یادداشت؛
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی بندرجاسک:
جهش ایران به جایگاه «هاب» پژوهش و فناوری مدیریت شهری غرب آسیا/ ظرفیت‌های هوشمندسازی کلان‌شهرها در مسیر دیپلماسی نوآوری
سید محسن طباطبایی مزدآبادی، در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری آنا، با اشاره به تحولات بنیادین در مدیریت شهری منطقه غرب آسیا و شمال آفریقا، بر ظرفیت بالای ایران برای ایفای نقش هاب منطقه‌ای در حوزه پژوهش و فناوری تأکید کرد و با بررسی زیرساخت‌های موجود و چالش‌های پیشرو، مسیر گذار به مدیریت شهری هوشمند و دانش‌بنیان را در گرو رفع موانع ساختاری و تقویت همکاری‌های بین‌المللی دانست.
توسعه مدیریت شهری در منطقه و جایگاه راهبردی ایران
طباطبایی مزدآبادی در ارزیابی وضعیت منطقه غرب آسیا و شمال آفریقا گفت: رشد شتابان شهرنشینی و فشار بر زیرساخت‌های حیاتی نظیر آب و انرژی، کشور‌ها را به سمت ایجاد مراکز تبادل دانش و انتقال فناوری سوق می‌دهد. ایران با تکیه بر زیرساخت‌های سنتی نسبتاً توسعه‌یافته، سرمایه انسانی متخصص و زیست‌بوم نوآوری رو به رشد، یکی از جدی‌ترین گزینه‌ها برای تبدیل شدن به مرکز الگوبرداری و انتقال فناوری در حوزه مدیریت شهری است.
رئیس انجمن علمی اقتصاد شهری ایران با اشاره به برنامه‌های دولت برای دستیابی به جایگاه نخست منطقه در حوزه علم و فناوری طی سه سال آینده، تأکید کرد: تحقق این هدف مستلزم بهره‌گیری از فرصت‌های منطقه‌ای و رفع موانع موجود است.
وی در ادامه گفت: اگرچه ایران در حوزه شهر‌های هوشمند مزیت‌های نسبی قابل توجهی دارد، اما این ظرفیت‌ها نیازمند تقویت زیرساخت‌های دیجیتال و نهادی است تا خوشه‌های شهر هوشمند بتوانند به نقاط اتصال شرق به غرب و شمال به جنوب تبدیل شوند.
موانع ساختاری و ضرورت تمرکززدایی در حکمرانی شهری
طباطبایی مزدآبادی در ادامه به بررسی چالش‌های پیش روی ایران پرداخت و گفت: تحقق جایگاه هاب منطقه‌ای مستلزم رفع چند مانع اساسی است. وی نخستین چالش را تمرکزگرایی مزمن دانست و افزود، توسعه منطقه‌ای هوشمند پایدار نیازمند تقویت حکمرانی چندسطحی و بازگرداندن بخشی از اختیارات به نهاد‌های محلی است. تمرکززدایی برای ایجاد سازوکار‌های مشارکتی و خودمختاری منطقه‌ای ضرورتی انکارناپذیر است.
وی همچنین به مسئله پراکندگی داده‌ها اشاره کرد و گفت: یکی از موانع کلیدی، جزیره‌ای بودن سیستم‌های اطلاعاتی است. وی افزود، تجربه موفق اصفهان در ایجاد بستر واحد و استاندارد برای اتصال سامانه‌ها و داده‌های هوشمند، نشان می‌دهد که یکپارچه‌سازی اطلاعات پیش‌نیاز تصمیم‌گیری دقیق و مدیریت بهینه منابع است. مدیریت زیست‌بوم آب و توزیع انرژی پاک در شهر‌های بزرگ ایران، بستری مناسب برای استقرار فناوری‌های پیشرفته فراهم کرده است.
توانمندی‌های علمی و ضرورت دیپلماسی فناوری
رئیس انجمن علمی اقتصاد شهری ایران در پایان بر نقش کلیدی همکاری‌های بین‌المللی تأکید کرد و گفت: با وجود گام‌های برداشته شده در همکاری‌های دوجانبه، سطح هماهنگی‌های فرامنطقه‌ای همچنان پایین است. اجرای پروژه‌های پژوهشی مشترک، تبادل دانشجو و استاد و ایجاد دوره‌های آموزشی دو مدرکی با دانشگاه‌های منطقه، می‌تواند دیپلماسی علمی ایران را تقویت کند.
وی با اشاره به جایگاه علمی ممتاز ایران در منطقه گفت: بر اساس آمارهای بین‌المللی، ایران در تولیدات علمی منطقه غرب آسیا رتبه نخست را دارد. ایران در شاخص جهانی نوآوری با کسب رتبه ۷۰ در میان ۱۳۹ اقتصاد، جایگاه دوم منطقه آسیای مرکزی و جنوبی را حفظ کرده است.
طباطبایی مزدآبادی با اشاره به توانمندی فناوران ایرانی در شرایط محدودیت منابع، تأکید کرد: خروجی نوآوری در ایران بسیار مطلوب است و این نشان‌دهنده بهره‌وری بالای سرمایه انسانی کشور در مسیر تبدیل شدن به قطب فناوری مدیریت شهری است.
زیرساخت‌های دیجیتال ایران بستر توسعه راهکار‌های هوشمند مدیریت شهری
رئیس انجمن علمی اقتصاد شهری ایران، با اشاره به رشد چشمگیر اقتصاد دیجیتال و زیرساخت‌های ارتباطی در کشور، از اقدامات عملی شهر‌های بزرگ ایران در جهت هوشمندسازی مدیریت شهری خبر داد وتأکید کرد: تجربه‌های موفق در شهر‌هایی نظیر اصفهان، تهران و شیراز، می‌تواند به‌عنوان الگویی در سطح منطقه مطرح شود.
تحول در اقتصاد دیجیتال و زیرساخت‌های اطلاعاتی کشور
طباطبایی مزدآبادی در ارزیابی ظرفیت‌های علمی کشور گفت: این توانمندی در حوزه مدیریت شهری به‌صورت عملی نیز خود را نشان داده است. بیش از ۱۰ هزار شرکت دانش‌بنیان و فناور در ایران فعال هستند که حدود ۲۴ درصد از آنها در حوزه فناوری اطلاعات، ارتباطات و الکترونیک فعالیت می‌کنند.
وی با اشاره به رشد سهم اقتصاد دیجیتال گفت: این بخش در سال ۲۰۲۴ حدود ۸.۲ درصد از تولید ناخالص داخلی ایران را تشکیل داده که تقریباً دو برابر سهم پنج سال گذشته است و تأکید کرد: دسترسی بیش از ۷۳ درصد جمعیت ایران به اینترنت پرسرعت و نفوذ گوشی‌های هوشمند که از ۱۱۶ درصد فراتر رفته است، زیرساخت گسترده و لازم را برای توسعه راهکار‌های مدیریت شهری مبتنی بر داده فراهم می‌آورد.
تجربه اصفهان و تهران در مسیر هوشمندسازی و ایجاد هاب‌های فناوری
طباطبایی مزدآبادی با بررسی تجربیات شهری گفت: شهر‌های بزرگ ایران در سال‌های اخیر گام‌های عملی مهمی برای هوشمندسازی مدیریت شهری برداشته‌اند. وی در خصوص تجربه اصفهان گفت: سکوی اصفهان هوشمند به‌عنوان زیرساخت اصلی تحول دیجیتال، وارد فاز عملیاتی شده است. این سکو بر پایه معماری یکپارچه‌ای طراحی شده که از تجهیزات میدانی آغاز شده و با عبور از شبکه‌های ارتباطی امن و لایه‌های تحلیل داده، اطلاعات را در اختیار مرکز عملیات هوشمند شهری قرار می‌دهد تا امکان تصمیم‌گیری سریع و دقیق برای مدیران فراهم شود.
وی همچنین به همکاری اصفهان با شهر هانگژو چین اشاره کرد و گفت: هدف از طراحی مشترک مرکز عملیات هوشمند، ایجاد مسیری برای تبادل داده و بهره‌گیری از تجربیات برتر جهانی است. وی افزود، هدف اصلی، تبدیل اصفهان به قطب منطقه‌ای در حوزه فناوری‌های شهری و ایفای نقش در «جاده ابریشم مجازی» است.
رئیس انجمن علمی اقتصاد شهری ایران در ادامه به رویکرد تهران پرداخت و گفت: در این پایتخت، فناوری به‌عنوان ستون اصلی حکمرانی شهری تعریف شده است. وی افزود، هدف تهران تبدیل شدن به قطب منطقه‌ای زنجیره ارزش فناوری‌های شهری و قرار گرفتن در جمع شهر‌های پیشرو جهان و جهان اسلام است. وی با اشاره به نقش دو بازوی راهبردی، پارک علم و فناوری شهری و صندوق پژوهش و فناوری شهری، این الگو را با مدل‌های موفق جهانی مقایسه کرد و بر ایجاد زنجیره‌ای منسجم از نیازسنجی تا ارائه خدمات به شهروندان تأکید کرد.
گسترش الگو‌های هوشمند در شیراز و تقویت جایگاه منطقه‌ای
طباطبایی مزدآبادی در بخش پایانی اظهار داشت: شهر شیراز نیز در مسیر مشابهی گام برداشته است. وی گفت، با امضای تفاهم‌نامه همکاری میان دانشگاه شیراز، شرکت‌های توانیر و توزیع برق، شهرداری و نهاد‌های ذیربط، برنامه‌ریزی برای پیاده‌سازی شهر نمونه پایدار و هوشمند آغاز شده است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: این همکاری شامل حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان در حوزه‌های مدیریت شهری، برگزاری رویداد‌های نوآوری و توسعه دره فناوری دانشگاه شیراز با تمرکز بر حمل‌ونقل و انرژی است. کسب کرسی نایب‌رئیس منطقه‌ای اوراسیا و خاورمیانه در انجمن کلانشهرهای جهان، موقعیت شیراز را به‌عنوان یکی از بازیگران کلیدی مدیریت شهری در سطح منطقه تقویت کرده است.
انتهای پیام/
