آخرین اخبار:

2 بیمار پس از قطع ناگهانی آمپول لاغری راهی تیمارستان شدند

روان پریشی
قطع ناگهانی داروهای «آگونیست گیرنده پپتید شبه‌گلوکاگون ۱» (GLP-1) می‌تواند پیامدهایی فراتر از تأثیر بر بدن داشته باشد و به‌طور بالقوه بر مغز نیز اثر بگذارد.

به گزارش «ساینس‌آلرت» (ScienceAlert)؛ دو گزارش موردی هشداردهنده که به‌تازگی منتشر شده‌اند، موجب نگرانی دانشمندان شده‌اند. این گزارش‌ها نشان می‌دهند که قطع تزریق تیرزپاتاید (با نام‌های تجاری مونجارو یا زپ‌باند) ممکن است در موارد نادری به بروز علائم روان‌پزشکی مانند مانیا یا توهم، کمک کند. این دو مطالعه موردی در مجله پزشکی داوری‌شده The Primary Care Companion for Central Nervous System Disorders منتشر شده‌اند.

قطع ناگهانی تیرزپاتاید با بروز علائم شدید روان‌پزشکی در دو بیمار همراه شد

نخستین بیمار مورد بحث در این گزارش، مردی ۶۱ ساله بود که در اکتبر ۲۰۲۵ به دلیل تشدید سردرگمی ذهنی و رفتار‌های نامتعارف به بیمارستان مراجعه کرد؛ علائمی که ظاهرا بدون هیچ مقدمه‌ای بروز کرده بودند. این مرد گزارش داد که دچار خلق پایین، تشدید افسردگی، بدگمانی و توهمات شنیداری و دیداری شده است. او همچنین به یک علامت روان‌پزشکی نادر به نام «هذیان کوتارد» مبتلا شده بود؛ وضعیتی که در آن فرد باور دارد مرده است یا بخش‌هایی از بدنش وجود ندارند یا دیگر کارکردی ندارند. این بیمار در ماه اوت همان سال، به دلیل حالت تهوع، مصرف تیرزپاتاید را متوقف کرده بود.

بیمار دوم مردی ۵۲ ساله بود که او نیز در همان ماه به بیمارستان مراجعه کرد؛ این بار به دلیل رفتار‌های نامتعارف و نوسانات خلقی. پزشکان تشخیص دادند که این مرد دچار یک دوره مانیا شده است؛ زیرا علائمی از جمله پرگویی، گفتار آشفته، خودبزرگ‌بینی، رفتار‌های تکانشی و تحریک‌پذیری را نشان می‌داد. این بیمار گزارش داد که ماه قبل، پس از کاهش ۱۰۰ پوند (حدود ۴۵ کیلوگرم) از وزن خود طی شش ماه، مصرف تیرزپاتاید را به‌طور ناگهانی قطع کرده است. در هفته‌های پیش از مراجعه به بیمارستان، مصرف شاه‌دانه (گل) را نیز افزایش داده بود؛ عاملی که می‌تواند خطر ابتلا به روان‌پریشی را افزایش دهد. علاوه بر این، سطح ویتامین B۱۲ بدن او پایین بود که نشان‌دهنده احتمال وجود کمبود‌های تغذیه‌ای است. این بیمار برای دریافت مراقبت‌های بیشتر به یک مرکز روان‌پزشکی منتقل شد.

ارتباط قطع داروهای GLP-1 با عوارض روان‌پزشکی همچنان نیازمند بررسی بیشتر است

تجربه این دو بیمار ثابت نمی‌کند که قطع دارو‌های GLP-۱ می‌تواند باعث بروز روان‌پریشی یا مانیا شود، اما زمان‌بندی وقوع این علائم مشکوک است. نویسندگان این مطالعه موردی توضیح می‌دهند: «اگرچه احتمالا قطع مصرف این دارو تنها عامل مؤثر نبوده است، اما این احتمال وجود دارد که قطع مصرف یک آگونیست گیرنده GLP-۱ در بروز علائم حاد خلقی یا روان‌پریشی در گروه خاصی از بیماران مستعد نقش داشته باشد. این گروه شامل بیمارانی نیز می‌شود که دچار کمبود‌های تغذیه‌ای مرتبط با مصرف دارو‌های GLP-۱ یا تشدیدشده بر اثر مصرف این دارو‌ها هستند؛ مانند بیمار دوم که سطح ویتامین B۱۲ بدن او پایین بود».

همچنین شایان ذکر است که هر دو بیمار پیش‌تر به‌ترتیب سابقه تشخیص افسردگی و اضطراب داشتند. این سابقه قبلی اختلالات روان‌پزشکی ممکن است در بروز علائم آنها نقش داشته باشد.

این نخستین بار نیست که دارو‌های GLP-۱ با عوارض روان‌پزشکی نگران‌کننده مرتبط دانسته می‌شوند.

گیرنده‌های GLP-۱ در مغز نیز وجود دارند و شواهد نشان می‌دهند که این دارو‌ها می‌توانند از سد خونی‌ـ‌مغزی عبور کنند. بااین‌حال، هنوز تا حد زیادی مشخص نیست که این دارو‌ها پس از ورود به مغز چه تأثیری بر آن می‌گذارند.

چند سال پیش، یک پایگاه داده دارویی اروپایی، ۴۸۱ مورد عارضه روان‌پزشکی مرتبط با سه داروی GLP-۱، یعنی سماگلوتاید، لیراگلوتاید و تیرزپاتاید را ثبت کرد. این پیامد‌ها نادر هستند و تنها اندکی بیش از یک درصد از کل گزارش‌های مربوط به این دارو‌ها را تشکیل می‌دهند. بااین‌حال، پژوهشگران در آن زمان استدلال کردند که ماهیت جدی و تهدیدکننده حیات این عوارض، انجام تحقیقات بیشتر را ضروری می‌کند.

نویسندگان این مطالعات موردی جدید توضیح می‌دهند: «اگرچه اثرات عصب‌روان‌پزشکی درمان با آگونیست‌های GLP-۱ به‌طور فزاینده‌ای مورد توجه قرار گرفته‌اند، پیامد‌های روان‌پزشکی قطع مصرف این دارو‌ها همچنان به‌خوبی شناخته نشده‌اند».

آنها در ادامه می‌افزایند: «بروز علائم حاد خلقی یا روان‌پریشی پس از قطع مصرف آگونیست‌های گیرنده GLP-۱ ممکن است پدیده‌ای بالینی باشد که تاکنون به اندازه کافی مورد توجه قرار نگرفته است».

به گفته این پژوهشگران، پزشکانی که این دارو‌ها را تجویز می‌کنند، باید از احتمال نقش تغییرات اخیر در مصرف دارو‌های GLP-۱ در بروز علائم روان‌پزشکی آگاه باشند.

با افزایش شمار افرادی که از این دارو‌های جدید استفاده می‌کنند، پژوهشگران به‌تدریج با عوارض جانبی نادر بیشتری آشنا می‌شوند.

دارو‌های GLP-۱ فواید بسیاری دارند، اما هرچه اطلاعات بیشتری درباره معایب و خطرات احتمالی آنها به دست آوریم، بیماران و پزشکان در صورت بروز مشکل آمادگی بیشتری برای مواجهه با آن خواهند داشت.

اگر این گزارش موجب نگرانی شما شده است یا نیاز دارید با فردی درباره وضعیت خود صحبت کنید، لطفا برای یافتن خط تلفن بحران که به‌صورت شبانه‌روزی و در تمام روز‌های هفته در کشور شما فعال است، به این فهرست مراجعه کنید و برای دریافت کمک با مراکز مربوطه (در ایران شماره: ۰۹۱۲۷۱۸۱۰۳۷) تماس بگیرید.

انتهای پیام/

ارسال نظر