امانی‌طهرانی در گفت‌وگو با آنا:

برنامه‌های درسی مدارس از کتاب‌محوری به سمت یادگیری مدرسه‌محور حرکت می‌کند

محمود امانی
دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش با تشریح برنامه‌های جدید سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی از آغاز تحول در زیست‌بوم برنامه‌های درسی خبر داد و اظهار کرد در الگوی جدید، مدارس به‌ جای دریافت صرف کتاب‌های درسی، برنامه درسی متناسب با اهداف تربیتی دریافت می‌کنند و برای طراحی موقعیت‌های یادگیری از آزادی عمل بیشتری برخوردار خواهند بود.

محمود امانی طهرانی، دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش در پاسخ به انتقاد برخی معلمان درباره حجم بالای کتاب‌های درسی، تناسب محتوای آموزشی با نیاز‌های دانش‌آموزان و تغییر نکردن محتوای کتاب‌ها در گفت‌و‌گو با خبرنگار گروه جامعه آنا اظهار کرد: سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی اقدام بسیار ارزشمند و بنیادی را با عنوان زیست‌بوم تحولی برنامه‌های درسی آغاز کرده است.

وی افزود: در همین راستا، برنامه‌های مربوط به رشد دانش‌آموزان در دوره‌های مختلف تحصیلی، بر اساس طرحواره برنامه‌های درسی به تصویب شورای عالی آموزش و پرورش رسیده و اکنون در حال پیگیری و اجراست.

امانی طهرانی با اشاره به ورود تولیدات جدید این بخش به دوره اول ابتدایی ادامه داد: آثار و تولیدات مربوط به این تحول هم‌اکنون وارد دوره اول ابتدایی شده و گروهی از مدارس در سال گذشته و سال جاری به‌صورت محدود از این تولیدات جدید استفاده می‌کنند.

دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش با تشریح مهم‌ترین تفاوت الگوی جدید برنامه‌های درسی با شیوه پیشین بیان کرد: تحولی که در زیست‌بوم برنامه‌های درسی رخ داده این است که دیگر صرفاً کتاب درسی در اختیار مدرسه قرار نمی‌دهیم، بلکه یک برنامه درسی در سطح مدرسه و در واقع نسخه مدرسه‌ای برنامه درسی ملی ارائه می‌کنیم.

وی توضیح داد: در این برنامه، اهدافی که دانش‌آموزان باید به آنها دست پیدا کنند مشخص شده و مدرسه نیز آزادی عمل دارد تا متناسب با این اهداف، موقعیت‌های یادگیری را طراحی کند. در این الگو، کتاب‌های درسی در حکم پیشنهاد‌هایی برای شکل‌گیری موقعیت‌های یادگیری هستند و تنها ابزار یادگیری دانش‌آموزان محسوب نمی‌شوند.

امانی طهرانی با اشاره به نقش مدارس در طراحی برنامه‌های آموزشی متناسب با نیاز‌های دانش‌آموزان گفت: مدارس در مدل جدید برای خود یک تقویم آموزشی سالانه طراحی می‌کنند که حاوی رویداد‌های مختلف و چارچوب‌های پودمانی است. نمونه‌هایی از این تقویم‌ها تاکنون تدوین شده که اگر مورد بررسی قرار گیرند، می‌توانند موضوعی بسیار جذاب و آموزنده برای فعالیت رسانه‌ای باشند.

وی با بیان اینکه ظرفیت‌های قابل توجهی در میان مدیران و معلمان برای طراحی برنامه‌های آموزشی شکل گرفته است، افزود: مدیران و معلمان در کشور به سطحی از توانمندی و رشد رسیده‌اند که می‌توانند برای سال تحصیلی خود تقویم‌های آموزشی ارزشمندی تولید کنند. این ظرفیت در الگوی جدید مورد توجه قرار گرفته و به مدارس فرصت می‌دهد تا نقش فعال‌تری در طراحی فرآیند یادگیری داشته باشند.

دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش با تأکید بر ضرورت افزایش مشارکت دانش‌آموزان در فرآیند یادگیری تصریح کرد: در این زیست‌بوم، دانش‌آموزان در موقعیت‌های یادگیری تمام‌ساحتی، نقش فعال و رشد‌یابنده‌ای خواهند داشت و تربیت متعادل و متوازن در همه ساحت‌ها مورد توجه قرار می‌گیرد.

امانی طهرانی با اشاره به برنامه سازمان پژوهش برای توسعه تدریجی این الگو در سایر دوره‌های تحصیلی اظهار کرد: قرار نیست برای اجرای این تحول منتظر بمانیم تا ۱۲ سال سپری شود، بلکه این روند را سال‌به‌سال پیش خواهیم برد. در حال حاضر، روی برنامه‌های دوره اول متوسطه و همچنین طراحی برنامه‌های دوره دوم متوسطه کار می‌شود و این برنامه‌ها به موازات یکدیگر در دست طراحی هستند.

وی ادامه داد: در چند سال آینده، برنامه‌های جدید درسی برای دوره‌های مختلف تحصیلی عرضه خواهد شد و کشور شاهد برنامه‌های درسی روزآمد، مهارت‌زا و مفید خواهد بود.

تغییر نسبی کتاب‌های درسی هر پنج سال و تجدید تألیف هر ۱۰ سال

دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش در ادامه درباره فاصله زمانی تغییر محتوای کتاب‌های درسی و انتقاد‌هایی که نسبت به تکراری بودن محتوای کتاب‌ها مطرح می‌شود، گفت: استاندارد کتاب‌های درسی این است که در شرایط عادی و در صورتی که اتفاق خاصی درباره یک کتاب رخ ندهد، هر پنج سال یک‌بار تغییرات نسبی در آن اعمال شود و هر ۱۰ سال نیز تجدید تألیف صورت گیرد.

وی افزود: بر همین اساس، ممکن است دو خواهر یا برادر که با فاصله پنج یا شش سال از یکدیگر در پایه تحصیلی مشابه قرار می‌گیرند، با تعداد زیادی از کتاب‌های درسی مشابه مواجه شوند؛ چراکه در فاصله زمانی میان دو نوبت تغییرات اساسی، لزوماً همه محتوای کتاب‌ها دستخوش تغییر نمی‌شود.

اجرای سند تحول بنیادین را نمی‌توان صرفاً با درصد و عدد سنجید

امانی طهرانی در پاسخ به پرسشی درباره میزان اجرای سند تحول بنیادین در مدارس و اینکه چه میزان از اهداف این سند محقق شده است، اظهار کرد: هدف سند تحول بنیادین، ترسیم چارچوبی برای ارائه آموزش باکیفیت به تمام دانش‌آموزان کشور بوده است.

وی با اشاره به ماهیت اسناد کلان بالادستی توضیح داد: درباره اسناد کلانی مانند سند تحول بنیادین یا حتی قانون اساسی که چارچوب‌های کلی و اهداف اساسی کشور را ترسیم می‌کنند، تعیین درصد اینکه چه میزان از سند اجرا شده و چه میزان باقی مانده، از نظر علمی و با معیار‌های ریاضی، معنای واقعی و قابل دفاعی ندارد.

دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش ادامه داد: درباره چنین اسنادی باید بررسی کنیم چه فعالیت‌هایی انجام شده، چه اقداماتی انجام نشده و چه فعالیت‌هایی باید در دستور کار قرار می‌گرفته است. ما این رویکرد را نقشه راه تحول می‌نامیم.

وی با بیان اینکه در نقشه راه سند تحول بنیادین، پروژه‌های مختلفی تعریف شده است، افزود: حجم زیادی از این پروژه‌ها انجام شده و بخشی نیز همچنان در حال اجراست؛ اما اجرای هر پروژه به این معنا نیست که وضعیت آموزش و پرورش در سراسر کشور به شرایط مطلوب و نهایی خود رسیده باشد.

امانی طهرانی با تأکید بر اینکه ارتقای کیفیت آموزش و پرورش فرآیندی مستمر است، گفت: اساساً بهبود وضعیت آموزش و پرورش در تمام کشور‌های دنیا، چه کشور‌هایی که از ما جلوتر هستند و چه کشور‌هایی که در این زمینه عقب‌ترند، یک فرآیند مستمر محسوب می‌شود و هیچ کشوری به نقطه‌ای نمی‌رسد که اعلام کند دیگر نیازی به بهبود و تحول ندارد.

وی خاطرنشان کرد: سند تحول بنیادین برای این تدوین شده است که به فعالیت‌های ما جهت بدهد، اقدامات مختلف را همسو کند و کیفیت مطلوب تعلیم و تربیت را برای نظام آموزشی کشور ترسیم کند.

تربیت تمام‌ساحتی و یادگیری فعال از دستاورد‌های سند تحول است

دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش در ادامه با اشاره به دستاورد‌های اجرای سند تحول بنیادین اظهار کرد: در زمینه اجرای این سند، توفیق‌های زیادی داشته‌ایم. برای مثال، امروز وقتی از فرهنگ تربیت تمام‌ساحتی صحبت می‌کنیم، دیگر با یک موضوع مغفول، ناشناخته یا دور از ذهن مواجه نیستیم و بسیاری از افراد در نظام آموزشی، درک و ذهنیت مناسبی از این مفهوم دارند.

وی افزود: همچنین موضوع یادگیری فعال در کلاس‌های درس، از جمله تغییر در چینش صندلی‌ها، انجام فعالیت‌های گروهی توسط دانش‌آموزان، استفاده از رسانه‌های یادگیری در کلاس و فراهم کردن فرصت ارائه مطالب توسط دانش‌آموزان، به‌تدریج در مدارس رایج شده است.

امانی طهرانی با اشاره به اینکه این تغییرات بخشی از دستاورد‌های سند تحول بنیادین به شمار می‌روند، تأکید کرد: گسترش چنین رویکرد‌هایی نشان می‌دهد که مفاهیم و جهت‌گیری‌های مورد تأکید سند در نظام آموزشی مورد توجه قرار گرفته و در عمل نیز نمود‌هایی از آن در کلاس‌های درس و فرآیند تعلیم و تربیت مشاهده می‌شود.

انتهای پیام/

ارسال نظر