از آزادسازی مسیر سنندج تا سوریه/ روایت ابووهب از تشکیل سپاه همدان

سردار رضا میرزایی مدیر اسبق مرکز تحقیق و پژوهش نیروی زمینی سپاه پاسداران در گفت‌و‌گو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری آنا نقش سردار سرلشکر شهید حاج حسین همدانی در دفاع مقدس اظهار کرد: برای شناخت بهتر شخصیت شهید همدانی باید به فعالیت‌های او پیش از پیروزی انقلاب اسلامی نیز توجه کرد. او از مبارزان و پیشگامان مبارزه با رژیم پهلوی بود.

وی افزود: شهید همدانی در مقطعی راننده اتوبوس بود و در سال‌های ۱۳۵۶ و ۱۳۵۷ که مبارزات مردمی شدت گرفته بود، از این موقعیت برای فعالیت‌های انقلابی استفاده می‌کرد. اطلاعیه‌ها و نوار‌های صوتی حضرت امام خمینی (ره) که از نجف به کشور می‌رسید، از طریق او به شهرستان‌ها و استان‌های مختلف منتقل می‌شد.

میرزایی ادامه داد: شهید همدانی به دلیل این فعالیت‌ها چندین بار تحت تعقیب ساواک قرار گرفت و دستگیر شد، اما با مهارت و تجربه‌ای که داشت، توانست از این شرایط عبور کند.

نقش شهید همدانی در تشکیل و سازماندهی سپاه همدان

فرمانده سابق تیپ یکم سپاه انصارالحسین (ع) همدان با اشاره به فعالیت‌های شهید همدانی پس از پیروزی انقلاب اسلامی عنوان کرد: او از پیشگامان تشکیل سپاه در همدان بود و در جذب و سازماندهی نیرو‌های انقلابی نقش داشت. افرادی را که از دوران مبارزه می‌شناخت، برای حضور در سپاه تشویق می‌کرد و به همین دلیل از فرماندهان اولیه سپاه همدان به شمار می‌رفت.

وی با اشاره به آغاز بحران‌های مسلحانه در کردستان افزود: در آن مقطع سپاه هنوز در حال شکل‌گیری بود و ساختار منسجم و گسترده‌ای نداشت. شهید همدانی گروه‌هایی را سازماندهی می‌کرد، نیرو‌ها را آموزش می‌داد و شخصاً نیز در مأموریت‌های مختلف حضور پیدا می‌کرد.

میرزایی تشریح کرد: بنده نیز این توفیق را داشتم که چندین بار در کنار شهید همدانی به کردستان اعزام شوم. او در کنار شهید محمد بروجردی نقش مؤثری در سازماندهی نیرو‌های استان همدان و اعزام آنها به مناطق مختلف کردستان داشت.

نقش شهید همدانی در آزادسازی مسیر سنندج

وی با اشاره به درگیری‌های آن دوره در کردستان یادآور شد: حزب دموکرات، کومله و دیگر گروه‌های مسلح، بخش‌هایی از کردستان را ناامن کرده بودند و بسیاری از مسیر‌های منتهی به سنندج نیز در اختیار نیرو‌های ضدانقلاب قرار داشت.

میرزایی افزود: یکی از مسیر‌های مهم، جاده سنندج به همدان بود. نیرو‌های ضدانقلاب تا حوالی قروه پیشروی کرده و در مناطقی از جمله گردنه صلوات‌آباد مستقر شده بودند.

وی توضیح داد: در سال ۱۳۵۹ و پیش از آغاز جنگ تحمیلی، عملیات پاکسازی از سمت قروه آغاز شد و پس از آزادسازی گردنه صلوات‌آباد، نیرو‌های تحت فرماندهی شهید همدانی با استفاده از نیرو‌های محلی و گروه‌هایی که بعد‌ها به‌عنوان پیشمرگان مسلمان کرد شناخته شدند، مسیر منتهی به سنندج را پاکسازی و تأمین کردند.

حضور در روز‌های آغاز جنگ تحمیلی

فرمانده سابق تیپ یکم سپاه انصارالحسین (ع) همدان با اشاره به اقدامات شهید همدانی پیش از آغاز جنگ تحمیلی اظهار کرد: پیش از ۳۱ شهریور ۱۳۵۹، شهید همدانی گروه‌هایی را در همدان آموزش می‌داد و برای تقویت پاسگاه‌های مرزی به مناطق غرب کشور اعزام می‌کرد.

این شخصیت نظامی تأکید کرد: با توجه به فعالیت گروه‌های مسلح در مناطق مرزی و ورود سلاح و مهمات از خاک عراق، تقویت پاسگاه‌ها اهمیت زیادی داشت و شهید همدانی در این زمینه فعال بود.

میرزایی ادامه داد: به همین دلیل همزمان با آغاز جنگ تحمیلی، شهید همدانی بلافاصله همراه نیرو‌های خود به سمت سرپل‌ذهاب حرکت کرد تا نیرو‌های مستقر در منطقه را سازماندهی و تقویت کند. در آن مقطع، نیرو‌های عراقی از برخی پاسگاه‌ها عبور کرده و به سمت شهر پیشروی کرده بودند.

وی گفت: در سرپل‌ذهاب، نیرو‌ها تقسیم شدند و شهید همدانی مسئولیت بخشی از نیرو‌های داخل شهر را بر عهده گرفت. با مقاومت نیرو‌های ایرانی، از سقوط کامل شهر جلوگیری شد و نیرو‌های عراقی عقب‌نشینی کردند.

عملیات شهیدان رجایی و باهنر

فرمانده ارشد نیروی زمینی سپاه با اشاره به یکی از عملیات‌های مهم دوران ابتدایی جنگ بیان کرد: در شهریور ۱۳۶۰ عملیاتی با فرماندهی شهید همدانی انجام شد که به نام شهیدان رجایی و باهنر نامگذاری شد.

وی افزود: هدف این عملیات، عقب راندن نیرو‌های عراقی از ارتفاعات و دور کردن دید و تیر دشمن از شهر بود. این عملیات با سازماندهی نیرو‌های محلی و رزمندگان منطقه انجام شد و شهید همدانی نقش فرماندهی آن را بر عهده داشت.

حضور شهید همدانی در عملیات‌های مختلف دفاع مقدس

فرمانده سابق سپاه انصارالحسین (ع) همدان درباره فعالیت‌های شهید همدانی در سال‌های بعدی دفاع مقدس گفت: در آذر ۱۳۶۰، حدود پنج هزار نفر از رزمندگان در محاصره نیرو‌های عراقی قرار گرفته بودند. شهید همدانی به‌صورت داوطلبانه گروهی را تشکیل داد و با حدود ۱۴۰ نفر به سمت ارتفاعات مشرف به منطقه حرکت کرد.

وی افزود: با تصرف ارتفاعات و مسدود کردن مسیر‌های عقبه دشمن، نیرو‌های عراقی ناچار به عقب‌نشینی شدند و محاصره رزمندگان شکسته شد. در این عملیات، بخش زیادی از نیرو‌های گروه شهید همدانی بازنگشتند.

میرزایی با اشاره به عملیات فتح‌المبین اظهار کرد: شهید همدانی در حوزه اطلاعات و شناسایی نیز فعالیت مؤثری داشت و با نفوذ به عقبه نیرو‌های عراقی، اطلاعات ارزشمندی از مواضع دشمن به دست می‌آورد. این اقدامات در طراحی عملیات و وارد کردن ضربه به مواضع دشمن مؤثر بود.

وی افزود: در عملیات بیت‌المقدس نیز شهید همدانی به‌عنوان جانشین محور عملیاتی سلمان حضور داشت و در شناسایی عمق مواضع و عقبه دشمن نقش داشت. این اقدامات در نهایت به پیشروی نیرو‌های ایرانی و آزادسازی خرمشهر کمک کرد.

تشکیل تیپ انصارالحسین (ع)

میرزایی با اشاره به تشکیل تیپ انصارالحسین (ع) همدان تأکید کرد: پس از تصمیم ستاد کل سپاه برای تشکیل تیپ‌های استانی، شهید همدانی در آذر ۱۳۶۱ تیپ انصارالحسین (ع) را در همدان تشکیل داد و نخستین فرمانده این تیپ شد.

وی افزود: تا پیش از آن، نیرو‌های همدان به‌صورت گروهی و مقطعی به مناطق عملیاتی اعزام می‌شدند، اما پس از تشکیل تیپ انصارالحسین (ع)، نیرو‌ها در قالب یک ساختار منسجم‌تر سازماندهی شدند. این تیپ بعد‌ها به لشکر تبدیل شد و همچنان به‌عنوان یکی از یادگار‌های شهید همدانی شناخته می‌شود.

عملیات‌های والفجر و کربلای ۵

فرمانده سابق سپاه انصارالحسین (ع) همدان ادامه داد: در عملیات والفجر ۲ در منطقه پیرانشهر و ارتفاعات حاج‌عمران، شهید همدانی همراه تیپ انصارالحسین (ع) حضور داشت و در جریان عملیات، برای آزادسازی ارتفاعات و نجات نیرو‌های محاصره‌شده اقدام کرد.

وی افزود: در عملیات والفجر ۵ در منطقه چنگوله و جنوب مهران نیز تیپ انصارالحسین (ع) به فرماندهی شهید همدانی در کنار تیپ‌های نبی‌اکرم (ص) کرمانشاه و امیرالمؤمنین (ع) ایلام وارد عمل شد و ارتفاعات مرزی منطقه را از نیرو‌های عراقی پس گرفت.

میرزایی با اشاره به عملیات کربلای ۵ عنوان مرد: شهید همدانی در سال‌های پایانی جنگ نیز فرماندهی لشکر را بر عهده داشت و در این عملیات حماسه‌های مهمی خلق کرد. در یکی از مراحل عملیات، نیرو‌های تحت فرماندهی او در منطقه‌ای که از سه طرف در محاصره آب قرار داشت، دو شبانه‌روز مقاومت کردند و سرانجام محاصره را شکستند.

مسئولیت‌های شهید همدانی پس از دفاع مقدس

وی با اشاره به مسئولیت‌های شهید همدانی پس از دوران دفاع مقدس اضافه کرد: او در سال‌های ۱۳۶۶ و ۱۳۶۷ مسئولیت معاونت عملیاتی قرارگاه غرب و معاونت سپاه سوم قدس را بر عهده داشت.

میرزایی ادامه داد: از سال ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۰ فرماندهی سپاه استان همدان را با حفظ سمت فرماندهی لشکر بر عهده داشت و سپس از سال ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۴ فرمانده قرارگاه نجف و فرمانده لشکر ۴ بعثت بود.

وی افزود: قرارگاه نجف مسئولیت مدیریت بخش مهمی از مناطق غرب کشور، از جمله استان‌های کرمانشاه، همدان، کردستان و ایلام را بر عهده داشت.

فرمانده سابق سپاه انصارالحسین (ع) همدان گفت: شهید همدانی از سال ۱۳۷۴ تا ۱۳۷۷ معاون هماهنگ‌کننده نیروی زمینی سپاه بود و پس از آن در سال‌های ۱۳۷۷ تا ۱۳۷۹ به‌عنوان جانشین فرمانده نیروی مقاومت بسیج فعالیت کرد.

وی ادامه داد: شهید همدانی از سال ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۴ فرمانده لشکر ۲۷ محمد رسول‌الله (ص) شد و در این مسئولیت نیز اقدامات مهمی در تهران انجام داد. در سال ۱۳۸۵ به سمت جانشین سازمان بسیج منصوب شد و در سال‌های ۱۳۸۵ و ۱۳۸۶ نیز جانشین قرارگاه ثارالله تهران بود.

نقش شهید همدانی در جبهه مقاومت

میرزایی با اشاره به حضور شهید همدانی در سوریه گفت: شهید همدانی از سال ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۳ به‌عنوان یکی از فرماندهان ارشد جبهه مقاومت در سوریه حضور داشت.

وی تأکید کرد: در آن مقطع، بخش‌هایی از سوریه در اختیار گروه‌های مسلح قرار گرفته بود و داعش نیز در سوریه و عراق گسترش پیدا کرده بود. شهید حاج قاسم سلیمانی، شهید همدانی را برای سازماندهی نیرو‌های سوری به این کشور اعزام کرد.

میرزایی ادامه داد: شهید همدانی از تجربه‌ای که در دوران دفاع مقدس در زمینه سازماندهی نیرو‌های مردمی به دست آورده بود، استفاده کرد و به تشکیل و ساماندهی نیرو‌های مردمی سوری کمک کرد. این نیرو‌ها در مقابله با داعش و دیگر گروه‌های مسلح مورد استفاده قرار گرفتند.

ولایت‌مداری و روحیه فرماندهی

فرمانده سابق سپاه انصارالحسین (ع) همدان در پاسخ به پرسشی درباره مهم‌ترین ویژگی شهید همدانی اظهار کرد: به اعتقاد من، یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های او ولایت‌مداری بود. او معتقد بود وقتی فرمانی صادر می‌شود، نیرو‌ها باید برای اجرای آن اقدام کنند.

وی افزود: شهید همدانی فردی شجاع و دارای روحیه سلحشوری بود و در میدان، خود را از نیروهایش جدا نمی‌کرد. هر کاری را که از نیروهایش انتظار داشت، خودش نیز در کنار آنها انجام می‌داد.

فرمانده محرهای عملیاتی در دوران هشت سال دفاع مقدس ادامه داد: او علاوه بر آموزش‌های نظامی و تجربه‌ای که از دوران پیش از انقلاب و دفاع مقدس داشت، در تمام مسئولیت‌هایش تلاش می‌کرد شخصاً در میدان حضور داشته باشد و نیرو‌های خود را هدایت کند.

وی در پایان گفت: شهید همدانی از جمله فرماندهانی بود که تجربه مبارزه پیش از انقلاب، سال‌های دفاع مقدس و سال‌های بعد از جنگ را در مسئولیت‌های مختلف به کار گرفت و آثار و یادگار‌های مهمی از خود بر جای گذاشت.