شناخت میراث تمدنی، ضرورتی برای فهم حال و مواجهه آگاهانه با آینده است

به گزارش خبرگزاری آنا، حسن بلخاری قهی استاد حوزه فرهنگ و تمدن ویژه اعضای هیئت‌علمی استان همدان با تأکید بر ضرورت شناخت میراث تمدنی ایران و اسلام گفت: در جهانی که با سرعت تحت تأثیر تحولات فناوری و هوش مصنوعی قرار دارد، مطالعه تاریخ و تمدن نباید به بازخوانی صرف گذشته محدود شود، بلکه باید زمینه‌ای برای شناخت عمیق‌تر انسان، درک مسائل امروز و مواجهه آگاهانه با آینده باشد.

استاد حوزه فرهنگ و تمدن ویژه اعضای هیئت‌علمی استان همدان با اشاره به اهمیت شناخت ظرفیت‌های فرهنگی، تاریخی و تمدنی ایران و اسلام، اظهار کرد: ارائه دستاورد‌ها و مستندات حاصل از چنین دوره‌هایی می‌تواند زمینه آشنایی بیشتر استادان با ابعاد مختلف میراث تمدنی و ارزش‌های فکری و فرهنگی این سرزمین را فراهم کند.

بلخاری قهی با اشاره به موضوع سخنرانی خود با محوریت نقش هنر و معماری در حفظ و تثبیت میراث تمدنی ایران و اسلام، به ضرورت بازاندیشی در نسبت مطالعات تاریخی با نیاز‌های جهان معاصر پرداخت و افزود: ممکن است در نگاه نخست چنین به نظر برسد که مباحث تاریخی و تمدنی صرفاً به گذشته مربوط‌اند و ارتباط مستقیمی با مسائل امروز و فردای جامعه ندارند؛ اما این برداشت نیازمند بررسی عمیق‌تر و شناخت جایگاه تاریخ در فهم تحولات انسانی و اجتماعی است.

شناخت تاریخ؛ ضرورتی برای فهم حال و آینده

این استاد حوزه فرهنگ و تمدن با طرح این پرسش که آیا شناخت و افتخار به دستاورد‌های تاریخی و تمدنی گذشته می‌تواند ابزاری برای مواجهه با چالش‌های آینده باشد، تصریح کرد: مسئله اصلی صرفاً بازخوانی رویداد‌های گذشته نیست، بلکه باید بررسی کنیم شناخت میراث تمدنی چگونه می‌تواند به درک بهتر وضعیت کنونی و مواجهه آگاهانه‌تر با تحولات آینده کمک کند.

بلخاری قهی با تأکید بر ضرورت نگاه معرفت‌شناختی به مطالعات تاریخی در دانشگاه‌ها، خاطرنشان کرد: تاریخ را نباید صرفاً مجموعه‌ای از رویداد‌های پایان‌یافته دانست؛ بلکه باید فرایند‌های شکل‌گیری و تحول اندیشه‌ها، فرهنگ‌ها و تمدن‌ها را بررسی کرد تا زمینه شناخت عمیق‌تر انسان و جامعه فراهم شود.

وی در همین زمینه به درس‌گفتار‌های فلسفه تاریخ گئورگ ویلهلم فریدریش هگل اشاره کرد و گفت: هگل در دانشگاه برلین درباره فلسفه تاریخ سخنرانی کرد و مجموعه این درس‌گفتار‌ها پس از درگذشت او منتشر شد. توجه به چنین آثاری نشان می‌دهد که تاریخ می‌تواند موضوع تأمل فلسفی و بررسی چگونگی تحول جوامع انسانی باشد.

وی افزود: پرسش اساسی این است که آیا مطالعه تاریخ و شناخت دستاورد‌های تمدنی صرفاً به گذشته مربوط می‌شود یا می‌تواند در شکل‌گیری نگرش ما به مسائل امروز و تصمیم‌گیری درباره آینده نیز نقش داشته باشد. پرداختن به تاریخ و تمدن زمانی ارزشمند خواهد بود که به شناخت عمیق‌تر انسان، جامعه و مسیر تحولات آنها منجر شود.

هوش مصنوعی و ضرورت بازاندیشی در جایگاه انسان

بلخاری قهی با اشاره به سرعت تحولات فناوری و تأثیر آن بر آینده بشر، اظهار کرد: انسان امروز در جهانی زندگی می‌کند که به‌ویژه با گسترش هوش مصنوعی، با شتاب به‌سوی شرایطی متفاوت حرکت می‌کند. ورود به این جهان جدید مستلزم شناخت ظرفیت‌ها و قدرت‌های فناوری، تأمل در پیامد‌های آن و استفاده آگاهانه از امکانات نوین است.

وی با تأکید بر ضرورت توجه به نسبت انسان و ماشین، خاطرنشان کرد: در مواجهه با تحولات فناورانه نباید از پرسش‌های اساسی درباره جایگاه انسان و رابطه او با ماشین غافل شد. شناخت فناوری به‌تنهایی کافی نیست، بلکه باید پیامد‌های این تحولات برای زندگی انسان و آینده جوامع نیز مورد بررسی قرار گیرد.

این استاد حوزه فرهنگ و تمدن با اشاره به فیلم سینمایی ماتریکس، محصول سال ۱۹۹۹ میلادی، آن را نمونه‌ای از بازنمایی هنری دغدغه‌های مربوط به رابطه انسان و ماشین دانست و توضیح داد: یکی از پرسش‌های محوری مطرح‌شده در این اثر آن است که آیا ماشین در خدمت انسان باقی می‌ماند یا ممکن است انسان به‌تدریج در خدمت ماشین قرار گیرد.

وی ادامه داد: این پرسش در عصر گسترش هوش مصنوعی اهمیت بیشتری پیدا کرده است و مواجهه با این تحولات باید بر پایه شناخت، تأمل و مسئولیت‌پذیری صورت گیرد.

هنر و معماری؛ جلوه‌هایی از هویت تمدنی ایران و اسلام

بلخاری قهی با تأکید بر پیوند میان میراث تمدنی و مسائل جهان معاصر، هنر و معماری را از محور‌های مهم حفظ و تثبیت میراث تمدنی ایران و اسلام برشمرد و یادآور شد: مطالعه آثار هنری و معماری به‌جامانده از گذشته، فرصتی برای بررسی جلوه‌های فرهنگی، فکری و هویتی تمدن‌ها و شناخت ظرفیت‌های نهفته در میراث تاریخی فراهم می‌کند.