تحول پزشکی با آمپول‌های لاغری؛ از کاهش خطر بیماری‌های قلبی تا کُند شدن روند پیری

مسعود قاسمی، متخصص بیماری‌های قلب و عروق و رئیس انجمن آترواسکلروز ایران، در گفت‌و‌گو با خبرنگار گروه جامعه آنا، با اشاره به تحولات پزشکی در زمینه آمپول‌های لاغری اظهار کرد: به نظر می‌رسد نگاه به این گروه دارویی که عمدتاً تحت عنوان دارو‌های لاغری شناخته می‌شوند، بیش از اندازه ساده‌انگارانه است. این دارو‌ها در واقع یکی از تحولات بزرگ پزشکی به شمار می‌روند و کاربرد‌های آنها بسیار فراتر از کاهش وزن است.

وی افزود: به‌عنوان متخصص قلب معتقدم پس از بررسی دقیق بیمار، ارزیابی شرایط بالینی و مشخص شدن موارد تجویز، این دارو‌ها می‌توانند تحول شگفت‌انگیزی در درمان ایجاد کنند؛ تحولی که تنها به کاهش وزن محدود نمی‌شود، بلکه در درمان بیماری‌های قلبی و عروقی و کاهش حوادث قلبی و عروقی نیز نقش مهمی دارد.

قاسمی ادامه داد: در ابتدا یکی از اهداف اصلی استفاده از این داروها، درمان و کنترل دیابت بود، اما مطالعات و شواهد علمی نشان داده‌اند که آثار درمانی آنها به این موضوع محدود نیست. این دارو‌ها علاوه بر کمک به کنترل دیابت، در کاهش خطر حوادث قلبی و عروقی و بهبود برخی بیماری‌های متابولیک، از جمله کبد چرب، نیز مورد توجه قرار گرفته‌اند.

احتمال تأثیر آمپول‌های لاغری بر کاهش سن بیولوژیک

رئیس انجمن آترواسکلروز ایران با اشاره به برخی مطالعات جدید در زمینه تأثیر این دارو‌ها بر روند پیری بیولوژیک تصریح کرد: مطالعات جالبی در این زمینه در حال انجام است و برخی یافته‌ها نشان می‌دهند که این دارو‌ها ممکن است در یک بازه پنج تا هفت‌ساله بر سن بیولوژیک افراد اثر بگذارند و به کاهش آن کمک کنند.

وی توضیح داد: به عبارت دیگر، در برخی مطالعات مطرح شده است که با مصرف صحیح و به‌موقع این داروها، ممکن است روند افزایش سن بیولوژیک کندتر شود؛ به‌گونه‌ای که بر اساس برخی نتایج، در برابر گذشت یک سال از عمر فرد، میزان افزایش سن بیولوژیک می‌تواند به حدود چهار دهم سال برسد. البته این موضوع از جمله یافته‌های پژوهشی است که باید با توجه به شواهد علمی و نتایج مطالعات مربوط به آن مورد بررسی قرار گیرد.

قاسمی با تأکید بر ضرورت تجویز اصولی این دارو‌ها گفت: به‌عنوان متخصص قلب، در شرایط مناسب و برای افرادی که پس از بررسی‌های لازم کاندید استفاده از این دارو‌ها هستند، نگاه مثبتی به مصرف آنها دارم. البته تأکید می‌کنم که تجویز و مصرف این دارو‌ها باید با نظر پزشک، بر اساس شرایط بیمار و با برنامه‌ریزی مشخص انجام شود.

هیچ دارویی بدون عارضه نیست؛ باید فواید و خطرات را سنجید

وی در ادامه درباره عوارض احتمالی آمپول‌های لاغری اظهار کرد: هیچ دارویی بدون عارضه نیست و این موضوع درباره همه دارو‌ها صدق می‌کند. نمی‌توان انتظار داشت که یک دارو هیچ اثر جانبی نداشته باشد. حتی رفتار‌های طبیعی و فیزیولوژیک بدن نیز دارای محدوده مشخصی هستند و هرگونه تغییر در این محدوده، چه در جهت افزایش و چه در جهت کاهش، ممکن است عوارضی به دنبال داشته باشد.

رئیس انجمن آترواسکلروز ایران افزود: بنابراین، در بررسی عوارض دارویی باید نگاه علمی و حساب‌شده داشت. ممکن است یک دارو عوارض کوتاه‌مدتی ایجاد کند، اما وجود عارضه به‌تنهایی به معنای بی‌ارزش بودن دارو یا ضرورت کنار گذاشتن آن نیست. باید میزان بروز عارضه، شدت آن، احتمال وقوع و در مقابل، فواید درمانی دارو به‌درستی بررسی و با یکدیگر مقایسه شوند.

ادعا درباره نابینایی و سرطان باید با مستندات علمی بررسی شود

قاسمی درباره برخی نگرانی‌های مطرح‌شده درخصوص مصرف این داروها، از جمله احتمال نابینایی یا ابتلا به انواع خاصی از سرطان، بیان کرد: گاهی مطالبی درباره کوری یا عوارضی مانند ابتلا به سرطان‌های خاص مطرح می‌شود، در حالی که برای قضاوت درباره چنین موضوعاتی باید به نتایج تحقیقات پزشکی و داده‌های معتبر علمی مراجعه کرد، نه شنیده‌ها و مطالبی که بدون پشتوانه پژوهشی منتشر می‌شوند.

وی با اشاره به مطالعات انجام‌شده درباره ارتباط این دارو‌ها با سرطان‌ها گفت: اتفاقاً برخی مطالعات نشان داده‌اند که مصرف این دارو‌ها ممکن است با کاهش خطر بعضی انواع سرطان، از جمله برخی سرطان‌های روده بزرگ، همراه باشد؛ به‌طوری‌که در برخی یافته‌ها حتی کاهش خطر تا حدود ۶۰ درصد نیز مطرح شده است. بنابراین، نمی‌توان با طرح یک ادعا یا شنیده غیرمستند، درباره آثار یک گروه دارویی قضاوت قطعی کرد.

رسانه‌ها نباید به انتشار شنیده‌های غیرعلمی درباره دارو‌ها دامن بزنند

این متخصص بیماری‌های قلب و عروق با انتقاد از انتشار مطالب غیرعلمی درباره دارو‌های جدید تأکید کرد: تصور من این است که اگر قرار باشد رسانه‌ها در کنار مباحث علمی و پزشکی قرار بگیرند، باید از پراکنده‌گویی و انتشار مطالب مبتنی بر شنیده‌ها درباره دارو‌های مهم پزشکی پرهیز کنند. در چنین موضوعاتی، هر ادعا یا یافته‌ای باید بر اساس داده‌ها، اطلاعات علمی و تحقیقات معتبر پزشکی مطرح شود.

وی ادامه داد: اگر در یک محفل علمی یا رسانه‌ای ادعایی درباره عوارض یک دارو مطرح می‌شود، لازم است از افرادی که آن ادعا را بیان می‌کنند، رفرنس‌ها و منابع علمی معتبر درخواست شود. نمی‌توان صرفاً با شنیدن یک مطلب درباره یک عارضه، آن را به‌عنوان واقعیت قطعی به جامعه منتقل کرد؛ چراکه گاهی چنین اظهارنظر‌هایی ممکن است موجب کنار گذاشتن دارویی شود که می‌تواند برای گروهی از بیماران بسیار مفید باشد.

نباید به دلیل عوارض احتمالی، دارو‌های مؤثر را کنار گذاشت

قاسمی خاطرنشان کرد: ممکن است در آینده دارو‌های بهتری با اثربخشی بیشتر یا عوارض کمتر تولید شوند، اما این مسئله نباید باعث شود که نسبت به دارو‌های موجود و دستاورد‌های پزشکی نگاه منفی و غیرعلمی داشته باشیم. اگر قرار باشد هر دارویی را صرفاً به دلیل احتمال بروز عارضه کنار بگذاریم، بسیاری از درمان‌های ضروری پزشکی نیز باید مورد تردید قرار بگیرند.

رئیس انجمن آترواسکلروز ایران در توضیح این موضوع به دارو‌های آنتی‌بیوتیک اشاره کرد و گفت: یک آنتی‌بیوتیک ساده ممکن است در شرایطی جان فردی را که به عفونت خون مبتلا شده است، نجات دهد، در حالی که همان دارو می‌تواند عوارض متعددی نیز داشته باشد. آیا می‌توان به دلیل احتمال بروز عوارض، از تجویز آنتی‌بیوتیک برای بیماری که به آن نیاز دارد خودداری کرد؟ قطعاً چنین نگاهی درست نیست و تصمیم‌گیری درباره مصرف دارو باید بر اساس سنجش دقیق فواید و خطرات آن انجام شود.

وی با تأکید بر اینکه آمپول‌های لاغری دارو‌های ساده‌ای نیستند که بتوان بدون بررسی و ارزیابی درباره مصرف یا عدم مصرف آنها تصمیم گرفت، گفت: این دارو‌ها باید کاملاً حساب‌شده، بر اساس شرایط بیمار و با تشخیص پزشک مورد استفاده قرار گیرند. همان‌طور که نمی‌توان بدون توجه به عوارض احتمالی، هر دارویی را تجویز کرد، نمی‌توان نیز صرفاً با بزرگ‌نمایی عوارض احتمالی، فواید درمانی یک داروی مؤثر را نادیده گرفت.

قاسمی در پایان تأکید کرد: نگاه درست به این داروها، نگاهی علمی، مبتنی بر شواهد و همراه با ارزیابی دقیق شرایط بیمار است. در صورتی که فرد واجد شرایط استفاده از این دارو‌ها باشد و مصرف آنها با نظر پزشک و به‌صورت اصولی انجام شود، می‌توان از ظرفیت‌های درمانی آنها بهره برد. بنابراین، نه باید این دارو‌ها را بدون ضابطه مصرف کرد و نه باید به دلیل شنیده‌های غیرمستند و بزرگ‌نمایی عوارض، فواید بالقوه آنها را نادیده گرفت.