از دست‌اندرکاران طرح حبیب اظهار کرد: من به این طرح و برنامه در حد توان خود افتخار می‌کنم؛ چراکه این اقدام توانسته است صفحه درخشانی در فضای عمومی مسجد و مسجد‌داری ایجاد کند.

وی افزود: این طرح را به رئیس‌جمهور معرفی کردیم که با استقبال ایشان مواجه شد و موضوع برای ارائه به محضر مقام معظم رهبری نیز ارسال شد. اکنون این طرح تقریباً به‌عنوان یک مدل و الگوی قابل توسعه مطرح است که می‌توان بر اساس ظرفیت‌های آن اقدامات گسترده‌تری در جامعه انجام داد.

رئیس بنیاد مستضعفان با تأکید بر ضرورت تداوم این مسیر گفت: مهم این است که بتوانیم استعدادها و ظرفیت‌های مردم را شناسایی کنیم و زمینه مشارکت آنها را در حل مسائل جامعه فراهم آوریم. امیدوارم این حرکت با سلامت و قوت ادامه پیدا کند و به نتایج مورد انتظار برسد.

انتهای پیام/

ارسال نظر