چه کسی پاسخگوی حواشی این تئاتر است؟!/ پل پاریس تهران؛ مسئله فقط یک صحنه نیست

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، حاشیه‌های اخیر نمایش «تهران/پاریس/تهران/پل» را نمی‌توان صرفاً به رفتار دو بازیگر روی صحنه تقلیل داد. مسئله مهم‌تر، مسئولیتی است که پشت صحنه وجود دارد؛ مسئولیتی که قرار است میان آزادی خلاقه تئاتر، ضوابط اجرای عمومی و شأن مخاطب تعادل ایجاد کند.

اخیرا ویدیویی از بخشی از اجرای مهرداد صدیقیان و فاطمه مسعودی‌فر در سالن نمایش مجموعه باغ کتاب؛ در فضای مجازی منتشر شده و واکنش‌های نقادانه‌ای را به همراه داشته است. فارغ از اینکه درباره کیفیت یا ضرورت هنری این حواشی خارج عرف رفتار روی صحنه چه نظری داشته باشیم، یک سؤال روشن باقی می‌ماند: تهیه‌کننده و گروه اجرایی پیش از اجرای عمومی، چنین صحنه‌هایی را ندیده‌اند؟ اگر دیده‌اند، چرا برای آن تدبیری نیندیشیده‌اند؟

این پرسش وقتی جدی‌تر می‌شود که بدانیم سید عماد عامری، تهیه‌کننده این نمایش، صرفاً یک تهیه‌کننده تئاتر نیست و در کنار فعالیت حرفه‌ای خود، مدیریت و بهره‌برداری سالن‌های نمایش شهرداری که سالن باغ کتاب هم ذیل آن است را نیز برعهده دارد. مدیر یک مجموعه نمایشی نمی‌تواند نسبت به آنچه در صحنه‌های تئاتر می‌گذرد، فقط نقش یک ناظر اقتصادی داشته باشد. او بیش از دیگران باید بداند که هر اجرای عمومی، علاوه بر متن و بازیگر و کارگردان، مسئولیت اجتماعی و حرفه‌ای هم دارد.

تئاتر البته باید محل تجربه، خلاقیت و حتی چالش با کلیشه‌ها باشد؛ اما «آزادی هنری» به معنای بی‌مسئولیتی در برابر قواعد اجرای عمومی و انجام رفتار‌های خلاف عرف اجتماعی نیست. همان‌طور که از مدیران فرهنگی انتظار می‌رود مانع خلاقیت هنرمندان نشوند، از آنها نیز انتظار می‌رود نسبت به صحنه‌هایی که می‌تواند با ضوابط رسمی اجرا یا انتظارات بخش قابل توجهی از مخاطبان جامعه در تعارض قرار گیرد، بی‌تفاوت نباشند.

اتفاقاً اگر مسئله صرفاً یک خطای لحظه‌ای در اجرا بوده، انتظار می‌رود تهیه‌کننده و مدیر مجموعه سریع و روشن واکنش نشان دهد؛ و اگر این رفتار بخشی از طراحی آگاهانه نمایش بوده، باز هم پرسش پابرجاست که چه کسی مسئول بررسی و تأیید چنین اجرایی پیش از روی صحنه رفتن بوده است؟

مسئله امروز تئاتر ایران فقط کمبود سالن و بودجه و مخاطب نیست؛ مسئله، مسئولیت‌پذیری مدیرانی است که همزمان از منافع تولید و مدیریت سالن بهره می‌برند. نمی‌شود هنگام فروش بلیت و موفقیت یک اجرا، همه چیز را حاصل مدیریت دانست و هنگام شکل‌گیری حاشیه، مسئولیت را صرفاً متوجه بازیگر یا کارگردان کرد.

نمایش «پل» اگر قرار است میان تهران و پاریس، میان گذشته و امروز و میان آدم‌ها پل بزند، بهتر است پیش از هر چیز تکلیف خودش را با مرز‌های حرفه‌ای اجرای عمومی روشن کند.